Легнано шайқасы: Ве Verdi операсы және қасиетті Рим империясымен күрес

Кіріспе

1176 жылғы Ломбардтардың Киелі Рим империясы үстінен жеңісі, Верди операсы

Легнано шайқасы – 1176 жылдың 29 мамырында қазіргі Италиядағы Ломбардиядағы Легнано қаласының жанында Фридрих Барбароссаның императорлық әскері мен Ломбардтар лигасының әскерлері арасында болған шайқас. Екі тарапқа да жаудың жақын жерде екені белгілі болғанмен, олар кез келген стратегияны жоспарлауға үлкермей, кенеттен кездесіп қалды. Бұл шайқас Солтүстік Италияның муниципалитеттері үстінен билігін орнатуға тырысқан Киелі Рим империясының ұзақ соғысында шешуші роль атқарды. Олар өзара бәсекелестіктен бас тартып, Рим папасы Александр III символдық басшылығымен Ломбардтар лигасына бірігіп, әскери одақ құрды. Бұл шайқас император Фридрих Барбароссаның Италияға жасаған бесінші және соңғы жорығын аяқтады.

Бұл шайқасқа Гофредо Мамели мен Микеле Новароның «Canto degli Italiani» әнінде: «Альп тауларынан Сицилияға дейін Легнано барлық жерде» деп аталып, итальян халқының шетелдік күштер үстінен жеңісі еске салынған. Осы шайқастың арқасында Легнано Италияның ұлттық әнұранында Римнен кейін есімдері тіркелген жалғыз қала болып табылады.

Тарихи контекст

Солтүстік Италияның муниципалитеттері мен императорлық билік арасындағы қақтығыс инвеституралар үшін күреспен, яғни XI және XII ғасырларда Папалық, Киелі Рим империясы және олардың тиісті фракциялары – «гвельфтер» мен «гибеллиндер» қатысқан тартыспен басталды. Кейде бұл дау Солтүстік Италиядағы бірнеше муниципалитеттерде епископтарды симония айыбымен қызметтен шеттетуге алып келді, себебі олар папа емес, император тағайындаған еді. Инвеституралар үшін күрес – Империя мен Солтүстік Италия муниципалитеттері арасындағы шиеленістің жалғыз себебі болған жоқ. Солтүстік Италия қалаларының экономикалық өсуімен және императорлық басқарудан құтылуға ұмтылысымен феодализм дағдарысына тап болды. Сонымен қатар, Киелі Рим империясының итальяндық территориялары әлеуметтік-экономикалық және мәдени жағынан германдық территорияларынан ерекшеленді және неміс тегінен шыққан биліктің императорлық билігіне ықылас танытпады. Империяның үстемдігіндегі итальяндық ақсүйектер қалалық аймақтардағы әкімшілік функцияларға германдық жерлердегідей көңіл бөлмеді, тіпті оларға қатысы азайды. XI және XII ғасырларда туған шиеленістер Солтүстік Италия қалаларында жаңа жергілікті басқару формасының пайда болуына әкелді, ол әкімшілік, сот және қауіпсіздік функцияларын атқаратын сайланған коллегиялық органға негізделген және қалалық консулдарды тағайындады – ортағасырлық коммуна. Бұл институционалдық эволюция инвеституралар үшін күреспен бір мезгілде жүрді. Қаланың епискобы, дәстүрлі түрде муниципалитеттің азаматтық мәселелеріне зор ықпал еткен, Империя мен Папалық арасындағы күреспен күрделіненгенде, азаматтар қиындықтар кезінде тәуелсіз әрекет ете алатын басқару формасын іздеуге шақырылды және кейбір жағдайларда оған мәжбүр болды. Азаматтар өздерінің муниципалитетінің қоғамдық істеріне көбірек бейімделді және үкіметтің қатаң және иерархиялық басқаруымен шіркеулік және феодалдық құрылымдарды қабылдауға құштар болмады. Мемлекеттік басқаруды коллегиялық түрде жүзеге асыруға әкелген өзгеріс Солтүстік Италияның Ломбард үстемдігіне негізделген; бұл герман халқы ең маңызды мәселелерді (әдетте әскери сипаттағы) король төрағалық ететін және ең батыл сарбаздардан тұратын «гаирэтинкс» немесе «аренго» жиналысы арқылы шешуге дағдыланған. Қалалық консулдар көбінесе қаладағы үстемдік танытқан (саудагерлер мен мамандық иелері) таптарынан шықты; консулдың өкілеттігі бір жылға ғана берілгенімен, лауазымдардағы адамдардың айналымы болғанымен, коммуналық басқару кейдегіде муниципалды билікті бөліскен жетекші отбасылардың тобына теңелді. Қалай болғанда да, Солтүстік Италия қалалары феодалдық институттарды мойындаудан бірте-бірте бас тартты, олар қазір ескірген болып көрінді. Бұдан басқа, бұрынғы императорлар әртүрлі жағдайларға байланысты Солтүстік Италия мәселелеріне белгілі бір кезеңде бейжай қарады, билікті тиімді жүзеге асырудан гөрі Италиядағы жағдайды бақылауды қамтамасыз ететін қарым-қатынастарды орнатуға көбірек көңіл бөлді. Нәтижесінде, императорлық билік айналадағы аумақтардағы және басқа қалалардағы әртүрлі муниципалитеттердің экспансионистік мақсаттарына кедергі келтірмеді, ал қалалар аймақтық үстемдікке жету үшін бір-біріне қарсы қару ала бастады. Фридрих Барбаросса, керісінше, өзінің алдыңғыларының саясатын жоққа шығарып, Солтүстік Италия муниципалитеттеріне императорлық бақылауды қалпына келтіруге тырысты, сонымен қатар соңғылардың кейбір өтініштеріне сүйене отырып, олар Миланның үстемдікке деген құштарлығын шектеу үшін императорлық араласуды бірнеше рет сұрады: 1111 және 1127 жылдары қала тиісінше Лоди мен Комоны басып алды, Павия, Кремона және Бергамоны пассивтілікке мәжбүр етті. Жағдайды одан әрі нашарлату үшін Империя мен муниципалитеттер арасындағы қарым-қатынас императорлық билік өкілдерінің Милан облысына қарсы қолданған қатал шараларымен одан әрі нашарлады. Олардың екеуі императорға қарсы сезімді күшейтуге ықпал етті: 1160 жылы Италияға жасаған бір шабуыл кезінде император Миландағы азық-түлікті тоқтатуға тырысып, қаланың солтүстік аймағын қиратып, шаруалардың егіндіктері мен жеміс ағаштарын жойды. Атап айтқанда, он бес күн ішінде Барбаросса Вертемат, Медилья, Верано, Бриоско, Легнано, Нервиано, Польяно және Ро ауылдарын қиратты. Екінші оқиға Миланның берілуінен кейін Фридрих Барбароссаның (1162) қабылдаған шараларымен байланысты болды: Милан жеңілгеннен кейін Миланның ауылдарын басқаратын императорлық викарий аудан шаруаларын императорға көп мөлшерде азық-түлікпен жыл сайын салық төлеуге мәжбүр етті, бұл халықты императорлық билікке одан да жаушықтырды.

The clash between the municipalities of Northern Italy and imperial power originated in the struggle for investitures, or in that conflict which involved, in the 11th and the 12th centuries, the Papacy, the Holy Roman Empire, and their respective factions, the so called "Guelphs and Ghibellines", respectively. At times it was a dispute so bitter that several municipalities in Northern Italy came to dismiss their bishops on the charge of simony, inasmuch as they had been invested in their offices by the emperor and not by the Pope. The dispute about investitures was not the only source of friction between the Empire and the municipalities of Northern Italy. A crisis of feudalism arose with the economic growth of northern Italian cities and their emerging desire to free themselves from imperial administration. Furthermore, the Italian territories of the Holy Roman Empire were distinctly different from the Germanic ones in socioeconomic and cultural aspects, and were not sympathetic to imperial power wielded by an authority of German lineage. Moreover, the nobility of the Italian territories dominated by the Empire were much less (and progressively less) involved in the administrative functions of the city dominated regions, than the nobility were in German lands. Because of the frictions that arose in the 11th and the 12th centuries, the cities of Northern Italy experienced a rising ferment that led to the birth of a new form of local self government based on an elective collegial body with administrative, judicial, and security functions, and which in turn designated city consuls: the medieval commune. This institutional evolution was contemporary with the investiture struggle. When a city's bishop, who had traditionally exerted a strong influence on the civil matters of the municipality, became largely preoccupied with the contest between Empire and Papacy, the citizens were stimulated, and in some ways obliged, to seek a form of self government that could act independently in times of serious difficulty. Citizens became increasingly aware of the public affairs of their own municipality and disinclined to accept the ecclesiastical and feudal structures, with their rigid and hierarchical management of the government. The change that led to a collegial management of public administration was rooted in the Lombard domination of Northern Italy; this Germanic people was in fact accustomed to settling the most important questions (which were usually of military nature) through an assembly presided over by the king and composed of the most valiant soldiers, the "gairethinx" or "arengo". City consuls generally came from the increasingly dominant (merchant and professional) classes of a city; although the duration of a consul's mandate was only one year, and there was a certain turnover of individuals in the positions, a communal administration sometimes amounted to a coterie of leading families that shared municipal power in oligarchic fashion. In any case the northern Italian cities gradually ceased to recognize feudal institutions, which now seemed outdated. Moreover, previous emperors, for various vicissitudes, adopted for a certain period an attitude of indifference towards the issues of Northern Italy, taking more care to establish relations that provided for supervision of the Italian situation rather than the effective exercise of power. As a consequence, imperial power did not prevent the expansionist aims of the various municipalities in the surrounding territories and other towns, and cities began taking up arms against each other in contests to achieve regional hegemony. Frederick Barbarossa, on the other hand, repudiated the policy of his predecessors by attempting to restore imperial control over the northern Italian municipalities, also on the basis of the requests of some of the latter, who repeatedly asked for imperial intervention to limit Milan's desire for supremacy: in 1111 and 1127 the city conquered, respectively, Lodi and Como, forcing Pavia, Cremona and Bergamo to passivity. To make matters worse the relations between the Empire and the municipalities were further soured by the harsh measures implemented by imperial authorities against the Milanese region. Of these, two contributed the most to fuel anti imperial sentiment: to try to interrupt the supplies in Milan during one of his descents in Italy, in 1160, the emperor devastated the area north of the city destroying the crops and fruit trees of farmers. In particular, in fifteen days Barbarossa destroyed the countryside of Vertemate, Mediglia, Verano, Briosco, Legnano, Nerviano, Pogliano and Rho. The second event was instead linked to the measures taken by Frederick Barbarossa after the surrender of Milan (1162): the imperial vicar who administered the Milanese countryside after the defeat of Milan forced the farmers of the area to pay a heavy annual tax of foodstuffs for the emperor, which made the population increasingly hostile to imperial power.

Фредерик Барбароссаның Италиядағы алғашқы үш түсірілімі

Солтүстік Италияны бағындыру және императорлық билікті қайта орнату үшін Фредерик Барбаросса армиясының басында Альп тауларын бес рет кешіп өтті. 1154 жылдың күзінде басталган, жалпы саны 1800 сарбазды құраған алғашқы жорығы патшаны көтерілісшіл Асти, Чиери және Тортона қалаларын қоршауға және жаулап алуға, сондай-ақ Милан маңындағы кейбір қамалдарға шабуыл жасауға мәжбүр етті, бірақ Миланның өзіне шабуыл жасамады, себебі жеткілікті күші болмады. Бұл жорық Ронкалья кеңесін шақырумен жалғасты, онда Фредерик императорлық билікті қайта орнатты, Миланның бұрынғы жылдары, әсіресе Комо және Лоди қалаларына қатысты жасаған жаулауларын жойды. Бұл саяхаттың бірінші бөлігі Франциген жолымен жүрді және 1155 жылдың 18 маусымында Папа Адриан IV-нің қолдауымен Фредерик Барбароссаның Киелі Рим империясының императоры болып тағайындалуымен Римде аяқталды. 1165 жылы Барбаросса Римге қайтып келді, бірақ оның ата-бабалары папалардың тағайындалуына қатысқан екенін ескере отырып, тікелей араласуға шешім қабылдады. Осылайша, қалалық әскери коалицияның символдық басшысы Папа болды. Легнанодан 3 миль (шамамен 4,5 км) қашықтықта, Каскина Брюгеттоның жанында, жолдағы 700 қалалық рыцарь орман шетінде Федерик әскерінің тек авангардын құрайтын 300 императорлық рыцарьлерімен кездесті. Сан жағынан артық болғандықтан, Лига рыцарьлары императорлық колоннаға шабуыл жасап, бастапқыда басымдыққа ие болды. Бірінші қақтығыстардан кейін Барбаросса армияның негізгі бөлігімен келді және қалалық әскерлерге шабуыл жасады. Кейбір дереккөздер Барбароссаның кеңесшілері императорға жаңа стратегияны күтуді ұсынған, бірақ император сандық артықшылықты пайдаланып, жау территориясына шегінуге мәжбүр болмауды қалаған; сонымен қатар, шегіну императордың беделіне нұқсан келтіруі мүмкін еді. Сондықтан шайқастың барысы өзгерді және императорлық әскерлер қалалық армияның алдыңғы қатарларын шатақтап, кері шегінуге мәжбүр етті. Содан кейін күшті соққы қалалық рыцарьларды Миланға қарай шегінуге мәжбүр етті, ал Легнанода қалған сарбаздар Кароккионы қорғауға жалғыз қалды. Барбаросса оған атты әскермен шабуыл жасауға шешім қабылдады, өйткені ол сол кездегі канондарға сәйкес, жаяу әскермен және аздаған атты әскермен қорғалған, атты әскерге қарағанда әлсіз саналды.

To try to pacify Northern Italy and restore imperial power, Frederick Barbarossa crossed the Alps at the head of his army five times. The first descent, which began in the autumn of 1154 and led only 1,800 men, led the king to besiege and conquer the riotous Asti, Chieri and Tortona and to attack some castles of the Milanese countryside, but not the capital of Milan, given that he did not have sufficient forces. This campaign continued with the convocation of diet of Roncaglia, with which Frederick re established imperial authority, nullifying, among other things, the conquests made by Milan in previous years, especially with regard to Como and Lodi. The first part of that journey continued along the Via Francigena and ended in Rome with the coronation of Frederick Barbarossa as Emperor of the Holy Roman Empire by Pope Adrian IV (18 June 1155). the latter, in 1165, after having obtained the recognition of the other European sovereigns, had returned to Rome, but Barbarossa, mindful of the role that his predecessors had on papal appointments, decided to intervene directly. so that the municipal military coalition was symbolically headed by the same Pope. At 3 miles (about 4.5 km) from Legnano, near Cascina Brughetto, the 700 municipal knights on the track crossed – just outside a forest – 300 knights of the imperial army on patrol, which represented only the vanguards of Frederick's troops. Being numerically superior, the Knights of the League attacked the imperial column and succeeded, at least initially, in gaining the upper hand. Immediately after the first clashes, Barbarossa arrived with the bulk of the army and charged the municipal troops. Some chroniclers of the time report that Barbarossa's advisers had suggested to the emperor to stall for a new strategy, but the sovereign would have refused to take advantage of the numerical superiority and not to be forced to retreat towards hostile territories; furthermore, a retreat would have affected the prestige of the emperor. The fate of the battle, therefore, reversed and the imperial troops forced the first rows of the municipal army to back off in confusion. The strong impact then forced the municipal knights to retreat towards Milan, leaving the soldiers alone who were in Legnano to defend the Carroccio. Barbarossa therefore decided to attack the latter with the cavalry, given that it was defended only by the infantry – according to the canons of the time considered to be clearly inferior to the cavalry – and to a small number of militias on horseback.

Легнанодағы Кароччоның қорғанысы және эпилог

Бұл кезде сол кезеңдегі жаяу әскерге қарсы ат әскерінің дәстүрлі үстемдігіне қатысты ерекше оқиға орын алды. Легнано шайқасында муниципалдық жаяу әскер, қалған азаттықтармен бірге, Барбароссаның шабуылынан кейін Кароччо төңірегіне орналасты (муниципалитеттерінің символынан белгілі бір қашықтықты сақтай отырып), және 2-3 шақырымдық кең жартышеңбер бойында қорғаныс желілерін құрды, әрқайсысы қалқанмен қорғалған сарбаздардан тұратын. Бір қалқан мен екінші қалқанның арасында найзалар созылып, алдыңғы қатардағы жаяу әскерлер тізе бүгіп, жауға бағытталған найзалардың тығыз қатарын жасады. Шайқас таңғы сегізден кейін үш сағатқа дейін, яғни тоғыз сағатқа созылды, және қайталап шабуылдармен, сондай-ақ әскерлерді қайта жинап, жабдықтау үшін ұзақ үзілістермен сипатталды. Басқа деректер бойынша, бас тартқан қатарлардың саны төрт болса, бесінші және соңғы қатар шабуылдарды тойтарды. Мінезде, Миланға қарай шегініп жатқан муниципалдық әскерлер Легнаноға бет алған Ломбард Лигасының басты күштерімен кездесті; қайта біріккен муниципалдық армия, қайта ұйымдасқаннан кейін Легнаноға жетті және Кароччо орналасқан жерге жетіп, Кароччоға жасалған сәтсіз шабуылдардан шаршаған император әскерлеріне екі жағынан және арт жағынан шабуыл жасады. Атты әскердің келуімен, қоғамдық арбаның төңірегіндегі жаяу әскер де қарсы шабуылға көшті. Шайқастың ортасы енді Кароччо төңірегінде екенін сезінген Фредерик Барбаросса, әдеттегідей батылдығымен, әскерлерін жігерлендіру үшін шайқас ортасына өтті, бірақ бұл күшті нәтиже бермеді. Шайқас қызуында оның аты жараланып, императордың жауынгерлердің көзінен жоғалып кеткені байқалды; сондай-ақ, император әскерінің туын ұстаған сарбаз найзамен қаза тапты. Екі жақтан шабуылға ұшыраған император әскері көңілі құсып, толық жеңіліске ұшырады. Императорлардың кешке дейін қарсы тұрып, содан кейін шайқастың соңында қайта жиналып, күш жинау стратегиясы сәтсіз аяқталды. Олар Дайраго мен Турбиго арқылы Тичиноға қарай қашуға тырысты, бірақ Ломбард Лигасының әскерлері оларды сегіз шақырымға дейін қуып жете берді. Өзен сулары шайқастың соңғы кезеңдеріне куә болды, ол император әскерінің көптеген сарбаздарын тұтқындаумен және өлтірумен, сондай-ақ Легнанодағы Фредерик Барбароссаның әскери лагерін тонаумен аяқталды. Императордың өзі тұтқындалудан құтылып, адал Павияға жету үшін күш жұмсады.

At this point an exceptional event occurred with respect to the traditional dominance of cavalry on infantry of that period. In Legnano the municipal infantry, with the few remaining knights, after being attacked by Barbarossa, settled around the Carroccio (maintaining a certain distance from the symbol of their municipalities), organizing themselves on some defensive lines along a wide semicircle 2–3 km, each of which consisted of soldiers protected by shields. Between one shield and another the lances were then stretched, with the first row of foot soldiers fighting on their knees so as to form a jumble of spears aimed at the enemy. During the fight, which lasted eight to nine hours from morning to three in the afternoon and which was characterized by repeated charges punctuated by long pauses to make the armies repackage and refurbish, the first two lines finally gave way, but the third resisted shocks. According to other sources, the rows that capitulated were instead four, with a fifth and last that rejected the attacks. Meanwhile, the municipal troops who were retreating towards Milan met the bulk of the Lombard League army moving towards Legnano; the municipal army, now reunified, after having reorganized moved towards Legnano and arrived at the point where the Carroccio was located attacked the imperial troops on the sides and from behind, who were already tired from the vain assaults on the Carroccio. With the arrival of the cavalry, also the infantrymen around the communal cart passed to the counteroffensive. Sensing that the heart of the battle was now around the Carroccio, Frederick Barbarossa, with his usual audacity, threw himself into the middle of the fray trying to encourage his troops, but without appreciable results. In the heat of battle his horse was mortally wounded and the emperor disappeared to the sight of the fighters; in addition, the imperial army standard bearer was killed, pierced by a spear. The imperials, attacked on two sides, then began to become discouraged and faced a total defeat. The strategy of the imperials to resist until the evening and then, at the end of the battle, fall back to catch up and reorganize did not go well. They tried to flee towards Ticino passing from Dairago and Turbigo, but were pursued by the troops of the Lombard League for eight miles. The waters of the river were the theater of the last phases of the battle, which ended with the capture and killing of many soldiers of the imperial army and with the sacking of the military camp of Frederick Barbarossa in Legnano. The emperor himself found it difficult to escape capture and reach the faithful Pavia.

Салдары

Легнано шайқасы Фредерик Барбароссаның Италияға жасаған бесінші жорығына және Солтүстік Италияның муниципалитеттерін бағындыру әрекетіне нүкте қойды. Тұрақты бейбітшілік туралы алғашқы келіссөздер 1183 жылдың наурыз және мамыр айлары аралығында Пьяченца қаласында өтті. Ломбард Лигасы Фредерик Барбароссадан қалалардың толық тәуелсіздігін, қабырғалар мен бекіністерді еркін салу мүмкіндігін, барлық салықтардан босатуды және императордың жергілікті істерге кез келген араласуын тоқтатуды талап етті; Фредерик Барбаросса бастапқыда бұл талаптарға қатаң қарсылық көрсетті. Бірақ, Пьяченцадағы келіссөздерге дейін, императорлық тараптан маңызды оқиға болды: Александрия императорлық билікке бағынып, Фредерик оны Империя қаласы деп мойындады. Келіссөздердің жалғасуы 1183 жылдың 25 маусымында Констанц бейбіт шартына қол қойылды, ол ең алдымен Фредерик Барбароссаның Ломбард Лигасын мойындауын қамтамасыз етті. Жеке қалаларға қатысты император әкімшілік, саяси және сот жеңілдіктерін жасады; атап айтқанда, Фредерик орман, су және диірмендер сияқты жер ресурстарын басқару, сот істері және оларға байланысты жазалар, сондай-ақ әскер жинау және қорғаныс қабырғалары мен қамалдарды еркін салу мәселелерінде кең ауқымды тәуелсіздік берді. Сот процестеріне қатысты императорлық викарийлер тек 25 лирадан асатын мүлік немесе өтемақыға қатысты шағымдар бойынша дауларға араласатын, бірақ жеке муниципалитеттерде қолданыстағы заңдарды қолдануға тиіс болды. Сонымен қатар, Барбаросса Империямен отыз жылдық қақтығыстарда қалалардың қорғап қалған дәстүрлі құқықтарын растады және муниципалитеттерге консул тағайындау құқығын берді, ол Легнано шайқасының соңғы кезеңдерінде Фредерик Барбароссаның императорлық әскеріне қарсы шабуыл жасады. Дегенмен, Легнано шайқасы туралы заманауи дереккөздерде Альберто да Джуссаноның немесе Өлім компаниясының аты есімдері кездеспейді. Фиамманың баяндамаларына күдікпен қараған жөн, өйткені оның жылнамаларында қателіктер мен аңызға айналған оқиғалар бар.

The battle of Legnano put an end to Frederick Barbarossa's fifth descent in Italy and his attempt to hegemonize the municipalities of Northern Italy. The first negotiations for definitive peace took place in Piacenza between March and May 1183. The Lombard League asked Frederick Barbarossa the complete autonomy of the cities, the possibility of the latter to freely erect walls and fortifications, the exemption from all types of taxes and the absence of any kind of interference by the emperor in local matters; requests to which Frederick Barbarossa, in the first instance, firmly opposed. Shortly before the negotiations in Piacenza, from an imperial perspective, however, an important event occurred: Alessandria submitted to the imperial power and was recognized by Frederick as a city of the Empire. The continuation of negotiations led to the signing of the Peace of Constance (25 June 1183), which first of all provided for the recognition of the Lombard League by Frederick Barbarossa. As regards the individual cities, the emperor made administrative, political and judicial concessions; in particular, Frederick granted a wide autonomy with respect to the management of land resources such as forests, water and mills, with respect to court cases and related penalties and, finally, with regard to military aspects, such as the recruitment of army and the free construction of defensive walls and castles. As far as legal proceedings were concerned, the imperial vicars would have intervened in disputes only for the appeal cases that involved goods or compensation worth more than 25 lire, but applying the laws in force in the individual municipalities. Moreover, Barbarossa confirmed the customary law that the cities had conquered in the thirty years of clashes with the Empire, and officially granted the municipalities the right to have a consul, to the extreme and then carried out, in the final stages of the battle of Legnano, a charge against the imperial army of Frederick Barbarossa. However, contemporary sources at the battle of Legnano do not mention either the existence of Alberto da Giussano or that of the Company of Death. The stories of Fiamma should be taken with the benefit of the doubt since in his chronicles there are inaccuracies and legendary facts.

Ұлттық біріктіру сілтемелері

1848 жылы 3 тамызда Бергамода жарияланған жарлықта революциялық көшбасшы Гарибальди Италияны біріктіру жолындағы күресіне шабыттандырған Легнано шайқасының тарихи маңызын атап көрсетті: "Бергамо осы буынның Понтидасы болады, ал Құдай бізге Легнаноны сыйлайды!". Сол сияқты, 1847 жылы жазылып, қазір Италияның ұлттық әнұраны саналатын "Иль Канто дельи Итальян" ("Итальян әні") әнінде: "Альп тауларынан Сицилияға дейін Легнано әр жерде" деген сөздер бар.