Кіріспе
1914 жылы Корольдік теңіз күштері тәркілеген қаруланған сауда кемесі.
{|
Құрылыс
Отранто, Италия мен Албания арасындағы Отранто бұғазының атымен аталған, Workman, Clark and Company компаниясының Белфаст кеме құрылыс шеберханасында 278-ші кеме ретінде салынды. Ол "Ориент Бу Навигациялық Компаниясының" Англиядан Австралияға қатынайтын рейсі үшін жасалған. Кемені суға түсіруге жасалған бірінші әрекет 1909 жылғы 23 наурызда сәтсіз аяқталды, себебі суға түсіру жолын майлауға қолданылған май тоңғандықтан, Отранто тек 20 фут (6 метр) қана жылғалысымен тоқтады. Гидравликалық домкраттардың көмегімен кемені қозғалысқа келтіруге жасалған әрекеттер сәтсіз болды, сондықтан суға түсіру жолы жартылай қайта құрылды және төрт күннен кейін кеме сәтті суға түсірілді. Ол 20 шілдеде аяқталып, 1 қазанда Лондоннан Брисбенге (Австралия) бірінші сапарына аттанды.
Жолаушылар қызметі
1910 жылдың қаңтарына дейін «Отранто» Австралияға екі рет барып қайтты, содан кейін Жерорта теңізінде 17 күндік круиз жасады. Австралияға британдық поштаның келуі әрқашан маңызды болды, ал сымсыз телеграф жабдықтарының орнатылуы одан да маңыздырақ еді. 1910 жылдың 13 шілдесінде былай деп хабарланды: «ОТРАНТО КЕЛІП ЖЕТТІ». Келісімге сәйкес, R. M. S. «Отранто» кеше таңертең Лондоннан порттар арқылы келді, және, рұқсат алғаннан кейін, сағат 9-ға дейін пирске жақындады. Капитан Коад сапардың оқиғасыз болғанын хабарлады. Гуардафуи мүйісіне дейін ауа райы жақсы болды, бірақ Миникой аралына дейін күшті оңтүстік-батыс жел соқты. Коломбодан шыққаннан кейін, оңтүстік-шығыстан орташа жел соғып, оңтүстіктен үлкен толқындар көтерілді. «Отранто» – жаңа «Ориент» лайнерлерінің алғашқысы болып сымсыз байланыс құралдарымен жабдықталды, және осы сапарында 23 жағалау станциясымен және 45 кемемен байланыс орната алды. «Македония» операторының хабарлауынша, дүйсенбі күні «Джонсон – Джеффрис» жекпе-жегі туралы толық мәлімет алынды. «Отранто» жүкті түсіргеннен кейін, түстен кейін сағат 15:30-да Шығыс штаттарына жолын жалғастырды. «ОТРАНТОНЫҢ ПОШТАСЫ». Бір жүз қырық екі парцельдік пошта және 1690 қап пошта – R. M. S. «Отранто» әкелген поштаның жалпы көлемі. Батыс Австралияның үлесі 164 қапты құрайды, ал қалғаны келесідей бөлінеді: Аделаида, 125; Мельбурн, 272; Джилонг, 8; Балларат, 18; Бендиго, 10; Жаңа Оңтүстік Уэльс, 346; Квинсленд, 169; Тасмания, 45; Жаңа Зеландия, 495; Ұлыбритания флоты, 18; Ноумеа, 30. «ОТРАНТОНЫҢ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІ». Капитан А. Дж. Коад. Осы сапарда оныңмен бірге келесі офицерлер болды: Л. С. Брук Смит, бірінші офицер; Х. Г. С. Адамс, екінші офицер; Ж. Ж. Хейс, үшінші офицер; Е. Е. Смит, төртінші офицер; С. Ж. Хилл, бесінші офицер; Х. Ньюман, кіріспе қызметкер; Г. Т. Грейг, бас инженер; Е. Ф. Джеффри, кіріспе қызметкердің көмекшісі. Ол 1910 жылдың басында Лондон – Австралия бағытындағы рейстерін жалғастырды. Сол жылы компанияға пошта тасымалдауға келісімшарт берілді, және ол RMS «Отранто» деп аталды, RMS – Royal Mail Ship (Корольдік пошта кемесі) дегенді білдіреді. Ол 26 маусымда король Георг V-тің тағына отыруына арналған теңіз парадына қатысты, және қыркүйек айының ортасына дейін Норвегия фиордтарына бірнеше рет сапар жасады, содан кейін Австралия бағытына оралды, Германияға 1914 жылдың 4 тамызында соғыс жарияланғанға дейін сол бағытта жүріп тұрды.
Қайта құру
Адмиралтейство сол күні Отрантоны қарулы сауда крейсеріне айналдыру үшін тартып алды, оған сегіз жылдам атушы (QF) қару орнатылды. Көпірге қашықтық өлшегіш орнатылды, ал алдыңғы және артқы қоймалары оқ-дәрі қоймалары ретінде қайта жабдықталды. Рульдік басқару құрылғысын қорғау үшін жарты дюймдік (12,7 мм) болаттан жасалған қаптама қосылды, сондай-ақ ішкі кабиналардың шыны желдеткіштері сынықтардан болатын зақымды азайту үшін алынып тасталды. Үлкен саны сарбаз бен теңізшілерді тамақтандыруға қажетті асханалар жасау үшін жиһаз алынып тасталды. Кеменің ортасында операциялық бөлме және лазарет орнатылды.
Әскери-теңіз қызметі басталады
Жұмыс 13 тамызда аяқталып, келесі күні HMS Otranto деп аталды. Кеме 17 тамызда Ұлыбританиядан шықты, Англиядан шыққан екінші қарулы сауда кемесі болды. Оған контр-адмирал сэр Кристофер Крэдоктың Батыс Индия эскадрильясына тағайындама берілді, ол Оңтүстік Атлантикада орналасқан. "Otranto" 27 тамызда Бразилия жағалауында эскадрильямен кездесті, содан кейін Чили мен Монтевидео (Уругвай) аралығында Оңтүстік Америка жағалауын патрульдеді, неміс саудалық рейдерлерін іздеді, қарулы крейсерлермен бірге, бірақ нәтижесіз болды. Олар неміс кемелерін таба алмады, бірақ "Otranto" аймақта неміс әскери кемелерінің жүргенін көрсететін хабарларды ұстады. Крэдоктың кемелері қазан айының ортасында Оңтүстік Американың оңтүстік-батыс жағалауына шоғырланды, вице-адмирал Максимилиан фон Шпее басқаратын Шығыс Азия эскадрильясының Оңтүстік Атлантикаға бұзылып кіруіне жол бермеу үшін. Қазан айының ортасында "Otranto" Чилидегі Порт-Легунас портынан шығып бара жатып, тасқа соқты, бірақ "Monmouth" кемесінен келген суға түсуші оның көп зақым келтірмегенін хабарлады.
Otranto accompanied Cradock and three cruisers to patrol the Strait of Magellan and the Chilean coast for German ships in mid September. They failed to locate any of the German ships, but Otranto intercepted messages that indicated that German warships were operating in the area. Cradock concentrated his ships on the southwestern coast of South America in mid October to prevent the East Asia Squadron under Vice Admiral Maximilian von Spee from breaking through into the South Atlantic. In mid October Otranto struck a rock while departing Port Legunas, Chile, but a diver from Monmouth reported that it had done very little damage.
Коронел шайқасы
27 қазанда Крэдок Отрантоға неміс кемелерінің белгілерін іздеу үшін Пуэрто Монтты тексеруді бұйырды және Глазгоны Чилидің Коронел қаласына Адмиралтействодан кез келген ақпаратты алу үшін жіберді. Төрт күннен кейін соңғы кеме жеңіл крейсерден өте күшті радиохабарларды естіді, ал Крэдок өзінің басқа кемелерін солтүстікке, Коронелден кездесу үшін әкелді. Ол Глазгоға жағдайды бағалауын Адмиралтействоға жеткізу және олардан кез келген бұйрықтарды алу үшін Коронелге қайтуға бұйрық берді. Соңғы кеме 1 қарашаның түстен кейін эскадрильяға қосылды және Крэдок кемелерін кез келген немістерді іздеу үшін аралықпен тізбеге қойды. Осы уақытта екі жақ та бір жеңіл крейсерді аңдып жүр деп ойлады, себебі неміс сауда кемесі сол күні ертерек фон Шпееге Глазгоның Коронелде екенін хабарлады. Глазго 16:20-да Шығыс Азия эскадрильясын көрген алғашқы британдық кеме болды, ал Отранто бес минуттан кейін байқауды растады. Крэдок эскадрильяны Отрантомен қатар алдыңғы қатарға қайта құрып, немістерді тосқауылға алу үшін оңтүстікке бағытталды. Ауа райының нашарлауы мен теңіздің бұрыштамасына байланысты Отранто жеңіл крейсер мен бронекрейсерден оқ алғаннан кейін, оның командирі капитан Эдвардс Отрантоға немістерден алыстауға бұйрық берді және ол батысқа қарай ең жылдам жылдамдықпен жүрді, өйткені ол неміс крейсерлеріне қарсы ешқандай пайдасы жоқ еді. Глазго шайқаста аман қалған жалғыз британдық кеме болды. Отрантоға контр-адмирал Арчибальд Стоддарттың эскадрильясымен кездесу үшін Монтевидеоға баруды бұйырды және ол жерге 10 қарашада келді. Ол келесі ай бойы Бразилия жағалауын және шығысқа қарай Сьерра-Леонеге дейін қарауылдады, содан кейін 16 желтоқсанда Фолкленд аралдарындағы Стэнли портына келді, ол аралдарды күзету кемесі ретінде қызмет етті. 1915 жылдың 4 ақпанында Ұлыбританияға оралғаннан кейін, 10 наурызда Біркенхедке келді, онда 4,7 дюймдік пушкалары тең сандағы қарумен ауыстырылды. 18 маусымда Отранто Оңтүстік Американың Тынық мұхит жағалауын қарауылдау үшін Чилидің Пунта-Аренас қаласына келді. Ол келесі алты ай бойы осы міндетпен айналысты, содан кейін 18 желтоқсанда Пасха аралы арқылы Сиднейге (Австралия) Гарден Айленд кемежайына жөндеуге кетті. Ол сол жерге 1916 жылдың 14 қаңтарында келді және 5 наурызда бұрынғы жұмыс орнына оралды. Ол 30 наурызда Чилидің Вальпараисо қаласына келді және патрульдік жұмысты қайта бастады. Қазаннан желтоқсанға дейін, 29 желтоқсанда Оңтүстік Американың батыс жағалауына дейін. 1917 жылдың 12 қаңтарында Эквадордың Санта-Елена қаласына келді және патрульдік жұмысты қайта бастады. Кеме 2 қазанда тағы да жөндеу жұмыстары үшін Эскималтқа келді және 1918 жылдың 8 қаңтарында Санта-Еленаға қайта оралды. Отранто 30 сәуірде Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласына келді және 6 мамырда порттағы Марикас аралдарында жағаға кеткен жүк лайнерін құтқаруға көмектесті. 16 мамыр. Кеме 20 шілдеде Нью-Йоркке келді, онда мердігерлер оны әскерлерге арналған үй-жайлармен жабдықтады. 4 қазанда конвой қатты дауылға ұшырады, ол келесі бірнеше күн бойы күшейе түсті. 6 қазанның таңертеңінде бұл дауыл Бофорт шкаласы бойынша 11 күшті дауыл ретінде бағаланды. Дауыл британдық эсминецтерді 5 қазанда портқа қайтып оралуға мәжбүр етті, ал соңғы американдық эскорт сағат 06:00-де кетті. Ауа райы дұрыс жүзуге кедергі келтіріп, конвойды өлі санау арқылы жалғастыруға мәжбүр етті. Кеме басшылары олардың Ирландияның солтүстік жағалауында ма, әлде Шотландияның батыс жағалауында ма екеніне сенімді емес еді. Таң атқанда, олардың шығысында, қарама-қарсы маңдағы тас-талқан жағалауы пайда болды. Кемелердің көпшілігі бұл шотланд жағалауы деп ойлап, оңтүстікке қарай бұрылды, бірақ Отрантоның күзет офицері бұл Ирландия жағалауы деп ойлап, солтүстікке қарай бұрылды. , тағы бір лайнер әскер кемесі болды, ол Отрантодан солтүстікке қарай жарты миль (0,80 км) ғана болды және бұрылыстар оларды соқтығысу бағытына қойды. Екі кеме де соқтығысудан қашуға тырысты, бірақ олардың күш-жігері сәтсіз аяқталды және Кашмир Ислайдың жартасты жағалауынан бірнеше шақырым қашықтықта порттың ортасында Отрантоға соқтығысты. Отрантода жарылыс су деңгейінен бастап кеме палубасына дейін 6 метр тереңдікте және 5 метр енде шұңқыр қақты. Ондағы тесік алдыңғы және артқы отқа арналған бөлмелердің арасындағы қалқаның дәл жанында болды. Көп ұзамай машина бөлмесін су батып кеткенде, Отранто барлық электр қуатын жоғалтып, Айллдың жартастарына қарай жүзіп барады. Су қысымы басқа қалқандардың құлауына себеп болды, су сызығынан төменгі басқа кеңістіктерді тез толтырып, кемені оң жаққа қарай күшті бұрды. Соқтығысу сол жақтағы қалған құтқару шөлмектеріне де зиян келтірді. Экипаж кеменің қабырғасындағы тесікті жабу үшін соқтығысу төсектерін пайдалануға тырысты, бірақ ол тым үлкен болды. Кашмирдің мұрты соқтығысудан қирады, бірақ толқын екі кемені бір-бірінен айырғаннан кейін ол жылдамдықпен жүре алды. Күшті жел мен үлкен толқындар кез келген құтқару шөлмектерін іске қосуға кедергі келтірді, ал Дэвидсон кемені әлі тастамай, бірнеше жолаушылар мен экипаж жағаға жүзіп кете алатынына үміттенді. Соқтығысқаннан шамамен жарты сағаттан кейін, түнгі конвойды іздеу кезінде пайда болған эсминец пайда болды. Дэвидсонның алыс тұру бұйрығына қарамастан, Маунсидің капитаны, лейтенант Фрэнсис Крэвен, кемесін Отрантоның желден қорғалған жағына орналастырып, лайнердегі адамдарға секіріп түсуге мүмкіндік берді. Бірнеше рет екі кеме соқтығысты, эсминецтің корпусы тесілді, мостигі қирады, үш қазандық бөлмесінің екеуі суға батты және соқтығысу күшінен көптеген корпус жақтаулары бұзылды. Дегенмен, Крэвен өзінің кішкентай кемесін жақын ұстады және Отрантодан 300 американдық әскер, 266 офицер және экипаж мүшесі, бір YMCA моральдық офицері және 30 француз балықшысын құтқара алды, бірақ көптеген адамдар палубадан шайылып кетті немесе екі кеме арасында қысылып қалды. Құтқарылған адамдардың салмағына және құтқару кезінде келтірілген зиянға қарамастан, Маунси қауіпсіз түрде Белфастқа жетті, бірақ ол қатты зардап шеккендіктен өз үй портына қайта алмайтын болды. Соқтығысқаннан шамамен үш сағаттан кейін үлкен толқын Отрантоны "Ескі әйелдердің рифіне" түсірді, ол Мачир шығанағының кіреберісіне жақын, рифтің солтүстігіндегі құмды жағадан шамамен 1,2 км қашықтықта орналасқан. Үлкен толқындардың әрекеті кемені тез екіге бөліп, содан кейін түбін жыртып салды. Маунси кеткеннен кейін кемеде болған шамамен 489 адамның арасында тек 21-і (олардың 17-сі американдықтар) сәтті жағаға жүзіп өте алды, бірақ олардың екеуі, оның ішінде бір американдық, жарақаттарынан кейін қайтыс болды. Арал тұрғындары оларды жағалаудың тік жарларынан немесе жағадан жақын жердегі тастардан тартып алып, кейбір адамдарды құтқара алды. Келесі күні лайнер ауыр толқындардан толығымен қирады, ал жағалау қирандылармен және 15 метрге дейін үйіліп жатқан жүздеген денелермен жабылған. Ислей және жақын орналасқан Мак аралында 316 американдықтар табылған және жерленген. Боумордағы полиция сержанты Малькольм Макнил, кейінірек (1999-2004) НАТО бас хатшысы Джордж Робертсонның анасы, жергілікті халыққа жолданған есебінде: «олардың өте аз нәрсесі болғанымен, олар көмектесу үшін көп нәрсе берді» деді, сондай-ақ Отрантодан (және 1918 жылғы SS Tuscania апаттарынан) қаза болған американдықтардың отбасыларынан түскен сұрақтарға жауап берді.
Салдары
Крейвенге "Монсейлерді" құтқару операциясы кезінде көрсеткен батылдығы үшін "Еңбегі үшін орден" және "Теңіз Флотының айбары" ордендері табысталды. Апаттан қаза тапқандардың жалпы саны 470 адамды құрайды: "Отрантодан" 12 офицер және 84 экипаж мүшесі, 1 офицер мен 357 американдық сарбаз, сондай-ақ 6 француз балықшысы. Соғыстан кейін көптеген американдықтардың мәйіті Англияның Суррей округіндегі Бруквуд американдық беделі мен ескерткішіне қайта жерленді немесе АҚШ-қа қайтарылды. "Отранто" кемесінде қаза болғандарды еске алу үшін Америка Қызыл Кресті Оа мүйісінде 80 фут (24 метр) биіктігіндегі тас мұнара салды, ол жақын жердегі неміс кемесімен батырылған болатын. Апаттың қалдықтары кейін Кит Джессоппен құтқарылды.