Камас шалқыры: геологиялық ерекшеліктері мен тарихы
Camas prairie
Камас шалғылары АҚШ-тың батысында орналасқан, мәдени және ғылыми маңызы зор. Негізгі аймақтары – Айдахо және Монтана штаттары. Камас пиязшысы – ежелгі халықтың маңызды тағамы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камас шалғындары АҚШ-тың батысындағы бірнеше түрлі географиялық аймақтарда кездеседі және олар жергілікті көп жылдық камас (Camassia) өсімдігінің атымен аталған. Бұл аймақтардың ерекше мәдени және ғылыми маңызы Айдахо және Монтана штаттарында. Камас түйнектері ежелгі американдықтар үшін маңызды тағам көзі болған.
Camas prairies are found in several different geographical areas in the western United States, and are named for the native perennial camas (Camassia}. The culturally and scientifically significant of these areas lie within Idaho and Montana. Camas bulbs were an important food source for Native Americans.
Оңтүстік Айдахо
Айдахоның оңтүстігінде, Маунтин-Хоумның шығысында, Фэрфилд маңындағы Камас округінің жоғары жазығы жергілікті түрғындар "Камас даласы" деп атайды. Бұл ойыс шамамен өлшемде және шамамен ауданы бар. Осы салыстырмалы түрде тегіс ойыстың ортасы шамамен биіктікте орналасқан. Ойыстың шығыс жағы мен солтүстік ұшы Салиш тауларымен, ал батыс жағы Кабинет тауларымен шектеледі. Бұл таулар биіктіктен жоғары көтеріледі. Камас даласы аймағы сиреп қоныстанған және Флатхед үнді резервациясының ішінде жатыр. Бұл аймақтағы екі негізгі елді мекен – Камас (ктунакса: ya·qa·kmumaǂki) және Перма (ктунакса: kxunamaʔnam).
In southern Idaho, east of Mountain Home, the high plain of Camas County around Fairfield is locally called the "Camas Prairie." The basin is about in dimensions with an area of about The center of this relatively flat basin lies at elevations just below The basin is bordered by the Salish Mountains on its eastern side and northern end and bordered by the Cabinet Mountains on its western side. These mountains rise above elevations of
The Camas prairie region is sparsely populated and lies within the Flathead Indian Reservation. The two main populated places within this region are Camas (Ktunaxa: ya·qa·kmumaǂki) and Perma (Ktunaxa: kxunamaʔnam
Төртінші кезең геологиясы
Камас даласы өзінің бетінің үлкен бөлігін жабатын Соңғы Плейстоценнің алып ағымдық толқындарымен кеңінен танымал. Олар Миссула мұздық көлінің мұздық бөгетінің бұзылуының салдарынан пайда болған, оның суы бірнеше рет төгілген кезде. Камас бассейнінің солтүстік жиегінен басталып, алып ағымдық толқындардың өрістері төрт тау өткелдерінен оңтүстікке қарай (ағыс бойымен) созылады, бұл өткелдер бір кезде су астындағы Камас бассейніне құятын ойыстар болатын. Оңтүстікке қарай осы алып ағымдық толқындар кеңейіп, бассейн төрінде бірігеді. Бұл шөгінді қабаттар әуе суретінде және күн төмен бұрыштан қарағанда жақсы көрінеді. Бұл алып ағымдық толқындар – ірі немесе өте ірі су астындағы құмдар мен антидюналар. Бұрын олар әлдеқайда кеңірек аумақты қамтығанмен, қазір Камас даласы бассейнінің шамамен бөлігін жабады. Бұл құмдар мен антидюналардың толқын ұзындығы аралығында, ал биіктігі аралығында өзгереді. Олардың барлығы екі өлшемді, ағысқа перпендикуляр, иінді, шөгінді қабаттар болып табылады. Бұл алып ағымдық толқындардың толқын ұзындығы мен биіктігі бұрынғы ойыстардан (ағыс бойымен) төмендейді. Сәйкесінше, оларды құрайтын қиыршық тастардың мөлшері оңтүстікке қарай (ағыс бойымен) ірі тас пен кесектен кішкентай қиыршық тасқа дейін азаяды. Олардың алдыңғы беттері нашар анықталған, ал көлбеуі 14-тен 23 градусқа дейін ауытқиды. Қиыршық тасты құмдар мен антидюналардан басқа, бұрынғы су астындағы ойыстардың астында дельта тәрізді кеңейтімдер жиналған. Олар ірі тас, кесек және қиыршық тастан тұратын алдыңғы беттерден құралған. Камас даласының алып ағымдық толқындары Вашингтон штатының каналды шұңқырларынан сипатталған ұқсас алып Плейстоцен қабаттарына ұқсас. Олар Сибирьдегі Алтай су тасқыны кезінде Курай-Чуя көлінің түбінде пайда болған алып су асты жатын-орындарымен толық сәйкес келеді. Теориялық және тәжірибелік зерттеулерден тыс жерде сирек кездесетін немесе белгісіз бұл алып қабаттар Миссула көлінің апаттық босатылуымен байланысты Миссула су тасқынының палеогидраулологиясы туралы бірегей мәліметтерді сақтайды.
The Camas prairie is well known for the large fields of Late Pleistocene giant current ripples that cover a substantial part of its surface. They were created during one of the many times when glacial Lake Missoula drained when its ice dam failed. From the northern edge of the Camas Basin, the fields of giant current ripples extend south (downcurrent) from four mountain passes that were once submerge inlets into the flooded Camas Basin. Southward, these fields of giant current ripples spread out and merge on the basin floor. These sedimentary bedforms are best seen in aerial images and at low sun angles. These giant current ripples are large to very large, subaqueous gravel dunes and antidunes. Although they once covered a significantly larger area, they cover about of the Camas prairie basin. The wavelength of these dunes and antidunes ranges from and their height ranges from They are all two dimensional, flow transverse, sinuous, sedimentary bedforms. The wavelength and height of these giant current ripples decrease away (downcurrent) from the former inlets. Correspondingly, the size of the gravels comprising them decreases south (downcurrent) from boulder and cobble gravels to pebble gravels. Their foreset bedding is poorly defined and their dip varies from 14 to 23 degrees. In addition to the gravel dunes and antidunes, delta like, expansion bars accumulated below each of the former subaqueous inlets. They consist of foreset beds that consist of boulder cobble pebble gravels. The giant current ripples of the Camas prairie are analogous to similar giant Pleistocene bedforms described form Channeled Scablands of Washington. They are identical to the giant subaqueous bedrooms that formed on the bottom of Lake Kuray Chuya during the Altai flood in Siberia, Russia. These giant bedforms, which are rare or unknown outside of theoretical and experimental studies, preserved a unique record of the paleohydraulology of a Missoula Flood associated with the catastrophic emptying of Lake Missoula.