Кіріспе

Тақташаға негізделген сөз ойыны

Anagrams (сондай-ақ Anagram, Snatch және Word Making and Taking аттарымен де жарияланған) – әріптері бар тақташаларды орналастырып сөздер құрауға негізделген сөз ойыны. Ойын элементтері – бір жағында әріптері жазылған тақташалар жиынтығы. Тақташалар бетімен төмен қарай шайқалып, бірінен соң бірі айналдырылады, ойыншылар оларды өзінің немесе қарсыластарының сөздерімен біріктіре отырып сөздер құрастырады. Ойын ешқашан стандартталмаған, сондықтан жиынтықтар мен ережелердің көптеген түрлері бар. Anagrams көбінесе Scrabble немесе Bananagrams сияқты басқа сөз ойындарынан алынған тақташалармен ойналады.

Тарих

Виктория дәуірінде туған сөз ойыны ретінде саналатын анаграмма сол кезден бері көптеген нұсқаларда кездеседі. Оның ерте заманауи нұсқасы – Чарльз Хамметтің 1877 жылы жарық көрген «Word Making and Taking» еңбегі. «Анаграмма» сөзін атауында алғаш рет қолданған нұсқа 1890 жылы Parker Brothers баспасынан шыққан «Ағаш текшелердегі әріптер мен анаграммалар ойыны» болған деседі. 1934 жылы Selchow and Righter баспасы «Anagrams» атты тағы бір ойынды жариялады, ал 1953 жылы – «Scrabble» ойынын шығарды. «Spelling and Anagrams» (екі түрлі ойынды біріктіретін жиынтық) де 1930 жылдары жарық көрді. 1975 жылы Selchow «Scrabble Scoring Anagrams» ойынын шығарды, онда «Scrabble» сияқты ұпайлы плиткалар болды. 1960 жылдары қазір құрылмайтын Transogram баспасы да бір нұсқасын жариялады. Embossing Company, бұрынғы Halsam Products Company, сары және қара түсті «Eye Rest» жиынтығын да шығарды. «Jenga» ойынының авторы Лесли Скотт 1980 жылдардың басында «Swipe» атты нұсқасын жариялады, ал 1990 жылдан бері Скотттың Oxford Games Ltd компаниясы «Anagram» ойынын шығарып келеді. Tyco 1995 жылы «Up For Grabs» ойынын жариялады. Prodijeux 2000 жылдан бері «WordXchange» атты нұсқасын сатады, ал Portobello Games 2001 жылы «Snatch It» ойынын шығарды. «One Up!» нұсқасы «Scrabble» ойынындағы бос тақташа сияқты, кез келген әріпке ұқсайтын «wild» тақташасын қосады. Кейбір ойыншылар анаграмма ойнау үшін «Scrabble» немесе «Upwords» сияқты ойындардан бірнеше жиынтық плиткаларды пайдаланады, ал ойынның бір нұсқасы турнирлік «Scrabble» ойыншылары арасында танымал. Жазушылар Джон Сиарди, Джеймс Меррилл, Джон Малкольм Бриннин және Ричард Уилбур Флорида штатының Ки-Уэст қаласында, кейде романшы Джон Херсимен бірге ойнайтын болған.

Ұлттық Скраббл қауымдастығы

Ұлттық Скраббл қауымдастығы турнирде бәсекелестік анаграмма ойыны үшін ережелер жинағын жариялады. Ойыншының кезегінде, бір тайызды ашқаннан кейін, сөзді айтуға оларға он секунд уақыт беріледі, және бұл уақытта сөзді тек олар ғана айта алады. Егер ойыншы өз кезегінде сөз айтса, олар қосымша кезекті алады. 100 кезектен кейін ойын тәртібі кері болады. Сөздің ең кем ұзындығы алты әріптен болуы керек.

Плиткалар

Бір нұсқасы – әр ойыншының өзінің алдында "қоймасынан" плиткалары болуы, бұл ойыншыларға үстел ортасындағы ашық әріптік плиткалар "қоймасын" жақсы көруге мүмкіндік береді.

Аляска ережесі

Тездетілген нұсқа – кейде "Аляска ережесі" деп аталады – барлық ойыншылар (немесе олардың көп болған жағдайында бірнешеуі) бір уақытта бірден бір плитканы ортаға салады. Бұл бір мезгілде көптеген мүмкіндіктердің болуына әкеледі.

Түрлі өзгерістер

Ойыншылар үстелде бар сөзді қайта жасап немесе осылай жасалған сөзді ұрлап жаңа сөз құра алмайды. Ойынның кейбір нұсқаларында, кезек аяқталғаннан кейін бірінші болып сегіз сөз жинаған ойыншы жеңімпаз деп есептеледі. Егер бірнеше ойыншы осы шартты орындаса, жеңімпаз ең көп тайпл (плитка) жинаған ойыншы болады. Тең түсу мүмкіндігі де бар. Embossing Company жинағындағы ұқсас ережеде "он сөзді бірінші орындаған ойыншы жеңеді" делінген. Ойыншыларға қолдағы екі немесе одан көп сөзді, қосымша әріптерді пайдаланып, бір жаңа сөз жасауға рұқсат етіледі. Бірақ мұндай жағдайда жаңа сөз жасау көбінесе қиынға соғады.

Танымал мәдениетте

Анограммалар ойыны Альфред Хичкоктың 1941 жылғы "Күдік" триллерінде көрсетілген.