Кіріспе

Амазония ормандарында кездесетін құстар түрі.

Сұр қанатты кернейші (Psophia crepitans) – Psophiidae құстар отбасының кішігірім мүшесі. Ол Бразилия, Колумбия, Эквадор, Француз Гвианасы, Гайана, Перу, Суринам және Венесуэлада таралған.

Таксономия және жүйелеу

Қанатты сұр кернейшінің таксономиясы әлі толық анықталмаған. Халықаралық орнитологиялық комитет (IOC), Американдық орнитологиялық қоғамның Оңтүстік Америка жіктелім комитеті және Клементс таксономиясы оны үш түршеге жатқызады: атаулы P. c. crepitans, P. c. napensis және P. c. ochroptera. Кейбір авторлар P. c. ochroptera-ны ақ қанатты кернейшінің (P. leucoptera) түршесі деп есептейді, ал BirdLife International-дың Әлем құстары анықтамалығы оны жеке түр ретінде қарастырады, яғни сары қанатты кернейші. Бұған қоса, қалған екі түршені де жеке түрлер ретінде қарастыру қажет деген ұсыныстар да бар. Осы мақалада үш түршелік модель қолданылады.

Сипаттама

Қанатты сұр кернейші - ұзын мойынды және аяқтары бар, дөңгелектеу денелі, тауыққа ұқсас құс. Олардың ұзындығы шамалы. Екі атасы салмақ тартқан, ал алты анасы салмағы аралығында болған. Екі жыныс сыртқы түрі жағынан ұқсас. Олардың мықты, сәл иілген, сарғыш-жасыл мүсілі мен зәйтүн-жасыл аяқтары бар. Олардың қауырсындары көбінесе қара түсті. Ата түрінің мойнының төменгі жағында жасыл немесе күлгін түсті жылтырлық бар. Ішкі қанаттары мен құйрық бөлігі күлгін сұр, ал арқасының ортасы ақшыл қоңырдан қоңырға дейін. P. c. napensis түрінің қола немесе күлгін жылтырлығы, ашық сұр қанаттары мен құйрығы және қызыл қоңыр арқасы бар. P. c. ochroptera түрінің қанаттары, құйрығы және арқасының ортасы толығымен ақшыл сары түсті.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Қанатты сұр кернейші – Амазонканың солтүстік бассейнінде қоныстанған құс. Атаулы түр-құс Колумбияның оңтүстік-шығысынан шығысқа қарай, Венесуэланың шығысы мен оңтүстігіне, Гвиана елдеріне және оңтүстікке Бразилияға дейін, Амазонка өзенінің Рио-Негродан шығысқа қарай орналасқан бөлігінде кездеседі. P. c. ochroptera Бразилияның солтүстік-батысында, Амазонканың солтүстігінде және Рио-Негроның батысында таралған. P. c. napensis Колумбияның оңтүстік-шығысынан оңтүстікке қарай, Эквадордың шығысы арқылы Перудің солтүстік-шығысына және шығысқа қарай, Амазонканың солтүстігіндегі Бразилияның шалқарына дейін кездеседі.

Тұтқында

Жергілікті халықтар кернейшілерді қаушы ретінде қолға үйретеді, себебі олар жыртқыштарды көру қабілетімен және дауысты ескерту шақыруымен ерекшеленеді; сондай-ақ, олар жыландарды өлтіреді деп есептеледі. Жазушы Джеральд Дюрелл Джерси зообағында "Трампи" деп аталған сұр қанатты кернейшіні ұстады, ол зообақтың адамдарымен және жануарларымен өзара әрекеттесетінімен белгілі болды. "Трампи" Дюреллдің "Менэжери Манор" кітабында бірнеше рет еске алынады.

Мәртебе

IUCN HBW таксономиясын ұстанады және сұр қанатты және сары қанатты трубаларды жеке-жеке бағалайды. Екеуі де "қауіпсіз" санатында бағаланған. Екеуінің де популяциясының мөлшері белгісіз, бірақ екеуінің де саны азайып бара жатқаны күдік тудырмайды. Ақ қанатты кернейші (sensu lato) аулауға көп ұшырайды. Оны жергілікті халықтар жиі құрылтайды, бірақ ол тұтқындық жағдайында көбеймейді. Орманды ағаш, мал өсіру және алтын өндіру үшін кесу – үздіксіз қауіпті құрайды.