Кіріспе

Anodorhynchus – Оңтүстік Американың орталық және шығыс бөлігіндегі ашық және жартылай ашық ортада мекендейтін ірі көк макаулардың туысы. Оған екі қазіргі түр – гиацинт макау және Лир макау, сондай-ақ индиго макау деп те аталатын түр кіреді, және бір болжамды жойылған түр – глаукоздық макау. Гиацинт макаудың ұзындығы шамамен екі метрге жетеді, ол әлемдегі ең ұзын попугай болып табылады. Глаукоздық және Лир макаулары тек жартастарда ұялайды, ал гиацинт макаулары көбінесе ағаштарда ұя салады. Үш түрдің негізгі тағамы – бірнеше пальма түрлерінің жаңғақтары (әсіресе Acrocomia aculeata, Attalea phalerata, Butia yatay және Syagrus coronata). Көк макаулар 1790 жылдан бері таксидермиялық және тұтқындық үлгілерден белгілі болғанмен, Лир макауының эндемикалық мекендеу ортасы 1978 жылға дейін анықталмаған. Глаукоздық макау 1800 жылдары ауыл шаруашылығы және мал жаю үшін ятай пальмасының (Butia yatay) тоғайларын жою салдарынан жойылды, бірақ оның әлі де тірі қалғаны туралы әңгімелер бар. Лир макаулары 1980 жылдардың басында жойылу қаупіне тап болған (шамамен 60 құс) қорғау бағдарламаларының арқасында 1000-нан астам құсқа дейін қалпына келді. Гиацинт макаулары өз ареалдарының кейбір бөліктерінде жергілікті түрде кең таралған, бірақ олардың ареалы Оңтүстік Бразилияда, Шығыс Боливияда және Солтүстік-Шығыс Парагвайда үш анықталған популяцияға бөлінді; жануарлар саудасы үшін аулау және ортаның жоғалуы салдарынан популяциялар азайып келеді. Барлық Anodorhynchus макаулары CITES I қосымшасына енгізілген.

Таксономия

Anodorhynchus Spix, 1824 туысы – Орталық және Оңтүстік Америка макаоларының ара, попугайлар және оларға жақын туыстарды қамтитын Арини руындағы алты туыстың бірі. Макаолар мен попугайлар ұзақ құйрықты попугайлардың кладасын құрайды, ал олардың туыс кладалары – қысқа құйрықты Амазония попугайлары және олардың одақтастары шынайы попугайлар Psittacidae отбасының Неотропикалық попугайлардың Arinae қосалқы отбасын құрайды. Қазіргі таңда үш түр танылған (екісі тірі, ал біреуі, мүмкін, жойылған), барлығы монотипті: Кейбір жақындағы зерттеушілер аллопатриялық Лир макасы мен көгілдір макастың бір түр екенін қарастыруды ұсынды. Танылған үш түрден басқа, Родшильд сипаттаған және 1907 жылы жарық көрген «Жойылып кеткен құстар» кітабында көрсетілген Anodorhynchus purpurascens түрінің қызғылт макасы бар, бірақ оны жеке түр ретінде қолдауға жеткілікті дәлелдер жоқ, сондықтан оны гипотетикалық жойылған түр деп санау керек. Үлгісі болмағандықтан, Ротшильд оны Ғваделупа аралында мекендегені туралы мәліметтерге негізделген жеке түр ретінде ғылыми тұрғыдан сипаттап, атады; алайда, бұл Оңтүстік Америка материгінен әкелінген гиацинт макаолары болуы мүмкін.