Кіріспе

ФБР саботаж тергеуі

THERMCON – ФБР операциясының кодтық атауы. Бұл операция 1987 жылғы қазан айында Флагстафф, Аризона маңындағы «Аризона Snowbowl» шаңғы көтергішіне жасалған саботажға жауап ретінде басталған. Саботаж жасағандар – Аризона штатының Прескот қаласынан Марк Дэвис, Маргарет Миллет және Марк Бейкер. 1987 жылғы қарашада жауапкершілікті өз мойнына алған хатында топ өзін «Эван Мехам Эко-террористік Халықаралық Конспирациясы» (EMETIC) деп атады. Топ өзін Аризонаның сол кездегі губернаторы Эван Мечамның атымен атады. «Аризона Snowbowl» зақымды жөндеуге 50 мың доллар жұмсады.

EMETIC

EMETIC-тің алғашқы әрекеті Флагстафф, Аризона қаласының жанындағы Фэрфилд қар тау шаңғы курортындағы кресло-арбаны бүлдіру болды. Оқиға кезінде ацетилен оттығымен лифт тіреу мұнараларының бірнеше болттары кесілді. Залалға жауапкершілікті қабылдаған ескерту хатында «Фэрфилдтің бас директорын 10 000 фут биіктіктегі ағашқа тізгілеп, планетаны ақша табу құралы ретінде қарастырудың өзін-өзі өлтіруге тартатын ақымақтығын түсінгенше, бұталар мен тамырлармен қоректендіру» деп жазылған. Хатты алғаннан кейін курорт EMETIC салған 50 000 АҚШ долларынан астам залалды жөндеу үшін лифтті жапты. EMETIC ФБР топ мүшелерін тұтқындамай тұрып, экологиялық зиян келтіретін деп санайтын нысандарға қарсы тағы екі шабуыл жасады. 1989 жылдың мамыр айында Прескотт, Аризонадан үш адам – Марк Лесли Дэвис, Маргарет Кэтрин Миллет және Марк Андре Бейкер Фэрфилд Сан Боулға қарсы саботаж жасау және Аризона, Калифорния және Колорадодағы атом электр станцияларының қуат желілерін бүлдіруге қастандық жасау айыптарымен тұтқындалды. EMETIC-тің төртінші мүшесі Илсе Вашингтон Асплюнд кейіннен осы іске қатысты айыптаулар бойынша тұтқындалды. Барлық төртеуі де кінәларын мойындап, 1991 жылдың қыркүйегінде сотталды. «Термит қастандығы» – термит, ұнтақталған алюминий мен темір оксидінің өртеуге қабілетті қоспасы – деген қысқаша атаумен жүргізілген «THERMCON» операциясына 50-ден астам ФБР агенті қатысты. 1987-1989 жылдар аралығында ФБР агенті Майкл Фэйн топқа жасырын кіріп, үш адамның досы Рон Фрейзерді құпия хабаршы ретінде тартты. «Термит қастандығы» деген атына қарамастан, топтың басты құралы – оттық болды. Операция Аризона шөліндегі Пало-Верде атом электр стансасынан қуат тарату мұнарасын құлатуға жасалған әрекеттің нәтижесінде үш адамды тұтқындаумен аяқталды. Осы оқиға салдарынан тағы екі адам айыпталды. Төртінші айыпталған – Ильза Апслунд, Прескотттан келген үш жігіттің досы. Бесіншісі, Дейв Форман, сол кезде «Жер алдымен!» қозғалысының жетекшісі, топқа қатысқан жоқ, бірақ «Экоқорғаныс» кітабына «қуанды маймылдарды бұзуға» деген жазумен қол қойып, құпия агент Майкл Фэйнге 100 доллар сыйлық бергені үшін қастандық жасау айыбы тағылды.

Сот

ФБР-нің мәлімдемесінше, топ Аризона, Колорадо және Калифорния штаттарындағы басқа да электр желілеріне ұқсас шабуылдар жасауды жоспарлаған. Сот отырысы барысында және одан кейін ФБР куәлігінде топтың болашақ жоспарлары Орталық Аризона су жобасының су құбырына, Рокки Флэтс зауытына және Диабло Каньон электр стансасына бағытталған электр желілерін нысанаға алу ретінде сипатталды. Earth First! ұйымының мәлімдемесінше, операцияның мақсаты – Earth First! ұйымын дискредитациялау, оның басшыларын, әсіресе Дейв Форманды, бұл құлқымен байланыстыру болған. Операция барысында жасырын агент Майкл Фэйн (Майк Тейт есімімен танысқан) «Мен олардың көп адамдарға зиян келтіретінін күтпеймін. (Форман) нақты қылмыскер емес, оны ұстаудың қажеті жоқ. Бізге хабар беру үшін керек адам – осы. Біз тек осыны істеп жатырмыз. О, жаман! Бұны таспаға түсірмейміз! Қызық!» деген сөздерін айтқан. 1996 жылы ФБР-дің аймақтық кеңсесінен Earth First! белсенділері Джуди Бари мен Даррил Черниге ұсынылған құжаттарға сәйкес, THERMCON ұйымымен байланысты ФБР агенттері-провокаторлар екі жыл бойы Прескотт тобының сенімін жеңіп, оларды электр желілерін саботаждауға белсенді түрде итермелеп, тіпті осы мақсатта жарылғыш заттарды қолдануға және сатып алуға көндіруге тырысқан. ФБР агенттері сонымен қатар нысанды таңдап, 1989 жылдың 30 мамырындағы саботажға дейін кесу құралдарын сатып алып, тасымалдаған, бұл оларды тұзаққа түсіру туралы айыптауларға әкелді.

Сөйлемдер

Адвокат Джерри Спенс айыпталушыларды қорғады. Прескотттан келген төртеу айыпты мойындады. Дэвис 6 жылға бас бостандығынан айырылды және Аризона Snowbowl-ға 19 821 доллар өтемақы төлеуге міндеттелді. Милет 3 жылға сотталып, 19 821 доллар өтемақы төледі. Бейкер 6 айға сотталып, 5000 доллар айыппұл төледі, ал Асплюнд 30 күнге сотталып, 2000 доллар айыппұл төледі. Төртеуі 1991 жылдың қыркүйегінде сотталды. Дейв Форманның ісі қалған төртеуінен бөлініп, үкім шығару 1996 жылға дейін кейінге шегерілді, содан кейін оның айыптары бір ғана құқық бұзушылыққа дейін азайтылды және оған 250 доллар айыппұл салынды.