Кіріспе

Итальяндық Ренессанс кезеңінің суретшісі (шамамен 1406–1469 жж.)
итальян суретшісі

Филиппо Липпи (– 8 қазан 1469), сондай-ақ Липпо Липпи деп белгілі, Quattrocento (XV ғасыр) итальян суретшісі және кармелит діни қызметкері болған. Ол ерте Ренессанс шебері, суретшілер шеберханасын басқарды және көптеген суретшілерді тәрбиеледі. Сандро Боттичелли және Франческо ди Пезелло (Пезеллино атымен танымал) оның ең көрнекті шәкірттерінің қатарында болды. Оның ұлы, Филиппино Липпи де одан оқып, кейбір кешкі туындыларында көмектесті.

Өмірбаян

Липпи 1406 жылы Флоренцияда Томмасоның, қасапшының, және оның әйеліне дүниеге келді. Ол екі жасында жетім қалды және әпкесімен бірге тұруға жіберілді. Ренессанстың алғашқы өнер тарихшысы Джорджио Вазари өзінің «Рассамдардың өмірі» атты еңбегінде Липпидің суретші болуына Мазаччоның Кармин шіркеуінде жұмыс істеуін көру себеп болғанын жазған. Липпидің ерте туындылары, әсіресе Таркиния Мадоннасы (Галерея Национал, Рим), Мазаччоның ықпалын көрсетеді. Вазари Липпи туралы былай деп жазды: «Ол оқудың орнына, барлық уақытын өз кітаптарына және басқалардың кітаптарына суреттер салуға жұмсайтын». Липпидің қызығушылығына байланысты, преор оған сурет салуды үйрену мүмкіндігін беруге шешім қабылдады. 1432 жылы Филиппо Липпи монастырьдан шығып кетті, бірақ ол өзінің уәдесінен босатылмады. 1439 жылы жазылған хатында ол өзін Флоренцияның ең кедей монахы ретінде сипаттайды, оған алты немере қызын асырап алу міндеті жүктелген. Вазаридің айтуынша, Липпи Анкона мен Неапольге сапар шекті, онда оны Барбариялық қарақшылар тұтқынға алып, құл ретінде ұстады. Оның портрет салу шеберлігі оны босатуға көмектескен. Католик энциклопедиясына жазған Луи Жилет Липпи туралы айтылған осы және басқа да мәліметтерді «әрине, романтикадан басқа ештеңе емес» деп санайды. 1452 жылы Липпи Флоренциядағы Әулие Мария Магдалина монастырының капелланы болып тағайындалды. Фра Филиппо 1456 жылдың маусым айында собордың хорында фреска салу үшін Прато қаласында (Флоренцияның жанында) тұрғандығы жазылған. 1458 жылы осы жұмыста жүріп, ол сол қаладағы Әулие Маргарита монастырының капелласы үшін сурет салуды бастады, онда ол Лукреция Бутимен танысты, ол орденнің әдемі пансионшысы немесе жаңа келгені, флоренциялықтардың қызы Катерина Чакки мен Франческо Бутидің қызы еді. Липпи одан Мадоннаның (немесе, мүмкін, Маргаританың) бейнесі үшін модель болуға рұқсат беруді сұрады. Липпи онымен жыныстық қатынасқа түсіп, өз үйіне алып кетті. Ол монахтардың оны қайтарып алуға тырысқанына қарамастан, сол жерде қалды. Бұл қарым-қатынастан 1457 жылы олардың ұлы Филиппино Липпи дүниеге келді, ол әкесінің ізін басып, белгілі суретші болды, сондай-ақ 1465 жылы Алессандра есімді қызы дүниеге келді. Лукреция оның көптеген Мадонна суреттерінің үлгісі болды, сондай-ақ оның монументалды туындыларының біріндегі Саломеге де модель болды. 1457 жылы ол Легнаядағы Сан-Квирико а Легная шіркеуінің ректоры (Rettore commendatario) болып тағайындалды, ол осы мекемелерден кейде айтарлықтай пайда тапты. Осы табысқа қарамастан, Липпи өмір бойы кедейліктен құтылу үшін күресті. Липпи өмірінің соңғы жылдарын Сполето қаласында өткізді, онда оған собордың апсиді үшін Мариямның өмірінен көріністер салу тапсырылды. Оның ұлы Филиппино құрылыс жұмысына көмекші болды. Апсидің жартылай дөңгелек бөлігінде періштелер, сибиллалар және пайғамбарлар бейнеленген. Бұл серия Пратодағы сериямен толыққандай тең емес, Липпидің өлімінен кейін оның шәкірттері, оның кармелит досы Фра Диаманте басшылығымен аяқтады. Липпи 1469 жылдың 8 қазанында Сполетода қайтыс болды. Оның өлімінің себебі даулы. Айтуынша, Папа Липпиге Лукрециямен үйленуге рұқсат берген, бірақ рұқсат келгенге дейін Лукрецияның ашуланған туыстары немесе, басқа нұсқа бойынша, суретшінің орнын басып алған біреудің туыстары Липпиді улаған.

Тарихи романдар

Мақтаныш, Линда (2012). Магқа сыйлық. Годстоу баспасы. [Филиппо Липпи және Козимо де Медичи туралы әдеби роман.]