Кіріспе

Эстетикалық қозғалыс.

Неовикториандық – Викториан дәуіріне деген айқын ностальгиямен сипатталатын эстетикалық қозғалыс.

Өнер және қолөнер саласында

Бұл стильде жасалған қолөнер бұйымдарының мысалдарына антикалық қабырғаға ілінетін телефондарға ұқсатып жасалған түймелі сымсыз телефондар, ескі радиоларға еліктетілген CD ойнатқыштар, викториандық жиһаз және викториандық дәуірдегі киім-кешек жатады. Неоромантикалық және фантастикалық өнерде викториандық эстетикалық құндылықтардың элементтерін көруге болады. Сондай-ақ, стимпанк өнері жанры да қарқынды дамып келеді. Макдермот пен Макго – заманауи суретшілер, олардың туындылары тоғызыншы ғасырдағы өмірді қайта жаңғыртуға арналған: олар тек соңғы технологияларды ғана қолданады, және анахронистік тұрғын өмір сүруге тиіс болғандықтан, бұл ертерек фотосуреттеу процестерін пайдалануды және ұмытылған дәуірде тоқтап қалған өмірдің иллюзиясын сақтауды білдіреді.

Көркем шығармалар

Неовикториялық көркем шығармалар – Виктория дәуірінде өтетін, бірақ заманауи суретшілер жазған, түсіндірген немесе қайта өндірген шығармашылық әңгімелер. Көптеген неовикториялық романдар Виктория мәдениетін жаңаша түсіндіріп, қайта жаңғыртып, қайта жазды. Маңызды туындыларға «Француз лейтенантының әйелі» (Джон Фаулз, 1969), «Иелік» (А.С. Байат, 1990), «Артур мен Джордж» (Джулиан Барнс, 2005), «Дориан, еліктеу» (Уилл Сельф, 2002), «Жек Маггс» (Питер Кэри, 1997), «Кең Саргассо теңізі» (Жан Рис, 1966) кіреді. Жақындағы неовикториялық романдар жиі экрандаланды, мысалы, «Француз лейтенантының әйелі» (Карел Рейс, 1981) және Сара Уотерстің телеспектакльдері («Кепілдің бұрыштамасы», BBC2, 2002, «Fingersmith», BBC1, 2005, «Affinity», ITV, 2008) мен Мишель Фабердің («Кримсон жапырақша және ақ», BBC 1, 2011). Бұл әңгімелер неовикториандыққа деген қызығушылықты көрсетеді және «көзге бірден түсетін» неовикториандық деп аталады (Войтс Вирчоу). Неовикториандық туындылардың жаңашылдығын көрсететін экрандағы соңғы жұмыстарға Гай Ричидің «Шерлок Холмс» фильмдері және «Шерлок», «Риппер-стрит», «Уайтчапел», «Мердок құпиялары» және «Penny Dreadful» сияқты телесериалдар жатады. Неовикториялық формула Эдвард дәуірінің тұтыну мәдениетін («Даунтон Абби», «Парадайс» және «Мистер Селфридж») қамту үшін кеңейтілуі мүмкін.

Киім кию және мінез-құлық

Неовикториялық стильді қабылдаған көптеген адамдар викториялық мінез-құлық еліктеулерін де қабылдады, викториялық әдеп-ғайып, айтылу ерекшеліктері және қарым-қатынас нормаларын ұстануға тырысады. Кейбіреулері тіпті викториялық дәуірдің кейбір әдеттерін – мысалы, тік пышақпен қырқу, пенни-фартингке мініп жүру, визитка алмасу және балауыз мөрмен жабылған көркем тілмен хаттар жазу сияқты – қабылдайды. Готикалық сәнде кейде неовикториялық стиль элементтері кездеседі. Неовикториандық стиль Жапониядағы Лолита, Аристократ және Мадам модаларымен байланысты, бірақ олардан ерекшеленеді және Еуропада да көріне бастады.

Әлеуметтік консерваторлар

Неовикториялық эстетика АҚШ және Ұлыбританияда мәдени консерваторлар мен әлеуметтік консерваторлар арасында да танымал. "Мәдениеттің мейірімділігі: ізгілікпен өмір сүрудің жоғалған өнерін қайтару" сияқты кітаптар Виктория дәуірінің моральдық қағидаларына оралуға шақырады. "Неовикториялық" термині әлеуметтік консерваторларды сынайтын мағынада да жиі қолданылады. Қазіргі өмірде әдеттегідей көрінетін көптеген нәрселер, мысалы, демеушілік, сенсациялық журналистика және танымал тауарлар Виктория дәуірінде бастау алды.

Зерттеу

2007 жылдың қыркүйегінде Эксетер университеті "Неовикториандық: иелену саясаты мен эстетикасы" тақырыбымен өткен ірі халықаралық конференцияда осы құбылысты зерттеді. Академиялық зерттемелердің қатарында "Неовикториандық: Жиырма бірінші ғасырдағы викториандықтар, 1999–2009" еңбегі бар. Неовикториандық сынның негізгі мәтіндері: Кучич және Садофф (2000), Каплан (2007), Кольке (2008), Мунфорд және Янг (2009), Митчелл (2010), Дэвис (2012), Уэлехан (2012), Клейнеке Бейтс (2014), Бём Шниткер және Грусс (2014), Томайуоло (2018) және тағы да басқалар.

Халықтық мәдениет пен әдебиетте

Неовикториандық стимпанк жанрындағы фантастикалық әдебиет пен Эмили Оутон сияқты музыканттарда да көрініс береді. Неовикториандық, сонымен қатар Виктория дәуірі мен тарихи қайта жаңғыртуға қызығушылардың арасында танымал және олардың қызығушылығын көп жағдайда болжаған. Нейл Стивенсонның "Алмас дәуірі" романында неовикториандықтар негізгі кейіпкерлердің бірі болып табылады. "Карнавал Диабло" - Солтүстік Америкада 20 жылдан бері гастрольде жүрген неовикториандық цирк шоуы. "Unhallowed Metropolis" - неовикториандық әлемдегі рөлдік ойын.