Кіріспе

Love and Mr Lewisham (ағылш. Love and Mr Lewisham) - Х.Г. Уэллстің 1880-ші жылдардағы оқиғаларды қамтитын 1900 жылғы романы. Бұл оның ғылыми фантастика жанрынан тыс жазылған алғашқы көркем шығармаларының бірі болды. Уэллс қолжазбаны жазуға көп еңбек етті және ол: "Бұл жазу бұрынғы жұмыстарымнан гөрі әлдеқайда маңызды шаруа болды" деді. Кейіннен ол 1933 жылы шыққан "Махаббаттағы ерлер мен әйелдер туралы әңгімелер" антологиясына қосты. Романның оқиғалары Уэллстің өмірдегі оқиғаларымен тығыз байланысты. Джеффри Х. Уэллстің сөзіне сүйенсек: "Адамның не істегені емес, қайда болғаны маңызды деген пікірін Х.Г. Уэллс бір жерде айтқан, және бұл тұжырым осы роман үшін ерекше айқын. Левишам да, Уэллс те он сегіз жаста ауылдық мектептерде көмекші оқытушылар болып жұмыс істеді, ал үш жылдан кейін екеуі де Томас Генри Хаксли басшылығымен Оңтүстік Кенсингтондағы Ғылым мектебінде оқытушылыққа үшінші жылды бастады. Мектеп, студенттер, олардың әлеуметтік өмірі мен қызығушылықтары туралы айтылған мәліметтерді 1883-1886 жылдар аралығындағы оқиғалардың нақты суреттемесі деп қарауға болады."

Сюжет

Романның басында Льюисхэм мырза 18 жастағы мұғалім, ол Сассекстегі ұлдар мектебінде жылына 40 фунт табады. Ол туыстарына келген Этель Хендерсонмен танысып, ғашық болады. Оның оған араласуы оның жұмысынан айырылуына себеп болады, бірақ ол Лондонға көшкенде оны таба алмайды. Екі жарым жылдық үзілістен кейін Льюисхэм мырза Оңтүстік Кенсингтондағы Ғылым мектебінде үшінші курста оқиды. Ол социалист болып, саясатын қызыл галстукпен көрсетеді және үлкен студент Алиса Хейдингердің назарына ілігеді. Бірақ тағдыр оны сеанста алғашқы махаббатымен қайтадан кездестіреді. Этельдің әкесі, мистер Чаффри – спиритуалистік алаяқ, ал мистер Льюисхэм оны Чаффридің жалғандығынан құтқаруға ниеттеніп, бел буады. Олар үйленеді, және Льюисхэм мырза ғылыми мансабы мен саяси жетістікке жету жоспарларынан бас тартуға мәжбүр болады. Шаффри клиенттерінен жымқырылған ақшасымен Еуропаға қашып кетеді, сонда Льюисхэм Clapham-дағы шалап үйіне көшіп, Этель мен Этельдің қарт анасына (Чаффри тастап кеткен әйеліне) қарауға келіседі. Уэллстің досы Ричард Грегори романды оқығаннан кейін оған былай деп жазды: "Мен сол жандарға қиналған Льюисхэмді есімнен шығара алмаймын, мен оның мекенжайын білгім келеді, себебі мен оған барып, сіз оны тастап кеткен бақытсыз өмірден құтқаруға тырысар едім".

Қабылдау

«Махаббат және мистер Льюишем» романы жақсы қабылдады, және Чарльз Мастерман Уэллске, «Киппс» романымен бірге, осы романның ұзақ сақталуы мүмкін екеніне сенетінін айтты. Сэр Ричард Грегори осы романды Томас Хардидің «Аңғал Джуд» романымен салыстырды. Әйгілі болғандай, мистер Уэллс көңіл күйі әртүрлі болатын адам. Диккенс сияқты, оның Гиссингке қарағанда ортақ тұстары көп, ол байлар мен мәртебелілердің кемшіліктерін көрсетуге қарағанда, қарапайым және кішіпейіл адамдардың қасиеттерін ашып көрсетуде жақсы нәтиже береді. Оның сатиралық қабілеті өте күшті болғанымен, ол басқа жақтарда да көрінеді, бірақ биік ауылдық помещиктер мен әулеттің мақтанды әйелдерінің карикатураларына шындық пен өткірлік қоса алмайды. Алайда, «Махаббат және мистер Льюишем» романындағы кедей рустикалық ғалымның бейнесі қаншалықты жаңа және айқын! Оның махаббат пен амбиция арасындағы күресін қандай нәзік юмормен, жеңілдікпен және әсерлілікпен бейнелейді! Жақындағы сыншылар да осы романды жоғары бағалады. Ричард Хиггинс роман «сынып және сезімдер арасындағы қарым-қатынасты жан-жақты зерттейді» дейді, сондай-ақ «бұл сезімдер дәстүрлі сыныптық талдауға көптеген жаңалықтар әкеледі. Бұл сезімдердің көпшілігі біз көріккеннен гөрі қарапайым, мысалы, сыныптық ашудан гөрі, көбінесе пассивті наразылықтан тұрады». Ал Адам Робертс романды Шаффридің жалған сеансын сексуалды құштарлық және көңіл көшіру мәселелеріне қатысты Уэллстің көзқарасын көркем метафора ретінде пайдалануда деп санайды.