Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландиядағы римдік бекіністер
Roman fortifications in Scotland
Гаск қырқасы – Шотландияда, Таулы Жер жолағына жақын римдіктер салған алғашқы бекіністер кешеніне берілген қазіргі заманғы атау. Қазіргі қазба жұмыстарын және оны түсіндіруді Рим Гаск жобасы, Биргитта Хоффман және Дэвид Вуллискрофт бастап жүргізді. Қырқадағы бекіністер – форттар, кішкентай форттар және күзет мұнаралары тек бірнеше жыл ғана, шамасы он жылдан да аз жұмыс істеді.
The Gask Ridge is the modern name given to an early series of fortifications, built by the Romans in Scotland, close to the Highland Line. Modern excavation and interpretation has been pioneered by the Roman Gask Project, with Birgitta Hoffmann and David Woolliscroft. The ridge fortifications: forts, fortlets and watchtowers were only in operation for a few years, probably fewer than ten.
Атауы
"Гаск Ридж" атауы Пертширдегі Эрн өзенінің солтүстігіндегі 16 шақырымдық (10 миль) жер тізбегіне сілтеме жасайды. Шотланд гаэль тілінде "гасг" – шығыңқы құйрық немесе жер суырып салынған жолақ. 20 ғасырдың басында осы тізбек бойында Стрегеат және Берта римдік бекіністері арасында римдік сигнал мұнаралары (немесе қарау мұнаралары) табылды.
The name "Gask Ridge" refers to the 10 mile (16 km) ridge of land to the north of the River Earn in Perthshire. In Scottish Gaelic, a gasg is a projecting tail or strip of land. In the early 20th century, a line of Roman signal towers (or watch towers) was discovered along this ridge between the Roman forts of Strageath and Bertha.
Тарих
Гаск қырқасы жүйесі біздің заманымыздың 70-80 жылдары аралығында салынған. Адриан қабырғасының құрылысы Гаск қырқасы аяқталғаннан кейін 42 жыл өткен соң басталды (122-130 жж.), ал Антонин қабырғасы Адриан қабырғасы аяқталғаннан кейін 12 жыл өткен соң басталды (142-144 жж.). Гаск жотасы қабырға болмаса да, Римнің ең алғашқы қорғалған құрлық шекарасы болуы мүмкін. Бұл нығайтылған құрылыстар Шотландияның құнарлы жазықтары мен таулы жоталары арасындағы шекара бойымен, Перт және Кинросс округтерінде, сондай-ақ Ангуста орналасқан. Кейінірек салынған Адриан және Антонин қабырғалары оңтүстікке қарай орналасып, одан әлдеқайда қысқа болды. Гаск қырқасының шекаралық жүйесіндегі негізгі бекіністер (оңтүстіктен солтүстікке қарай): Камелон, Драмкхассл, Маллинг, Дун, Гленбанк (кішкентай бекініс), Бохастл, Ардок, Каймс қамалы (кішкентай бекініс), Страгеат, Далгинросс, Берта, Фендок, Каргилл (бекініс және кішкентай бекініс), Инчтутил (легионерлік бекініс), Кардеан, Инверкхарти (кішкентай бекініс) және Стракатро.
The Gask Ridge system was constructed sometime between 70 and 80 AD. Construction on Hadrian's Wall was started 42 years after completion of the Gask Ridge (from 122 to 130 AD), and the Antonine Wall was started 12 years after completion of Hadrian's Wall (from 142 to 144 AD). Although the Gask Ridge was not a wall, it may be Rome's earliest fortified land frontier. The fortifications approximately follow the boundary between Scotland's fertile Lowlands and mountainous Highlands, in Perth and Kinross and Angus. The later Hadrian's Wall and Antonine Wall were further south and considerably shorter. The principal forts of the Gask Ridge frontier system were (from south to north): Camelon, Drumquhassle, Malling, Doune, Glenbank (fortlet), Bochastle, Ardoch, Kaims Castle (fortlet), Strageath, Dalginross, Bertha, Fendoch, Cargill (fort and fortlet), Inchtuthil (Legionary fortress), Cardean, Inverquharity (fortlet) and Stracathro.
Рөл
Дәстүрлі түрде осы бекіністердің Шотландияның Таулы аймағынан Римнің иелігіне басып кірулерді болдырмау мақсатында салынғаны есептелген. Бұл ниет Гаск қырқасындағы және Стратмор бойындағы басқа бекіністермен бірлесіп орындалған болуы мүмкін, себебі 5000-6000 әскері бар Инчтутил легионерлік бекінісі ғана ірі шабуылға тойтарыс бере алатын. Кішігірім бекіністер көбінесе шағын шабуыл жасаушы топтарға тосқауыл қоюға арналған. Гленблокер бекіністері мен Гаск қырқасы арасындағы қарым-қатынас бұрынғыда сатылап шегіну ретінде қарастырылған. Бірақ соңғы зерттеулер осы үш элементтің бір шекаралық жүйе құрайтынын, ол шамамен Лох-Ломондтан Монтрозға дейін созылатынын көрсетеді. Осы гипотеза бойынша, Гленблокер бекіністері шекара аймағындағы аңғарларға кіруді бақылап, олардың шекараға оралуын қамтамасыз етеді, солтүстіктегі Темір дәуірінің қоныстарымен байланыс жасамайды. Олардың басып кіруге кедергі ретіндегі құндылығы күмәнді, себебі олардың орналасқан жері қадағалауға мүмкіндік бергенмен, мал ұрлығынан басқа нәрсенің алдын алуға жеткілікті күші болмады. Тек Инчтутилдегі легионерлік бекінісі ғана Брэмар мен оның айналасына кіруге қолайлы жағдайда орналасқан, қорғаныс бекінісі немесе шабуылға ұмтылу үшін бастапқы нүкте ретінде пайдалы болды. Осы гипотезада Гаск жолы мен оның бойындағы мұнаралар Тай және Форт шығанақтарындағы және провинцияның оңтүстік бөлігіндегі стратегиялық маңызды порттарға дейінгі байланысты қорғады. Тацит «De vita Iulii Agricolae» еңбегінде Агриколаның шамамен 80 жылы осы аймақта соғысқандығын жазады; соңғы монеталар 86 жылға жатады. Бұл бекіністердің ең көп дегенде алты жыл бойы қолданылғанын көрсетеді. Соңғы археологиялық зерттеулер Гаск қырқасындағы көптеген бекіністердің соғыс кезінде қиратылғандығының дәлелі жоқ екенін, кейде екі рет қайта салынғанын көрсетті. Алдағы қазба жұмыстары осы көрінетін қайшылыққа жарық түсіруі мүмкін. Гаск жолындағы Ардок, Страгеат және Берта бекіністері, сондай-ақ Стратмордағы Каргилл және Далгинростың Гленблокер бекіністері Антонин қабырғасымен бірге пайдаланылған орындарды куәландыратын Антонин материалдарын тапты. Северан дәуірінде армия осы аймақтан өтті, және Шотландиядағы бірнеше лагерь осы кезеңге датыланады (мысалы, Абердинширдегі Каир үйі және Тай шығанағындағы Карпоу римдік бекінісі).
It has traditionally been thought that these forts were meant to prevent invasions out of the Scottish Highlands into Roman held territory. This may have been the intention, in cooperation with the other forts on the Gask Ridge and along Strathmore, as only the legionary fortress of Inchtuthil with 5,000–6,000 soldiers would have been strong enough to deal with a major incursion. The smaller forts were more likely to serve as a disincentive to small scale raiding parties. The relationship between the Glenblocker forts and the Gask Ridge has in the past been seen as a staged withdrawal. Recent research suggests that the three elements are part of the same frontier system, stretching roughly from Loch Lomond to Montrose. In this hypothesis, the Glenblocker forts controlled access to valleys in the frontier area, which loop back into the frontier, rather than link with the Iron Age settlements further north. Their value as a block to invasion is doubtful, as their situation would have allowed supervision but they lacked the manpower to deter anything but cattle rustling. Only the legionary fortress at Inchtuthil, conveniently situated for access into Braemar and its hinterland, is large enough to have functioned as a defensive fortification or a jumping off point for an invasion. The Gask Road and the towers alongside it in this hypothesis guarded the strategically important link to the harbours at the Firths of Tay and Forth and the southern part of the province. Tacitus writes in De vita Iulii Agricolae that Agricola was fighting in the area in around 80 AD; the latest coinage dates from 86 AD. This would suggest that the forts were occupied for six years at most. Recent archaeology has shown that many of the forts on the Gask Ridge were rebuilt, sometimes twice, without evidence of destruction through warfare. Further digs may cast some light on this apparent contradiction. The forts of Ardoch, Strageath and Bertha on the Gask Road, as well as the forts of Cargill in Strathmore and the glenblocker fort of Dalginross have also produced Antonine material attesting to a reuse of the sites contemporary with the Antonine Wall. In the Severan period the army passed through the area, and several camps across Scotland are dated to this period (for example, Kair House in Aberdeenshire and the fort at Carpow Roman Fort which is on the Firth of Tay.
Гаск жотасының солтүстігінде
Тұрақты нысандар Шотландияның төмендіктерінен Абердиншир және Морей аймақтарына дейінгі үлкен марш лагерьлерімен (үлкен лагерьлер 3 ғасырға жатады) толықтырылған. 1-ғасырда Рим легиондары Ардок, Страгеат, Инчтутил, Баттлдайкс (Гаск нысандарымен бірдей кезеңге жата қоймауы мүмкін), Стракатро және Рейдикс қалаларында форттар тізбегін құрды. Нормандикеге бара жатқанда Эльсик Маунтты басып өтіп, содан кейін Гленмайлен және Аучинхоувқа қарай жол жүрді. Римдік форттар болуы мүмкін екендігі расталмаған орындары Белли, Балнагит және Кавдорда да табылды. 1990 жылдары зерттеушілер Инвернес пен Морей-Ферттің солтүстігінде жаңа, ықтимал римдік бекіністерін тапты. Ең маңыздылары – Таррадейл және Портмахомак. Бұл нысандар Шотландияның ежелгі және тарихи ескерткіштер жөніндегі Корольдік комиссиясы тарапынан римдік екенін анықтау үшін зерттелуде. Олардың рөлін хронологиялық тұрғыдан қайта құру бойынша бірнеше жұмыс жүргізілді.
The permanent sites are complemented by a series of large marching camps (large camps date to the 3rd century) from the Scottish Lowlands into Aberdeenshire and Moray. The Roman legions in the 1st century established a chain of forts at Ardoch, Strageath, Inchtuthil, Battledykes (which is unlikely to date from the same period as the Gask sites), Stracathro and Raedykes, taking the Elsick Mounth on the way to Normandykes, before going north to Glenmaillen and Auchinhove. Unconfirmed sites of possible Roman forts have also been found at Bellie, Balnageith and Cawdor. In the 1990s researchers discovered new possible Roman fortifications north of Inverness and the Moray Firth. The most important are Tarradale and Portmahomack. These are being studied by Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland to verify that they are Roman. Several chronological reconstructions of their role have been made.