Павел Виноградов: ғарышкер, Халықаралық ғарыш станциясының командирі

Кіріспе

Ресейлік ғарышкер (1953 жылы туған)

Павел Владимирович Виноградов (Павел Владимирович Виноградов; 31 тамыз 1953 жылы Магаданда, КСРО-да туған) – бұрынғы ғарышкер және Халықаралық ғарыш станциясының командирі. Ол үш рет ғарышқа ұшқан, «Мир» және Халықаралық ғарыш станцияларында, және үшінші ғарыш сапарынан кейін ғарышта болған жалпы уақыты бойынша үздік 10 ғарышкердің қатарында болды. Виноградов ғарышкерлік мансабында жеті рет ашық ғарышқа шығып, ашық ғарышқа шыққан ең үлкен жастағы адам ретіндегі рекордты иеленеді.

Жеке

Виноградов Ирина Валентиновна Виноградоваға (қызметтес Захарова) үйленген; олардың бір баласы бар. Оның хоббилері – спорттық ойындар, авиация тарихы, ғарышкерлік және астрономия.

Білім

Виноградов 1977 жылы Мәскеу авиациялық институтын бітірді.

Марапаттар

Виноградов Ресей Федерациясының Батыры медалімен марапатталды.

Тәжірибе

1977-1983 жылдары Виноградов қайта қолданылатын ғарыш кемелерінің автоматтандырылған интерактивті жобалау жүйелері үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді, аэродинамика және аэродинамикалық компоновканы модельдеуді, компьютерлік графиканы әзірлеумен айналысты. 1983 жылы ол "РКК Энергия" бас конструкторлық бюросында жұмысқа орналасты. Ол "Союз ТМ" және "Буран" ғарыш кемелерінің ұшу процедураларын тексеруге, экипаждарды автоматтандырылған оқыту жүйелерін жасауға қатысты. Одан бөлек, "Союз ТМ", "Буран" ғарыш кемелері мен "Энергия" зымыранын ұшыруға дайындық жұмыстарына да қатысты.

Ғарышқа ұшу тәжірибесі

1992 жылдың 3 наурызында ғарышкерлер бағдарламасына іріктеліп, келесі екі жыл бойы дайындықтан өтті. 1992 жылдың қазанынан 1994 жылдың ақпанына дейін GCTC-де ғарышқа қатысты жалпы дайындықтан өтті. 1994 жылдың мамырынан 1995 жылдың ақпанына дейін ол жоғары деңгейдегі сынақ ғарышкері дайындығынан өтті. Виноградов 1995 жылдың 3 қыркүйегінде ұшырылған "Союз ТМ-22" ғарыш кемесінің резервтік бортинженері болды. Ол "Союз ТМ-24" рейсіне бекітілді, бірақ ұшу командирі Геннадий Манаковтың денсаулығына байланысты бүкіл экипаж ұшудан алынды.

"Союз ТМ-26"

Виноградов 1997 жылғы 5 тамызда космонавт Анатолий Соловьевпен бірге "Союз ТМ-26" ғарыш кемесімен "Мир" ғарыш станциясына ұшу инженері ретінде ұшты. Екі күндік автономды ұшудан кейін "Союз" ғарыш кемесі 7 тамызда "Мир" станциясына қосылды. Ұшқыштар қатты зақымдалған "Спектр" модулінің қуат кабелін және қосылыстарын жөндеп, жоғалған қуаттың көп бөлігін қалпына келтірді. Олар сондай-ақ "Мир" станциясындағы оттегі генераторларын жөндеп, жаңаларымен ауыстырды. Виноградов, Соловьев және Еуропа Ғарыш агенттігінің астронавты Леопольд Эйхартс 1998 жылғы 19 ақпанда Жерге оралды. "Союз" капсуласы Арқалықтан 30 шақырым қашықтықта 09:10 UTC бойынша қонды. Миссия барысында Виноградов ғарышта 197 күн, 17 сағат және 34 минут өткізді.

13-ші экспедиция

2004 жылдың қаңтар айында Виноградов ХҒС экспедициясы 13 экипажының командирі ретінде дайындыққа кірісті. Миссия 2006 жылдың 29 наурызында Қазақстанның Байқоңыр ғарыш айлағынан Виноградов пен НАСА астронавты Джеффри Уильямспен бірге "Союз ТМА-8" кемесімен ұшырылды. Виноградов "Союз" командирі болды. Екі күндік жеке ұшудан кейін "Союз ТМА-8" 2006 жылдың 31 наурызында ХҒС-ке қосылды. Миссиясы барысында Виноградов пен Уильямс ХҒС-де болған екі НАСА шаттл экипажын қабылдады. 2006 жылдың 6-15 шілдесі аралығында STS-121 экипажы ХҒС-ке келді. STS-121 миссиясының басты мақсаты – "Колумбия" апатынан кейін енгізілген жаңа қауіпсіздік және жөндеу техникаларын сынау, сондай-ақ Германиядан ХҒС-қа жабдықтар, керек-жарақтар мен ЕКА астронавты Томас Рейтерді жеткізу болды. "Space Shuttle" 9-21 қыркүйек аралығында STS-115 миссиясы аясында P3/P4 фермасын және оның күн қанаттарын ХҒС-ке жеткізді. Виноградовты тасымалдаған "Союз" капсуласы 2006 жылдың 28 қыркүйегінде сағат 17:53-те (Шығыс уақыты) ХҒС-тен ажыралып, 21:13-де (Шығыс уақыты) Арқалық маңындағы Қазақстан даласына қонды. Виноградовқа НАСА астронавты Джеффри Уильямс және ғарышқа қатысушы Ануше Ансари қосылды. Виноградов "Союз" ғарыш кемесі мен ХҒС-те 182 күн, 23 сағат 44 минут өткізді.

35 және 36-шы экспедициялар

Павел 2013 жылдың наурыз айынан қыркүйек айына дейін ISS экспедициялары 35 және 36 құрамында ұшты. 2013 жылдың 12 мамырында Павел Халықаралық ғарыш станциясының командирі болды.

Ғарышқа шығу

Виноградов өзінің космонавттық мансабында жеті рет ғарышқа шықты. Оның бес рет ғарышқа шығуы 1997 және 1998 жылдары «Мир» ғарыш станциясында болған кезде болды. Оның ғарышқа 7 рет шығуына 38 сағат 25 минут уақыт кетті. 1997 жылдың 22 тамызында Виноградов өзінің алғашқы ғарыш сапарын аяқтады. Ол және оның серігі, космонавт Анатолий Соловьев, сағат 11:14 UTC-де ғарышқа аттанды. Экскурсия барысында екі ғарышкер электр кабельдерін қосып, «Спектр» модулінің зақымдануын тексеріп, жабдықтарды алып шықты. Ғарышқа шығу 3 сағат 16 минутқа созылды. 1997 жылдың 20 қазанында Виноградов Анатолий Соловьевпен бірге «Спектр» модулі ішінде екінші рет ғарышқа шықты. Екі адам сағат 09:40 UTC-де ғарышқа аттанды. Ғарышқа шығу 16:18 UTC-де аяқталды. Ғарышқа шығудың ұзақтығы 6 сағат 38 минут болды. 1997 жылдың 3 қарашасында Виноградов өзінің үшінші ғарыш сапарын аяқтады, тағы да Анатолий Соловьевпен бірге. Екі күн батареясын бөлшектеп, «Спутник-40» спутнигін іске қосты. Ғарышқа шығу сағат 03:32 UTC-де басталып, 09:36 UTC-де аяқталды. Экскурсия 6 сағат 4 минутқа созылды. 1997 жылдың 6 қарашасында Виноградов өзінің төртінші рет ғарышқа шығуын аяқтады, тағы да Анатолий Соловьевпен бірге. Олардың барлық уақытын күн батареяларын орнатуға жұмсады. Ғарышқа шығу 00:12 UTC-де басталып, 06:24 UTC-де аяқталды. Экскурсия 6 сағат 12 минутқа созылды. 1998 жылдың 8 қаңтарында Виноградов өзінің бесінші рет ғарышқа шығуын аяқтады, тағы да Анатолий Соловьевпен бірге. Екі космонавт жабдықты алып, EVA люгіндегі ақауды жөндеді. Ғарышқа шығу сағат 23:08 UTC-де басталып, 02:14 UTC-де аяқталды. Экскурсия 3 сағат 6 минутқа созылды. 2006 жылдың 2 маусымында Виноградов өзінің алтыншы рет ғарышқа шықты. Виноградов пен NASA астронавты Джеффри Уильямс 6 сағат 31 минутты жөндеу жұмыстарын жүргізуге және ғарыш станциясының сыртындағы эксперименттерді жинауға жұмсады. Ғарышкерлер жұмыс жоспарынан қалып қойғандықтан, олардың экскурсиясы жоспарланғаннан бір сағатқа созылды. Екі ғарышкер 22:48 GMT-де ғарышқа шықты, олар Пирс доктандыру бөлімінің шлюзінен шықты. Ғарышқа шыққан екі космонавт Халықаралық ғарыш станциясында екі маңызды жөндеу жұмысын аяқтады. Виноградов ғарыш станциясының «Электрон» оттегі генераторы арқылы сутекті шығаруға арналған бітелген ауа шығару создысын ауыстырды. Виноградов пен Уильямс сондай-ақ ғарыш станциясының «Мобильді базалық жүйе» сияқты теміржол вагонынан негізгі көріністерді ұсынатын бұзылған бейнекамераны ауыстырды. Ғарышқа шығу кезінде Виноградов бұрын оны станциядағы «Стрела» кранымен байланыстырған аяқ тірегіш адаптерінің ғарышқа ұшып кеткенін көрді. Ғарышқа шығу 01:19 EDT-де аяқталды, екі ғарышкер Пирс доктандыру бөлімінің шлюзіне қайта кірді. Виноградов ғарышқа шығу кезінде Ресей Федералды Ғарыш Агенттігі мен Канаданың гольф жабдықтары фирмасы Element 21 Golf Co арасындағы келісімнің бір бөлігі ретінде ғарышқа гольф добын атуды жоспарлаған. Алайда, ол жоспар тоқтатылды. 2013 жылдың 19 сәуірінде Павел Виноградов пен Роман Романенко 6 сағат 38 минуттық EVA (орысша EVA 32) орындады.

Vinogradov has conducted seven spacewalks during his cosmonaut career. Five of these spacewalks were in 1997 and 1998 during his stay on board the Mir space station. His EVA time through seven spacewalks is 38 hours and 25 minutes. On 22 August 1997 Vinogradov completed his first career spacewalk. He and fellow cosmonaut Anatoly Solovyov began their spacewalk at 11:14 UTC. During the excursion the two spacewalkers, connect power cables, inspected damage on the Spektr module and retrieved equipment. The spacewalk lasted 3 hours and 16 minutes. On 20 October 1997 Vinogradov conducted his second career spacewalk inside the Spektr module, with Anatoly Solovyov. The duo began their spacewalk at 09:40 UTC. The spacewalk ended at 16:18 UTC. The duration of the spacewalk was 6 hours and 38 minutes. On 3 November 1997 Vinogradov completed his third career spacewalk, again with Anatoly Solovyov. The two dismantled solar panels and deployed Sputnik 40. The spacewalk began at 03:32 UTC and ended at 09:36 UTC. The excursion lasted 6 hours and 4 minutes. On 6 November 1997 Vinogradov completed his fourth career spacewalk, again with Anatoly Solovyov. The two spent the entire EVA installing solar panels. The spacewalk began at 00:12 UTC and ended at 06:24 UTC. The excursion lasted 6 hours and 12 minutes. On 8 January 1998 Vinogradov completed his fifth career spacewalk, again with Anatoly Solovyov. The duo retrieved equipment and repaired leaking EVA hatch. The spacewalk began at 23:08 UTC and ended at 02:14 UTC. The excursion lasted 3 hours and 6 minutes. On 2 June 2006 Vinogradov performed his sixth career spacewalk. Vinogradov and NASA astronaut Jeffrey Williams spent six hours and 31 minutes making repairs and collecting experiments along the space station's exterior. Their excursion lasted almost an hour longer than planned after the astronauts fell behind in their work schedule. The two spacewalkers began their spacewalk at 22:48 GMT, when they stepped outside the Pirs docking compartment airlock. The spacewalking duo completed two key ISS repairs. Vinogradov replaced a clogged vent nozzle used to dump excess hydrogen overboard by the space station's Elektron oxygen generator. Vinogradov and Williams also replaced a broken video camera that provides key views from the space station's railcar like Mobile Base System. During the spacewalk, Vinogradov watched a foot restraint adapter, which had previously linked him to the station's Strela crane, drift off into space. The spacewalk ended at 1:19 a. m. EDT when the two spacewalkers re entered the airlock of the Pirs docking compartment. Vinogradov was slated to hit a golf ball into space during the spacewalk as part of an agreement between Russia's Federal Space Agency and the Canadian golf equipment firm Element 21 Golf Co. However, it was canceled. On 19 April 2013 Pavel Vinogradov and Roman Romanenko performed a 6:38 EVA (Russian EVA 32).