Кіріспе
Love and Mr Lewisham (ағылш. Love and Mr Lewisham) - Х.Г. Уэллстің 1880-ші жылдардағы оқиғаларды қамтитын 1900 жылғы романы. Бұл оның ғылыми фантастика жанрынан тыс жазылған алғашқы көркем шығармаларының бірі болды. Уэллс қолжазбаны жазуға көп еңбек етті және ол: "Бұл жазу бұрынғы жұмыстарымнан гөрі әлдеқайда маңызды шаруа болды" деді. Кейіннен ол 1933 жылы шыққан "Махаббаттағы ерлер мен әйелдер туралы әңгімелер" антологиясына қосты. Романның оқиғалары Уэллстің өмірдегі оқиғаларымен тығыз байланысты. Джеффри Х. Уэллстің сөзіне сүйенсек: "Адамның не істегені емес, қайда болғаны маңызды деген пікірін Х.Г. Уэллс бір жерде айтқан, және бұл тұжырым осы роман үшін ерекше айқын. Левишам да, Уэллс те он сегіз жаста ауылдық мектептерде көмекші оқытушылар болып жұмыс істеді, ал үш жылдан кейін екеуі де Томас Генри Хаксли басшылығымен Оңтүстік Кенсингтондағы Ғылым мектебінде оқытушылыққа үшінші жылды бастады. Мектеп, студенттер, олардың әлеуметтік өмірі мен қызығушылықтары туралы айтылған мәліметтерді 1883-1886 жылдар аралығындағы оқиғалардың нақты суреттемесі деп қарауға болады."
Love and Mr Lewisham (subtitled "The Story of a Very Young Couple") is a 1900 novel set in the 1880s by H. G. Wells. It was among his first fictional writings outside the science fiction genre. Wells took considerable pains over the manuscript and said that "the writing was an altogether more serious undertaking than I have ever done before." He later included it in a 1933 anthology, Stories of Men and Women in Love. Events in the novel closely resemble events in Wells's own life. According to Geoffrey H. Wells: "referring to the question of autobiography in fiction, H. G. Wells has somewhere made a remark to the effect that it is not so much what one has done that counts, as where one has been, and the truth of that statement is particularly evident in this novel. Both Mr Lewisham and Mr Wells were at the age of eighteen, assistant masters at country schools, and that three years later both were commencing their third year at The Normal School of Science, South Kensington, as teachers in training under Thomas Henry Huxley. The account of the school, of the students there and of their social life and interests, may be taken as true descriptions of those things during the period 1883 1886."
Сюжет
Романның басында Льюисхэм мырза 18 жастағы мұғалім, ол Сассекстегі ұлдар мектебінде жылына 40 фунт табады. Ол туыстарына келген Этель Хендерсонмен танысып, ғашық болады. Оның оған араласуы оның жұмысынан айырылуына себеп болады, бірақ ол Лондонға көшкенде оны таба алмайды. Екі жарым жылдық үзілістен кейін Льюисхэм мырза Оңтүстік Кенсингтондағы Ғылым мектебінде үшінші курста оқиды. Ол социалист болып, саясатын қызыл галстукпен көрсетеді және үлкен студент Алиса Хейдингердің назарына ілігеді. Бірақ тағдыр оны сеанста алғашқы махаббатымен қайтадан кездестіреді. Этельдің әкесі, мистер Чаффри – спиритуалистік алаяқ, ал мистер Льюисхэм оны Чаффридің жалғандығынан құтқаруға ниеттеніп, бел буады. Олар үйленеді, және Льюисхэм мырза ғылыми мансабы мен саяси жетістікке жету жоспарларынан бас тартуға мәжбүр болады. Шаффри клиенттерінен жымқырылған ақшасымен Еуропаға қашып кетеді, сонда Льюисхэм Clapham-дағы шалап үйіне көшіп, Этель мен Этельдің қарт анасына (Чаффри тастап кеткен әйеліне) қарауға келіседі. Уэллстің досы Ричард Грегори романды оқығаннан кейін оған былай деп жазды: "Мен сол жандарға қиналған Льюисхэмді есімнен шығара алмаймын, мен оның мекенжайын білгім келеді, себебі мен оған барып, сіз оны тастап кеткен бақытсыз өмірден құтқаруға тырысар едім".
Қабылдау
«Махаббат және мистер Льюишем» романы жақсы қабылдады, және Чарльз Мастерман Уэллске, «Киппс» романымен бірге, осы романның ұзақ сақталуы мүмкін екеніне сенетінін айтты. Сэр Ричард Грегори осы романды Томас Хардидің «Аңғал Джуд» романымен салыстырды. Әйгілі болғандай, мистер Уэллс көңіл күйі әртүрлі болатын адам. Диккенс сияқты, оның Гиссингке қарағанда ортақ тұстары көп, ол байлар мен мәртебелілердің кемшіліктерін көрсетуге қарағанда, қарапайым және кішіпейіл адамдардың қасиеттерін ашып көрсетуде жақсы нәтиже береді. Оның сатиралық қабілеті өте күшті болғанымен, ол басқа жақтарда да көрінеді, бірақ биік ауылдық помещиктер мен әулеттің мақтанды әйелдерінің карикатураларына шындық пен өткірлік қоса алмайды. Алайда, «Махаббат және мистер Льюишем» романындағы кедей рустикалық ғалымның бейнесі қаншалықты жаңа және айқын! Оның махаббат пен амбиция арасындағы күресін қандай нәзік юмормен, жеңілдікпен және әсерлілікпен бейнелейді! Жақындағы сыншылар да осы романды жоғары бағалады. Ричард Хиггинс роман «сынып және сезімдер арасындағы қарым-қатынасты жан-жақты зерттейді» дейді, сондай-ақ «бұл сезімдер дәстүрлі сыныптық талдауға көптеген жаңалықтар әкеледі. Бұл сезімдердің көпшілігі біз көріккеннен гөрі қарапайым, мысалы, сыныптық ашудан гөрі, көбінесе пассивті наразылықтан тұрады». Ал Адам Робертс романды Шаффридің жалған сеансын сексуалды құштарлық және көңіл көшіру мәселелеріне қатысты Уэллстің көзқарасын көркем метафора ретінде пайдалануда деп санайды.