Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саутгемптон аралы (инуктитут: Shugliaq) – Гудзон шығанағының Фокс бассейніне қарайтын кіреберісінде орналасқан үлкен арал. Арктикалық архипелагтың ірі аралдарының бірі Саутгемптон аралы Канаданың Нунавут аймағындағы Киваллик аймағының құрамына кіреді. Аралдың ауданы Канада Статистика бюросы бойынша көрсетілген. Бұл әлемдегі 34-інші және Канададағы тоғызыншы ірі арал. Саутгемптон аралындағы жалғыз елді мекен – Корал-Харбор (2021 жылғы Канада халық санауы бойынша халқы 1035 адам), инуктитут тілінде Саллик деп аталады. Саутгемптон аралы – күндізгі уақытты өзгерту жүргізілмейтін Канаданың сирек аймақтарының бірі және Нунавуттың жалғыз аймағы.
Island in north Hudson Bay in Nunavut, Canada
Southampton Island (Inuktitut: Shugliaq) is a large island at the entrance to Hudson Bay at Foxe Basin. One of the larger members of the Arctic Archipelago, Southampton Island is part of the Kivalliq Region in Nunavut, Canada. The area of the island is stated as by Statistics Canada. It is the 34th largest island in the world and Canada's ninth largest island. The only settlement on Southampton Island is Coral Harbour (population 1,035, 2021 Canadian census), called Salliq in Inuktitut. Southampton Island is one of the few Canadian areas, and the only area in Nunavut, that does not use daylight saving time.
Тарих
Тарихи тұрғыдан алғанда, Саутгемптон аралы қазір жойылып кеткен тұрғындары, Садлермиут (қазіргі инуктитут тілінде Саллирмиут, "Салликтің тұрғындары") үшін танымал, олар Тюнит немесе Дорсет мәдениетінің соңғы өкілдері болды. Тюнит, иннуиттерге дейінгі мәдениет, 1902-1903 жылдары жұқпалы аурудың салдарынан барлық Саллирмиуттер бірнеше апта ішінде қайтыс болғандықтан, этностық және мәдени тұрғыдан жойылып кетті. Еуропалықтардың аралға алғашқы рет 1613 жылы уэльстік саяхатшы Томас Баттон келгені тіркелген. 20 ғасырдың басында Наужаат және Честерфилд шығанағынан келген Айвилингмиуттар аралды қайта қоныстандырды, бұл процеске кит аулаушы капитан Джордж Комер және басқалар ықпал етті. Баффин аралдарының тұрғындары 25 жылдан кейін келді. Джон Элл, кішкентай кезінде анасы Шуфлимен Комердің кемелерінде саяхаттап, кейіннен Саутгемптон аралының қайта қоныстанған халқының ең танымал өкіліне айналды. Нетив шығанағының аузында орналасқан Нетив Пойнт археологиялық ескерткіші – аралдағы ең ірі Садлермиут қонысы.
Historically speaking, Southampton Island is famous for its now extinct inhabitants, the Sadlermiut (modern Inuktitut Sallirmiut "Inhabitants of Salliq"), who were the last vestige of the Tuniit or Dorset. The Tuniit, a pre Inuit culture, officially went ethnically and culturally extinct in 1902 03 when infectious disease killed all of the Sallirmiut in a matter of weeks. The island's first recorded visit by Europeans was in 1613 by Welsh explorer Thomas Button. At the beginning of the 20th century, the island was repopulated by Aivilingmiut from Naujaat and Chesterfield Inlet, influenced to do so by whaler Captain George Comer and others. Baffin Islanders arrived 25 years later. John Ell, who as a young child travelled with his mother Shoofly on Comer's schooners, eventually became the most famous of Southampton Island's re settled population. The Native Point archaeological site at the mouth of Native Bay is the largest Sadlermiut site on the island.
Геология
Саутгемптон аралында ғылыми және өндірістік қызығушылық туғызатын геологиялық ресурстар бар. Дегенмен, Нунавут үкіметінің мәліметінше, арал туралы толық мәлімет әлі де жетіспейді. Саутгемптон аймағындағы негізгі геологиялық зерттеулердің қазіргі деңгейі, қазіргі кездегі іздеу талаптарын қанағаттандыруға лайықсыз. Саутгемптон аралының тау жыныстары геологиясының аймақтық картасы 1969 жылдан бері жаңартылмаған. Қолда бар геологиялық картада тау жыныстарының ең жалпы айырмашылықтары ғана көрсетілген, ал жер беті геологиясы туралы өте қарапайым түсінік қана бар. Қазіргі таңда металдар мен алмастарды іздеу мүмкіндігін түсіну үшін қажетті, аймақтық масштабтағы, жер беті (тіл) геохимиялық деректерге қоғамдық қол жеткізілім жоқ.
Southampton Island does have geological resources that are of scientific and industrial interest. However, full knowledge of the island is still lacking according to the Nunavut government. The current level of basic geoscience available for the Southampton region is inadequate to meet current exploration demands. Regional scale mapping of the bedrock geology of Southampton Island has not occurred since 1969. Only the most general of rock distinctions are made on the existing geological map, and only a very rudimentary understanding of the surficial geology exists. Currently there is no publicly available, regional scale surficial (till) geochemical data which is essential for understanding exploration potential for metals and diamonds.
География
Ол Мелвилл түбегінен Мұздық бұғазымен бөлінеді. Аралды қоршап тұрған басқа су жолдары батыста Роус Уэлкам шығанағы, оңтүстік-батыста Құдайдың мейірімі шығанағы, оңтүстікте Фишер бұғазы, оңтүстік-шығыста Эванс бұғазы және шығыста Фокс каналы. Хансин көлі аралдың солтүстігінде орналасқан. Белл түбегі аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде жатыр. Порсильд тауларының бір бөлігі – Матиассен тауы – аралдың ең биік нүктесі. Аралдың пішіні шамамен Ньюфаундлендке ұқсайды.
It is separated from the Melville Peninsula by Frozen Strait. Other waterways surrounding the island include Roes Welcome Sound to the west, Bay of Gods Mercy in the southwest, Fisher Strait in the south, Evans Strait in the southeast, and Foxe Channel in the east. Hansine Lake is located in the far north. Bell Peninsula is located in the southeastern part of the island. Mathiassen Mountain, a member of the Porsild Mountains, is the island's highest peak. The island's shape is vaguely similar to that of Newfoundland.
Климат
Саутгемптон аралында қатал субарктикалық климат (Köppen Dfc) басым, ол тундралық климатқа (ET) өтеді. Нунавуттың көп бөлігі сияқты, Саутгемптон аралы да толығымен ағаш өспейтін аймақта орналасқан. Корал Харбор қаңтар, ақпан және наурыз айларында ешқашан нөл градустан жоғары болған емес (бірақ наурыз айында мұздың болуына байланысты маусымға дейін айтарлықтай кешігу байқалады). Хадсон шығанағының мұзды болуына байланысты, маусымдық кешігу мамырға дейін созылады, әсіресе күн көп және түндері шапақ болғанымен, Фэрбанкс сияқты құрлықтағы аймақтармен салыстырғанда. Күннің күшінің әлсіреуіне және тіпті жазда да жылы судың болмауына байланысты қыркүйек айына қарай температура тез төмендейді. Суық температураның шегі өте қатал, бірақ Канаданың ішкі аймақтарындағы оңтүстікке орналасқан көптеген аймақтарға сай келеді.
Southampton Island has a severe subarctic climate (Köppen Dfc) which transitions into a tundra climate (ET). Like almost all of Nunavut, Southampton Island is entirely above the tree line. Coral Harbour has never gone above freezing in January, February and March (although the latter has recorded Due to the frozen nature of Hudson Bay, there is a severe seasonal lag until June, especially compared to more continental areas such as Fairbanks despite much sunshine and perpetual twilight at night. Due to the drop of solar strength and the absence of warm water even in summer, temperatures still drop off very fast as September approaches. Cold extremes are severe, but in line with many areas even farther south in Canada's interior.
Фауна
Шығыс шығанағының көшпенді құстар қанағаттамасы және Гарри Гиббонс көшпенді құстар қанағаттамасы аралда орналасқан және кіші қар қазының (Anser caerulescens caerulescens) маңызды көбею орындары болып табылады. Аралда сондай-ақ екі маңызды құс аймағы (IBA) бар: оңтүстік-батыстағы Боас өзенінің батпақты жерлері және оңтүстік-шығыстағы Шығыс шығанағы/Туған шығанағы. Екеуі де кіші қар қазының ірі жазғы колонияларын қабылдайды, олардың саны әлемдегі қар қаздарының 10% астамын құрайды, ал Боас өзені учаскесінде ғана 500 000-нан астам жеке құс ұялайды. Брент қазының (Branta bernicla) және көптеген басқа полярлық құс түрлерінің кішкентай, бірақ маңызды колониялары да бар. Саутгемптон аралы – Гудзон шығанағындағы баубалық киттердің екі негізгі жазғы жайылымдық жерлерінің бірі.
East Bay Migratory Bird Sanctuary and Harry Gibbons Migratory Bird Sanctuary are located on the island and are important breeding sites for the lesser snow goose (Anser caerulescens caerulescens). The island is also the site of two Important Bird Areas (IBAs), the Boas River wetlands in the southwest and East Bay/Native Bay in the southeast. Both host large summer colonies of the lesser snow goose, together comprising over 10% of the world's snow goose population, with Boas River site alone hosting over 500.000 individuals nesting there. Smaller, but also important, are the colonies of the brent goose (Branta bernicla) and numerous other polar bird species there. Southampton Island is one of two main summering grounds known for bowhead whales in Hudson Bay.