Киноға иіс сезімін қосатын құрылғылар тарихы

Кіріспе

Фильмнің көріністеріне сәйкес иіс шығаратын құрылғы. Smell O Vision – фильм көрсетілімі кезінде иіс шығаратын жүйе, соның арқасында көрермен фильмде болып жатқан оқиғаларды "иіс сезе алады". Бұл техниканы Ханс Лаубе жасаған, ол 1960 жылы Майк Тоддтың ұлы, Майк Тодд продюсерлік еткен "Санк мистици" фильмінде ғана қолданылды. Процесс фильмнің саундтрегі арқылы белгілі бір сәттерде кинотеатр орындықтарына 30 түрлі иіс жіберді. Иіс сезу тәжірибесін ойын-сауық шараларына енгізуге ұқсас идеялар тікелей театр өнерінде кемінде 1868 жылға дейін, ал кинода 1906 жылы алғаш рет пайда болды. Басқа тәсілдердің ішінде 1953 жылғы General Electric компаниясының "Smell O Rama" және 1959 жылғы бәсекелес "AromaRama" жүйелері бар. Осы кезеңге әйелдеу үшін Джон Уотерс 1981 жылғы "Полиэстер" фильмін "Odorama" иіс сезетін картасымен толықтырды.

Тарих

1868 жылы Лондондағы «Альгамбра» түрлі есімдер театрында «Сиқырлы емен» биі кезінде Рimmel парфюмі театрға шашылғанда жаңа эффект қолданылды. Киноға хош иіс қосу 1906 жылға дейін жетеді, бұл дыбыс енгізілгенге дейін болды. Алғашқы рет 1958 жылғы «Film Daily» журналында Пенсильвания штатының Форст-Сити қаласындағы «Отбасылық» театрының директоры Сэмюэл Рокси Ротфелдің «Роуз Боул» ойыны туралы кинохроника кезінде электр желдеткіштің алдына раушан майына малынған мақта салыпты. Алайда, 1903 және 1915 жылдар аралығында ойындар өткізілмеген, сондықтан кинохрониканың мазмұны белгісіз, бірақ жыл сайын 1890 жылдан бері өткізіліп келе жатқан «Раушан шеруі» болуы мүмкін. 1916 жылы Нью-Йорктегі «Риволи» театры «Гүлдердің хикаясы» атты қысқа фильм үшін хош иіс таратуға жабдықталды. 1929 жылы Массачусетс штатының Бостон қаласындағы «Фенуэй» театрында «Сирень уақыты» фильмі көрсетілген кезде менеджер театрдың вентиляция жүйесінің толық камерасына сирень парфюмі құйды, соның арқасында фильмнің атауы пайда болғанда көрермендер сирень иісін сезінетін болды. Сол жылы «Бродвей мелодиясы» көрсетілімі кезінде Нью-Йорк театры төбесінен парфюм шашыратылды. Жүйе театрлардағы орындықтарға қосылған құбырлардан тұрды, уақытын және мөлшерін оператор басқару тақтасы арқылы қатаң бақылап отырды. Бұл технологияны қолданған алғашқы толық метражды фильм – 1940 жылғы 10 қазанда көрмеде көрсетілген 35 минуттық «Менің арманым» болды. 1943 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті «Сентовизия» «фильмнің дыбыстық жолы сияқты жылдам және оңай иіс шығарады» деп хабарлады, бірақ швейцариялық Лаубе 1946 жылы Еуропаға оралды, өйткені ол өнертабысына ешбір кино немесе телестудия қызығушылық танытпады. 1940 жылы Мичиган штатының Детройт қаласындағы «Вог» театрында «Boom Town» және «Теңіз бүркіті» фильмдері көрсетілген кезде фильмдегі маңызды сәттерге сәйкес хош иіс таратуға тағы да әрекеттер жасалды. General Electric 1953 жылы «Smell-O-Rama» деп аталатын жүйе жасады. Олар раушан гүлдерінің иісімен бірге үш өлшемді раушан суретін көрсету арқылы оның мүмкіндіктерін көрсетті. 1955 жылы Лаубе Стэнли Уорнер корпорациясының қаржысымен Нью-Йорктегі «Cinerama Warner» театрында жүйесінің жұмыс үлгісін орнатып, он минуттық пилоттық фильмді көрсетті. 1957 жылдың қараша айында Лаубе мен Берт С. Гудқа тиесілі жүйе АҚШ-та патенттелді.

In 1868, a novel effect was used at the Alhambra Theatre of Variety in London when Rimmel scent was sprayed into the theatre during the Magic Dance of The Fairy Acorn Tree. The use of scents in conjunction with film dates back to 1906, before the introduction of sound. In this first instance, a 1958 issue of Film Daily claims that Samuel Roxy Rothafel of the Family Theatre in Forest City, Pennsylvania, placed a wad of cotton wool that had been soaked in rose oil in front of an electric fan during a newsreel about the Rose Bowl Game. However, between 1903 and 1915, there were no games held, so it is unknown what the newsreel was about, although the Rose Parade (which has been held annually since 1890) seems likely. In 1916, the Rivoli Theatre in New York was equipped with the ability to pump scents into the theatre for the short film Story of the Flowers. During the screening of the film Lilac Time in 1929 at the Fenway Theatre in Boston, Massachusetts, the manager poured a pint of lilac perfume into the plenum chamber of the theatre's ventilation system so that the audience would smell lilac when the film's title appeared. The same year, during the showing of The Broadway Melody, a New York City theater sprayed perfume from the ceiling. The system connected pipes to individual seats in theaters, so that the timing and amount could be carefully controlled by the projectionist using a control board. The first feature length film using the process was the 35 minute Mein Traum which was screened during the fair on October 10, 1940. The New York Times reported in 1943 that Scentovision "is said to have produced odors as quickly and easily as the soundtrack of a film produces sound", but Laube, a Swiss national, returned to Europe in 1946, unable to interest any film or television studios in his invention. Further attempts with releasing scents timed to key points in a film happened at the Vogue Theatre in Detroit, Michigan in 1940 with Boom Town and The Sea Hawk. General Electric developed a system in 1953 that they called Smell O Rama. They demonstrated its potential by exhibiting a three dimensional image of a rose accompanied by floral scents. In 1955, Laube, with financing from the Stanley Warner Corporation, set up a working model of his system at the Cinerama Warner Theatre in New York to show a ten minute pilot film. In November 1957, the system, owned by Laube and Bert S. Good, was patented in the United States.

AromaRama-мен бәсекелесу

1958 жылдың қыркүйегінде "Экрандағы хош иіс №1" атты фильм туралы хабарландыру жасалды. Фильм 1959 жылдың наурыз айында Charles H. Weiss басқаратын компаниямен, "Weiss Rhodia Screen Scent" деп аталатын хош иіс процесін қолданып түсіріледі. Фильм "комедия, драма және саяхат очерктерінің калейдоскопы" деп сипатталды. Бұл процесті Rhône Poulenc компаниясының еншілес компаниясы Rhodia Inc. екі жыл бойы әзірлеген. 1959 жылдың қазанында Walter Reade Jr. Нью-Йорктегі Palace театрында Қытай арқылы саяхатты бейнелейтін итальяндық "Қытай қабырғасы" фильмін көрсетуге асығатынын мәлімдеді. Фильмге қолданылатын жүйе Smell O Vision-нан өзгеше болды, себебі ол кинотеатрдың кондиционерлік жүйесі арқылы хош иістерді таратты. Осы әдісті Charles Weiss ойлап тапты және 1959 жылы CBS телеарнасының "Ақиқатты айту" бағдарламасында былай деді: "Мен фильмдерге иіс беру процесін ойлап таптым. Мен бұл процесті AromaRama деп атаймын. Екі жарым жылдан астам жұмыстан кейін, біздің "Ұлы қабырғаның артында" фильміміз 2 желтоқсанда Нью-Йорктегі Mayfair театрында көрсетіледі. Көрермендер оқиғаның қалай өрбігенін көрумен және диалогты тыңдаумен қатар, сахнаның иісін де сезуге мүмкіндік алады. Фильм барысында 100-ден астам түрлі хош иіс театрға таратылады. Олардың арасында шөп, топырақ, жарылған фейерверктер, өзен, құмырыс, отқа шалынған шамдар, аттар, мейрамханалар, тұтқындалған жолбарыс және тағы да көптеген иістер болады. Біз, Рудиард Киплинг сияқты, иістер жүрекке әсер ететін дыбыстар мен көріністерден де күштірек деп санаймыз." Фильм ақырында 1959 жылдың 9 желтоқсанында Нью-Йорктегі (жақында аты өзгертілген) DeMille театрында "Ұлы қабырғаның артында" деген атпен шықты. Фильмге құмырыс, түтін, жанған шайыр, апельсин, дәмдеуіштер және қаздардың бақшасы сияқты 72 хош иіс қосылды. "The New Yorker" журналынан да жағымсыз пікірлер келді. Бірақ барлық сын-пикирлер жағымсыз болған жоқ. "New York Herald Tribune" газетінде "AromaRama премьерасы: Көрермендер кинода көргенін және естігенін иіскеді" деген тақырыптағы мақалада аты аталмаған сыншы былай деп жазды: "Кішкентай ерекшеліктерді ескерсек, көрермендер кеше иістердің тізбесі толыққанды табысқа жеткенін айтты, ол теледидар комментаторы Чет Хантлидің апельсинді кесіп көрсетуімен басталды, ал иіс жолы театрды апельсиннің кесілген иісімен толтырды." 1959 жылдың 13 желтоқсанындағы "Sunday Herald Tribune" газетінде жарияланған мақалада былай делінді: "Қызығы, олар ауа баптауыш жүйесімен байланысты болса да, ешқандай бағыттан соққан немесе ұшып келгендей әсер бермейді. Шын мәнінде, жеке иістер мұрынға тырысудың қажеті болмай-ақ түседі. Одан да қызығы, экраннан иіс суреті кеткен кезде әрбір иіс бірден жоғалады. Оның шындық сезімін тудырудағы тиімділігіне күмән жоқ." "The Sunday News" басылымы "Ұлы қабырғаның артында" фильміне 4 жұлдыздың 3 1/3 жұлдызын берді. Рецензент Dorothy Masters былай деп жазды: "АромаРаманың пайда болуын бірнеше білгіштер күткен, олардың арасында қоғамдық қатынастар жөніндегі атқарушы Charles Weiss ең бастысы болды, ол химиялық компанияның, электронды ауа сүзгі зауытының, камера жабдықтары фирмасының және өнеркәсіптік таймер ұйымының қолдауын алу үшін алыс сапарға шықты. Олар бірлесіп апельсиннің суретін апельсиннің иісімен үйлестірудің жұмыс істейтін жүйесін ойлап тапты." 1959 жылдың 21 желтоқсанындағы "Time Magazine" журналы "Ұлы қабырғаның артында" фильміне шолу жасап, былай деді: "АромаРама процесінің өзі, қоғамдық қатынастар жөніндегі атқарушы Charles Weiss әзірлеген, өте тапқыр. Фильмде "иіс жолы" бар, ол ауа-райына әсер ететін құрылғы арқылы театрға иіс шығаратын электронды "түтікті" жібереді. AromaRama компаниясының мәлімдемесіне сәйкес, олар екі секунд ішінде үйдегі барлық мұрынға иіс жеткізе алады және оны одан да жылдам жоя алады. Ароматтар тез буланатын (фреон) негізге құрылған, ал ауа сүзгілеу үшін алынып тасталғанда, олар ароматты бөлшектерді тұндыратын электрлік зарядталған бөгеулер арқылы өтеді." Фильмнің нашар қабылдануы "Иістің құпиясы" фильмінің дебютін тіпті көрсетпес бұрын-ақ тоқтату қаупін тудырды, өйткені кино прессасы енді иіс шығару жүйесінің нашар болатынын күтті. Нью-Йорктегі алғашқы аптада ол 29 көрсетілімнен 33 400 доллар табыс тапты. Charles Weiss кинофильмдер мен хош иістермен тәжірибелерін жалғастырды, классикалық ақ-қара фильмдерге хош иістер қосып, болашақта хош иістерді қалай қолдануға болатынын көрсетті.

In September 1958, an announcement was made about a film called Screen Scent No. 1 to be filmed in March 1959 using a fragrance process called "Weiss Rhodia Screen Scent" to be produced by a company headed by Charles H. Weiss, a public relations executive. The film was described as a "kaleidoscope of comedy, drama and travelogue". The process had been developed over two years by Rhodia, Inc., a subsidiary of Rhône Poulenc. In October 1959, it was reported that Walter Reade Jr. was rushing to release The China Wall, an Italian made travelogue through China at the Palace Theatre in New York City. The system to be used for the film was different to that of Smell O Vision as it sent scents through the air conditioning system of a theater. The particular technique was invented by Charles Weiss, who stated in a 1959 appearance on CBS's television programme To Tell the Truth:I have invented a process to make movies smell. I call the process AromaRama. After more than two and a half years of work, our picture Behind the Great Wall will open December 2 at the Mayfair Theater in New York. In addition to seeing the action and hearing the dialogue, our audiences will be able to smell the scenes. More than 100 different aromas will be injected into the theater during the film. Among these are the odors of grass, earth, exploding firecrackers, a river, incense, burning torches, horses, restaurants, the scent of a trapped tiger and many more. We believe, with Rudyard Kipling, that smells are surer than sounds or sights to make the heartstrings crack. The film was eventually released as Behind the Great Wall on December 9, 1959 at the (recently renamed) DeMille Theatre in New York, The film was accompanied by a range of 72 smells that included incense, smoke, burning pitch, oranges, spices and a barnyard of geese. Further negative reviews came from The New Yorker. Not all reviews were unfavorable. The New York Herald Tribune, in its review titled "AromaRama Premieres Here: Audience Smells What It Sees and Hears in Movie", the uncited critic writes: "With a few minor exceptions, the audience last night pronounced the succession of smells a total success from the start, which consisted of an opening from Chet Huntley, television commentator, who demonstrated what was about to happen by slicing an orange while the odor track suffused the theatre with a smell of oranges being sliced." A follow up article in the December 13, 1959 Sunday Herald Tribune said: "Curiously enough, they do not give the impression of being blown in or wafted from any specific direction (although they are said to be linked to the airconditioning system.) Actually the individual smells simply appear in the nostrils without any effort being made to sniff or strain for them. And what is more remarkable, each individual odor disappears promptly when the image smelled leaves the screen There is no question about its effectiveness in creating illusions of reality." The Sunday News awarded the film 3 1/3 stars out of a possible 4 stars in its review titled Behind Great Wall' Puts Smell on Screen". Reviewer Dorothy Masters wrote, "Several wise men anticipated the birth of AromaRama, the major prophet being Charles Weiss, a public relations executive, who journeyed afar to enlist the support of a chemical company, an electronic air filter plant, a camera equipment firm and an industrial timer organization. Together they devised a workable system for coordinating the picture of an orange with the smell of an orange." The December 21, 1959 edition of Time Magazine stated in its review of "Behind the Great Wall", "The AromaRama process itself, developed by a public relations executive, Charles Weiss, is fairly ingenious. The film carries a 'scent track' that transmits cues to an electronic 'trigger' that fires a salvo of scent into the theatre through the air conditioning ports. The AromaRama people claim that they can reach every nose in the house within two seconds and remove the odor almost as fast. The perfumes are built up on a quick evaporating base (Freon) and as the air is drawn off for filtering it is passed over electrically charged baffles that precipitate the aromatic particles." The film's poor reception threatened to derail the debut Scent of Mystery before it even opened, as the cinematic press now expected the odor release system to be poor. In its first week in New York it grossed $33,400 from 29 performances. Charles Weiss continued to experiment with motion pictures and aromas, adding fragrances to classic black and white films to demonstrate how smells might be used in the future.

Құпияның иісі

Тодд аға 1939 жылғы дүниежүзілік көрмеде музыкалық фильмдер сериясын қойды және осы кезде Лаубемен танысты. Он бес жыл өткен соң Тодд пен оның ұлы «Дүние жүзін сексен күнде айналып өту» фильмін жақсарту жолдарын ойлады. Олар Лаубе жасаған өнертабысын еске түсіріп, оны бұл фильмде қолданбауға шешім бөлді, бірақ Тодд кіші, әкесі қайтыс болғаннан кейін, Лаубемен кино келісімшартына қол қоюға қызығушылық танытты. Тодд «Smell O Vision» деп атаған Лаубе жүйесі осы аралықта жақсартылды. Бұрын иістер қолмен таратылса, енді «иіс миы» деп аталатын құрылғы қолданылды. Бұл – иіс контейнерлерінің белдікке тізбектеліп орналасқан түрі, олар иістер таратылатын рет бойынша жинақталған. Белдік содан кейін моторлы дөңгелекке оралып бекітілді. Фильм проектордан өтетін кезде, оның үстіндегі белгілер «миға» сигнал жіберетін. Тігізгіштер контейнерлердің мембраналарын тесіп, иістерді босатып, содан кейін желдеткіштер арқылы құбырларға және көрермендердің орындықтарының астындағы тежеулерге тарататын. Театрды жүйеге бейімдеу үшін жұмсалатын шығын Чикагодағы Cinestage театрында 15 000 АҚШ долларынан басталады.

«Иістің құпиясы» («Scent of Mystery») атты фильмге иіс сезімін жоғалтқан қан иті туралы «Ескі иіс» («Old Whiff») деген анимациялық қысқа фильм қоса көрсетілді; иттің дауысын Берт Ларр сомдады.

Мұра

Smell O Vision құрметіне американдық кинорежиссер Джон Уотерс 1981 жылы "Полиэстер" фильмінің "Одорама" нұсқасын шығарды. Уотерс фильмді тамашалау кезінде көрермендер қолдана алатын иіс сезуге арналған скретч-карталарды қосты. Әр картада он нөмiрленген нүкте болды, олар экранның оң төменгі бұрышында көрсетілген нөмiрге жеткенде сызылып тасталды. Бұл тәсіл бұрынғы технологиялық әрекеттердегі мәселелерді шешкенімен, басқа фильмдерде кеңінен қолданылмады. Дегенмен, бұл идея төрт рет қайталанды: алғаш рет 1985 жылғы маусымда Ұлыбританияда ITV арнасы "Нағыз әлем" ғылыми бағдарламасы мен сенбі күнгі балалар бағдарламасы No. 73-ті "Аромавизия" форматында "Аромапак" скретч-карталарымен бірге көрсетті, олар тізімдер журналы TVTimes-пен таратылды. Екінші рет 1980-жылдардың ортасында MTV "Сенс тайн" сериалын иіс сезуге арналған скретч-карталарын ұсынатын дүкендермен бірлескен жарнамамен көрсетті. Үшінші рет 2003 жылы шыққан "Ругатс Гоу Уайлд" анимациялық фильмі болды, оның авторлары бұл фильмінің Уотерске жасалған құрмет екенін мәлімдеді. Төртінші рет "Спий Кидз" фильмдер сериясының төртінші бөлімінде болды, онда кино көрермендерге скретч-н-снифф карталары берілді, олар экранда нөмiр көрсетілгенде сызып тастау керектігі айтылды. Walt Disney World және Disneyland Resort қазіргі уақытта осы идеяны 3D фильмдерінде және басқа да көңіл көтеру орындарында пайдаланады. Disney's Animal Kingdom-дағы "Бұқа болу қиын!" аттракционы экрандағы иіс шығаратын жәндік пайда болғанда жағымсыз иіс шығарып, көрермендердің реакциясын тудырады; сондай-ақ Magic Kingdom және Disney California Adventure-дағы Миккидің Филармониясы пирогтың иісін шығарады. "Калифорнияның үстінен ұшып өту", "Soarin'" және "Soarin' Around the World" аттракциондарында апельсин гүлдері, қарағайлы орман, теңіз ауасы, шөп және вишня гүлдерінің иістері көріністерге кіреді. "Монстрлар, Майк пен Салли құтқаруға!" аттракционы қонақтарды имбир иісі бар суши үйінен өткізеді. Алайда, осы технология Лаубе жұмысының туындысы ма, әлде оған ұқсас па, әлі белгісіз. 2006 жылы жапондық NTT Communications телекоммуникациялық компаниясы Терренс Маликтің "Жаңа әлем" фильмінің көрсетілімі кезінде иістерді көрсетудің жаңа тәсілін әзірледі. Фильмдегі жеті маңызды сәтте иістер фильмнің катушкасына қосылған интернет-серверден шығарылып, иіс сезуді жүктеді. Пайдаланылған иістер фильмде көрсетілген эмоцияларды көрермендерге сезіндіруге арналған. Романтикалық көріністерде гүлдер, жасты келтіретін сәттерде қызылша мен розмарин, қуанышты көріністерде апельсин мен грейпфрут, ал ашулы көріністерде эвкалипт, шай ағашы және шөптердің иісі қолданылды. 2010 жылы режиссер Томми Вирколаның норвегиялық "Курт Йозеф Вагл және фьорд сиқыршысының аңызы" фильмі кинотеатрларда көрермендер фильмді тамашалау кезінде қолдана алатын иіс сезуге арналған скретч-карталарымен шығарылды. Бір жылдан кейін американдық "Спий балалар: әлемдегі барлық уақыт" фильмі Роберт Родригес режиссерлігімен "4D ароматтық кеңістік" деп жарнамаланған осы идеяны пайдаланды. Телевизиялық немесе жарнамалық экрандарда қолдану үшін ұқсас жүйелерді жасауға тағы да әрекеттер жасалды, олар үшін гель гранулаларын немесе сияқатты принтерлерді қолданып, аз мөлшерде иіс сезуді шашыратуға болады. Regal Cinemas "4DX" деп аталатын жаңа кинотеатр түрін іске қосты, ол кино тәжірибесіне иістерді қосады. 4DX-қа басқа да экраннан тыс мүмкіндіктер де кіреді, соның ішінде қозғалысқа бейім орындықтар, тұман, күшті иістер, жел мен жаңбырды имитациялау үшін су мен ауа. Қазіргі уақытта Regal 4DX форматында 18 кинотеатрда жұмыс істейді.

In homage to Smell O Vision, American film director John Waters released an enhanced "Odorama" version of his film Polyester in 1981. Waters included scratch and sniff cards that the audience could use while watching the movie. Each card contained ten numbered spots that were scratched when that number flashed in the bottom right corner of the screen. Although this approach solved the problems inherent in previous attempts at this technology, it did not gain widespread usage for other films. The idea, however, was duplicated four times: firstly in the UK by ITV in June 1985 when an edition of science programme The Real World and Saturday morning children's programme No. 73 were both aired in "Aromavision" with accompanying "Aromapack" scratch and sniff cards distributed with listings magazine TVTimes; the second time in the mid 1980s when MTV aired Scent of Mystery in conjunction with a convenience store promotion that offered scratch and sniff cards; the third time was the 2003 animated film Rugrats Go Wild, the makers of which claimed it was a homage to Waters. The fourth time was with the fourth installment of the Spy Kids movie series, in which scratch n' sniff cards were given to movie goers, who were instructed to scratch the number as it came up on screen. Walt Disney World and the Disneyland Resort currently make use of this idea, in their 3 D films and other attractions. Disney's Animal Kingdom's It's Tough to Be a Bug! releases an unpleasant odor coinciding with a stink bug on screen, causing an audience reaction; similarly Mickey's Philharmagic at the Magic Kingdom and Disney California Adventure produces pie scents. Soarin' Over California, Soarin', and Soarin' Around the World include orange blossoms, pine forest, sea air fragrances, grass, and cherry blossoms as the scenery flies below the passengers. Monsters, Inc. Mike & Sulley to the Rescue! briefly takes riders through a ginger scented sushi house. It is unknown, however, if the technology behind this is the same or a derivative of Laube's work. In 2006, NTT Communications, a Japanese telecom giant, developed a new way to display odors during the release of Terrence Malick's The New World. During seven key moments throughout the film, scents were emitted by an internet server that was linked to the reel of film, effectively downloading the scent. The scents used were supposed to evoke from the audience the emotions that were trying to be expressed in the film. Scents included floral for romance scenes, peppermint, and rosemary for tear jerking moments; orange and grapefruit for joyful sequences; and eucalyptus, tea tree, and herbs for angry scenes. In 2010, the Norwegian film Kurt Josef Wagle And The Legend of the Fjord Witch by director Tommy Wirkola was released to cinemas with scratch and sniff cards that the audience could use while watching the movie. One year later, the American film Spy Kids: All the Time in the World by director Robert Rodriguez used the same idea, advertised as "4D Aroma Scope". There have been further attempts to develop similar systems for the use with television or advertising screens using gel pellets or inkjet printers to spray small amounts of scent. Regal Cinemas launched a new theater type, called 4DX, which incorporates smells into the movie experience. Other off screen features are incorporated into 4DX as well, including motion enabled chairs, fog, strong scents, and water and air to simulate wind and rain. Regal currently operates 18 theaters with 4DX.

Сәуірдің алғашқы күлкісі

1965 жылы BBC телеарнасы көрермендерге 1 сәуір күні әзіл жасады. Арнада "Smellovision" деп аталатын, үйден отырып теледидар студиясында жасалған иістерді сезінуге мүмкіндік беретін жаңа технологияны ойлап тапқан адаммен "сұхбат" көрсетілді. Демонстрация үшін ол пияз кесіп, кофе қайнатты. Көрермендер өз теледидарлары арқылы "жіберілген" иістерді сезгендерін растау үшін қоңырау шалды.

Теледидарда

1944 жылғы «Мерри Мелодиз» мультфильмі «Ескі сұр қоян» газет мақаласын қамтиды, онда «Смелловизия теледидарды алмастырады» деп жазылған. Бұл мақаланы Элмер Фадд 2000 жылдың алыс болашағына саяхаттағаннан кейін көреді. Алайда, Элмер дауыстап оқымаған мақаланың тағы бір бөлігі, сол кездегі «Мерри Мелодиз» музыка композиторы және бұрынғы Уолт Диснейдің әріптесі Карл Сталлингтің сын айтқанын көрсетеді: «Карл Сталлинг: Бұл ешқашан жұмыс істемейді!» Стив Уркель «Отбасылық мәселелер» ситкомының бір бөлімінде иіскеуге негізделген құрылғыны ойлап табады және Карл Уинслоуды оны сынап көруге көндіреді. Бірақ, әдеттегідей, құрылғы дереу жұмысын тоқтатады және Карлдың шашын өртеп жібереді. «Футурама» анимациялық ситкомында «The Honking» және «That’s Lobstertainment!» атты эпизодтарда «Smell O Vision» сәтті қолданысқа енді. Соңғы эпизодта сәтсіздікке ұшыраған киноактер Харольд Зойд «Smell O Vision» ойлап табылғаннан кейін мансабының құлдырағанын айтады. Алдыңғы эпизодта эпизодтың басында логотип көрсетілгенде жүйеге сілтеме жасалады. Төменгі жағында «Қазір Smell O Vision» деп жазылған, ал екіншісінде «Smell O Vision пайдаланушылары енді мұрын түтіктерін салыңыз» деген сөздер бар. Сонымен қатар, «Бір үлкен қоқыс» эпизодында «Smelloscope» таныстырылады – алыс ғарыш объектілерін иіскеуге мүмкіндік беретін телескоп тәрізді құрылғы. 1995 жылы BBC-нің «Балаларға көмек» акциясы иіскеу арқылы көру мүмкіндігін көпшілікке жеткізді. «Ноэльдің үйі» атты сенбілік отбасылық шоу арқылы көрермендер теледидар тәжірибесін толықтыратын әртүрлі иістерді сезіне алды. 1999 жылдың 26-30 сәуір аралығында Cartoon Network-тің «Cow and Chicken» анимациялық сериалы үшін өткізілген «Smelly Telly» атты ұқсас акцияда да иіскеу арқылы көру карталары қолданылды.