Кіріспе

1956 жылы Лесли Норман мен Джозеф Лози түсірген британдық фильм.

"Х Беймәлім" – 1956 жылы Лесли Норман режиссерлік жасаған, Дин Джаггер мен Эдвард Чапман қатысқан британдық ғылыми-фантастикалық қорқыныш фильмі. Оны Hammer Film Productions компаниясы жасады, сценарийін Джими Сангстер жазды. Бұл фильм "Хаммер студиясын төмен бюджеттік триллерлерден қорқыныш пен ғылыми-фантастикаға көшуін бекітті" және "Қышқы соғыс алаңдауларын және Ұлыбританияның әлемдік держава ретіндегі беделінің төмендеуінен туындаған ұлттық идентитінің жоғалуын" көрсететін маңызды трилогияны ("Кватермасса эксперименті" (1955) және "Кватермасса 2" (1957) фильмдерімен бірге) аяқтады.

Сюжет

Фильм Шотландияның ауылдық аймағында басталады. Төңкерілген далада сарбаздар Гейгер санаушын қалай пайдалануға үйрену үшін кезекпен сынап жатыр. Кенеттен жарылыс болады. Бір сарбаз сәулеленуден қаза табады, ал екіншісі ауыр күйік шағады. Жерде түбі көрінбейтін Y пішіндес жарық пайда болады. Атом энергиясы зертханасының докторы Ройстон тергеу үшін шақырылады. Кейіннен, Ұлыбританияның Атом энергиясы комиссиясының қауіпсіздік қызметін басқаратын "Мак" Макгилл оған қосылады. Сол түні, жергілікті бала камерадан тыс жердегі қорқынышты көрініске куә болады. Ол ертесі күні сәулеленуден болған күйіктен көз жұмады. Ройстон тергеу жүргізеді және бұрынғы сәулелену эксперименттерінен қалған контейнерді сақтап тұрған қарт адам тұратын мұнараға келеді. Кейіннен, жергілікті ауруханада, жас дәрігер бала көргендей, экраннан тыс қорқынышты көріп құлап, денесі еріді. Сол кешкі, Y пішіндес жарықты күзетіп тұрған екі сарбаз түсініксіз жағдайда қаза тапқанда, Ройстонның әріптесі Питер Эллиотт шұңқырға түсіп тергеу жүргізуге ерікті болады. Ұзақ өтпей, ол бұрынғыдай қорқынышты көреді. Бірақ, оны уақытында шұңқырдан шығарып алады. Әскерлер көзге көрінбейтін жаратылысты өлтіру үшін от тастағыштарды қолданады, бірақ бұл әрекет нәтижесіз болады. Ройстон осы құбылысты түсіндіруге тырысады. Оның теориясы бойынша, бұл Жер бетінің көп бөлігі балқыған кезде алыс өткенге қатысты тіршілік формасы. Бұл жаратылыс Жер қыртысы суығанда тұтқындалып қалған. Бірақ, әр 50 жыл сайын олар сезінетін толқын пайда болады, бұл оларды жер бетіне шығуына және радиоактивті заттарды "тамақ" ретінде табуына себеп болады. Соңында, жаратылыс ашылады – үнемі өсіп келе жатқан, қазір зертханаға қарай қозғалып, ондағы кобальтты жеуге тырысатын дене. Ройстон мен Макгилл оның қозғалысын дұрыс болжайды. Олар жүк көліктеріне екі үлкен "сканер" орнатып, кобальт контейнерін жем ретінде қояды. Питер джиппен жемді айдап, оның қауіпті назарын өзіне аударады. Ақырында, жаратылыс жойылды және жарылады. Бірақ, команда монстр шыққан жарыққа жақындағанда, екінші, күшті жарылыс болады, бірнеше адамды құлатады. Оқиғаға қызыққан команда жарыққа жақындауды жалғастырады, мүмкін фильм аяқталар кезде қосымша зерттеулер жүргізу үшін.

Өндіріс

Фильм бастапқыда Hammer компаниясының өткен жылғы сәтті «Кватермас эксперименті» фильмінің жалғасы ретінде жоспарланған, бірақ сценарист Найджел Книл Бернард Кватермас кейіпкерін пайдалануға рұқсат бермеді. Фильмнің алғашқы режиссері – Джозеф Лози, ол Джозеф Уолтон есімімен жұмыс істеді. Лози Голливудтың «қара тізіміне» енгеннен кейін Ұлыбританияға көшіп келген американдық режиссер еді. Лози фильм түсіруді бастады, тіпті оның түсірілген материалдарының бір бөлігі соңғы нұсқаға енді, бірақ денсаулығына байланысты оны Лесли Норман ауыстырды. Басқа бір мәлімет бойынша, Джаггер оның «қара тізімде» болуына байланысты онымен жұмыс істеуден бас тартқан. Норманды Ealing компаниясынан уақытша шақыртқан. Ол 1955 жылы «Түнде менің нөмірім келді» фильмімен режиссерлік дебютін жасаған еді. Кейін ол: «Мен Hammer-де жұмыс істегенді ұнатпадым, себебі [продюсер] Энтони Хиндспен тіл табыса алмадым» деді. Фильм түсірілімі Беркширдегі Bray Studios студиясында өтті. Фильм бюджетінің жартысын RKO Pictures компаниясының продюсері Сол Лессер берді. Дегенмен, Hammer мен RKO арасындағы американдық тарату келісімі соңғы компанияның таралу қаупі туғандықтан күшін жойды, ал фильмтің АҚШ-тағы дистрибьюторы Warner Bros. болды. Variety журналы фильмді екі рет қарап шықты. Бірінші рецензент, «Myro» 1956 жылы былай жазды: «Белгісіз Х» – өте қиялшыл және фантастикалық, сонымен қатар кассада табысқа жетуіне көмектесетін шиеленісті драмалық көріністері бар фильм. Сапалы түсірілген бұл фильмде толық сенбеуге болатын, бірақ қызықты оқиға баяндалады. Әрекетке үзіліс аз, күдік тудыратын жағдайлар үнемі назарда ұсталады. Атомдық зерттеу станциясындағы зертханалық тәжірибелер әсерлі, бірақ таныс көрінеді, бірақ соңында сюжетте маңызды рөл атқарады. Соғыс министрлігі фильмнің түсіріліміне көмектесті, және осы сипаттағы оқиғаға олардың қойған мөрінің құндылығы бар. Шөл даладағы көріністер, негізгі нысанаға қарай аяусыз қозғалатын атомдық масса, радиоактивті құрбандардың жақыннан түсірілген кадрлары және нейтрализатордың тиімділігі, шиеленісті, тіпті қорқынышты атмосфераны құруға бірлесіп көмектеседі. Актерлік шеберлік, көбінесе стереотиптік болғанымен, Джаггер, Эдвард Чапман және Лео МакКерннен тұратын актерлік құраммен үйлеседі. Марианна Браунс медбике рөлінде ерекше көзге түседі, жылы және тартымды мінезін көрсетеді». Келесі рецензент, «Whit» бір жыл өткен соң былай деді: «Талғампаз көрермендерге арналмаған, нашар және күрделі ғылыми-фантастикалық фильм. Бұл фильмде түсіну қиын күрделі құрылым бар. [Бұл] ғылыми-фантастикалық әңгімедегі «белгісіз» қауіптің мәні соншалықты тұманды, көрермендер тым қатты шатасуы мүмкін. Рөлдердің барлығы дерлік өзгермейді және Лесли Норманның режиссерлік шеберлігі оған берілгеннен асып түсе алмайды». Films and Filming журналы фильмді «ғарыштық әңгімелерден құтылудың сәтті әрекеті» деп атады.