Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1799 жылға қарай француз революциялық соғыстары 1798 жылығы шартты бейбітшілік кезеңнен кейін қайта жаңғырды. Екінші коалиция Францияға қарсы құрылды, Ұлыбритания Ресей, Австрия, Осман империясы және неміс және итальян мемлекеттерінің бірнешесімен одақтасты. Наполеон армиясы әлі де Мысырда соғысқанда, одақтастар Италия, Швейцария және Нидерландыда әскери науқандарға дайындалды.
By 1799, the French Revolutionary Wars had resumed after a period of relative peace in 1798. The Second Coalition had organized against France, with Great Britain allying with Russia, Austria, the Ottoman Empire, and several of the German and Italian states. While Napoleon's army was still embroiled in Egypt, the allies prepared campaigns in Italy, Switzerland, and the Netherlands.
Мысыр
Наполеон уақытша Мысырдағы билігін бекітті. Жыл басынан аздан кейін ол Сирияға жорық жасап, Эль-Ариш пен Яффаны жаулап алды. 17 наурызда ол Акруды қоршауға алды, ал 17 сәуірде Табор тауы шайқасында қаланы құтқаруға тырысқан Осман әскерлерін жеңді. Дегенмен, Акруға жасаған қайта-қайта шабуылдары Осман және британ әскерлері, Джеззар-паша мен сэр Сидни Смит басшылығымен қайтарылды. Мамыр айына қарай, әскерінде оба тарап, қалаға қарсы бірде-бір табысқа жете алмағандықтан, Наполеон Мысырға шегінуге мәжбүр болды. Шілдеде Түркия, британдық теңіз күштерінің көмегімен, Родостан теңіз арқылы шабуыл жасады. Наполеон түрік жағажайларын шабуылдап, Әбукирде олардың әскерін талқандады. Тамыз-қыркүйек айларында, жаудың тиімді блокадасынан Франциядан алты ай бойы хабар алмағаннан кейін, және оның жауы Ұлыбритания берген француз газеттерін оқығаннан соң, Наполеон ертесі күні Еуропаға оралуға шешім қабылдады. Франциядағы саяси және әскери дағдарыс туралы осы газеттерден хабардар болды. Ол "Мысыр армиясын" Клебер басшылығында қалдырып, британдық блокададан өтіп, 9 қазан күні Францияға оралды, содан кейін Парижге жетіп, сол кездегі бес мүшеден тұратын Директория үкіметін төңкеріс арқылы бақылауға алуға шешім қабылдады.
Napoleon had consolidated his control of Egypt for the time being. Soon after the beginning of the year, he mounted an invasion of Syria, capturing El Arish and Jaffa. On 17 March, he laid siege to Acre, and defeated an Ottoman effort to relieve the city at the Battle of Mount Tabor on 17 April. However, his repeated assaults on Acre were driven back by Ottoman and British forces under the command of Jezzar Pasha and Sir Sidney Smith. By May, with plague rampant in his army and no sign of success against the city, Napoleon was forced to retreat into Egypt. In July, Turkey, with the help of the British navy, mounted an invasion by sea from Rhodes. Napoleon attacked the Turkish beachheads and annihilated their army at Aboukir. In August–September, after six months of getting no news from France due to an effective enemy blockade, and now reading some French newspapers conveniently provided to him by his enemy Great Britain, Napoleon decided to return to Europe the next day, hearing from these newspapers of the political and military crisis in France. Leaving his 'Army of Egypt' behind with Kléber in command, he somehow managed to sail through the British blockade and returned to France on 9 October and then on to Paris where he resolved to take control of the then five man Directory government there in a coup.
Нидерланды
Тамыз айында одақтастар Голландияға (сол кезде Францияның вассалды мемлекеті, 1795-1806 жылдары Батавия Республикасы деп аталған) Йорк герцогы басқаратын біріккен ағылшын-орыс армиясымен шабуыл жасады, ол Голландияның солтүстік ұшына қонды. Бұл армия бірнеше шайқас жүргізіп, алғашқы екі шайқаста жеңіске жетті, бірақ кейін бірнеше шайқаста жеңіліске ұшырады, соңында 6 қазанда Кастрикум шайқасында жеңіліске ұшырады. Бұл қала британдық-орыс қолынан батавиялық-француз қолына бірнеше рет өтті, содан кейін бұрынғылары қашып, 2536 адамы мен 11 мылтығын жоғалтты; батавиялық-француздық әскердің шығыны 1382 адамды құрады. Кастрикум шайқасы герцогты оның позициясының тұрақсыз екеніне көндірді. Хаостық шегініс кезінде екі далалық госпиталь "ұмытылып" қалды, ол француз командирі Брунемен келісімге келді. Британдықтар мен орыстарға өтемақы төлемей, басып алған олжаларын сақтап, кері шегінуге рұқсат берілді. Алғыс айту ретінде Бруне герцогтан бірнеше тамаша жылқы алды. 19 қарашаға дейін барлық британдық және орыс әскерлері кемеге мінгізілді және оқыс эпизод аяқталды.
In August, the allies mounted an invasion of the Netherlands (which at that time was a French vassal state, known as the 1795 1806 Batavian Republic) with a combined Anglo Russian army under the Duke of York, who landed at the northern tip of Holland. This army fought a series of battles, winning the first couple of fights and then losing the next few before finally ending in defeat at Castricum on 6 October. That town passed from British Russian to Batavian French hands several times until the former finally fled, losing 2536 men and 11 guns; the Batavian French losses stood at 1382. The Battle of Castricum persuaded the Duke that his position was untenable. After a chaotic retreat, in which two field hospitals were "forgotten", he reached an agreement with the French commander, Brune. The British and Russians were allowed to withdraw, without paying reparations, and retaining captured bounty. As thanks, Brune received several magnificent horses from the Duke. By 19 November all the British and Russian troops had been embarked and the whole unhappy episode was over.
Италия
Қаңтар айына дейін француз әскері неаполитан әскерін Римнен Неапольге дейін қудырып, астананы басып алды. Француз генералы Шерер Крей басқаратын австриялық әскерге шабуыл жасады, бірақ 5 сәуірде Веронаның жанындағы Магнанода ауыр жеңіліске ұшырады. Ресейлік генерал Суворов одақтас әскерлердің жорығын өз қолына алып, француздарды Кассаноға дейін қудырып, жеңіп, Милан мен Турин қалаларын қайтарып алды. Маусым айында Суворов Макдональд басқаратын қосымша әскерге қарсы Треббия шайқасында жеңіске жетіп, француздарды Альп таулары мен Генуяға кері итерді. Генерал Моро француз әскерлеріне қысқа мерзімге қолбасшылық етіп, одан кейін генерал Жубер тағайындалды, ол Маренгодан оңтүстікке бірнеше шақырым жердегі Новидеде ауыр жеңіліске ұшырады. Жубер дұшпан қатарын барлау кезінде француз әскерлері арасында қаза тапты. Жыл соңына қарай француз әскерлері Италиядан көтеріліп, Суворов Швейцарияға жіберілді.
By January, the French army had pursued the Neapolitan army from Rome to Naples, taking the capital. French general Schérer attacked the Austrian army under Kray, but was heavily defeated at Magnano near Verona on 5 April. Russian general Suvorov, taking over the allied campaign, pursued the French to Cassano, defeating them and recapturing Milan and Turin. In June, Suvorov won the Battle of Trebbia against a reinforcing army under MacDonald, pushing the French back into the Alps and Genoa. Gen. Moreau was briefly appointed to command the French forces, followed quickly by General Joubert, who was severely defeated at Novi, a few miles south of Marengo. Joubert was killed there amongst the French skirmishers while reconnoitering the enemy lines. By the end of the year, French forces had almost been driven from Italy and Suvorov was ordered to Switzerland.
Германия
Француз шабуылы Дунай армиясы, Майенс армиясы және Солтүстік армиясының координацияланған шабуылдарына негізделді.
The French offensive relied on coordinated attacks by the Army of the Danube, the Army of Mayence, and the Army of the North.
Оңтүстік-батыс Германия
1799 жылдың 1 наурызында бақылау армиясы, төрт дивизияда шамамен 30 000 сарбаздан тұратын құрамда, Рейн өзенін Кель және Базель қалалары арқылы кесіп өтті. Келесі күні армия Дунай армиясы деп атала бастады. Жордан басшылығымен армия төрт колоннаға бөлініп, Қара Орман арқылы ілгеріледі. Бірінші дивизия, оң жақтан, Хюнингенде шоғырланды, Базельден өтіп, Рейннің солтүстік жағалауымен шығысқа қарай, Констанц көліне қарай жылды. Алдыңғы гвардия Кельден өтіп, Вандамме оны Фрейденштадт арқылы таулармен солтүстік-шығысқа қарай жетектеді. Бұл колонна ақырында сол жақ фланға айналды. Одан кейін, Кельде Рейн арқылы II дивизия өтті. Үшінші дивизия мен Резерв те Кельден өтіп, екі колоннаға бөлінді: III дивизия Оберкирх арқылы Қара Орманнан өтіп, ал Резерв, артиллерия мен атты әскердің көп бөлігімен, Фрайбург им Брайсгау аңғары арқылы, одан әрі жем-шөп іздеп, Титизее арқылы Лёффинген және Хюфингенге дейін таулармен өтті. Император әскерінің басым бөлігі, Архиегер Карл басшылығымен, Лех өзенінің шығысында қыстады, оның орналасқан жері мен күші туралы Жордан білді, өйткені ол Германияға жауын анықтау үшін агенттер жіберген. Бұл қашық емес еді; Лех арқылы өту, тұрақты және уақытша понтондық көпірлердің болуымен, сондай-ақ достық аумақтан өту арқылы жеңілдетілді. 1799 жылдың наурыз айында Дунай армиясы Оңтүстік-Батыс Германияда екі ірі шайқасқа қатысты. 1799 жылдың 21-22 наурызындағы Острах шайқасы, Екінші коалиция соғысының алғашқы шайқасы болды, онда Архиегер Карл басқарған Австрия әскері Жорданның Дунай армиясын жеңді. Француздар ауыр шығынға ұшырап, аймақтан шегінуге мәжбүр болды, Месскирх (Мёсскирх, Мескирх) маңында, содан кейін Стокках және Энгенде жаңа позициялар алды. 1799 жылдың 25 наурызындағы екінші шайқаста Австрия әскері француз әскеріне қарсы шешуші жеңіске жетіп, оларды батысқа қарай ығыстырды. Жордан генералдарына Қара Орманға орналасуды бұйырды және Хорнбергте база құрды. Онда генерал Жордан армия басшылығын штаб бастығы Жан Августин Эрнуфқа тапсырып, Парижге көбірек және жақсы әскер сұрап, соңында медициналық демалыс алуға өтініш берді. Армия қайта ұйымдастырылып, бір бөлігі Андре Массена басшылығына беріліп, Гельветия армиясымен біріктірілді. Қайта ұйымдастыру мен басшылықтың ауысуынан кейін армия Швейцарияның шығыс бөлігінде бірнеше шайқастар мен ұрыстарға қатысты, соның ішінде Винтертур шайқасы. Осыдан кейін император әскерінің үш күші Цюрихтің солтүстігінде бірігіп, Массенаның Дунай және Швейцария армиясын жартылай қоршап алды. Бірнеше күннен кейін Цюрихтің бірінші шайқасында Массена батысқа, Лиммат өзенінен өтуге мәжбүр болды. 1799 жылдың жазының соңында Карлға Рейннің орталық бөлігіндегі императорлық әрекеттерді қолдау бұйрығы берілді; ол Рейн арқылы солтүстікке шегініп, Мангеймге қарай жол тартты, Цюрих пен Солтүстік Швейцарияны тәжірибесіз Александр Корсаков пен 25 000 орыс әскеріне қалдырды. Фридрих Фрайхерр фон Хоцте қолдау көрсеткенімен, оның 15 000 адамы Корсаковтың нашар қорғаныс шараларына қарсы тұра алмады. Үш аптадан кейін екінші Цюрих шайқасында орыс әскері талқандалып, Хоцзе Цюрихтің оңтүстігінде қаза тапты. Бұл Массенаны Солтүстік Швейцарияны бақылауға қалдырды және Суворовты үш апталық қатал сапарға, Форальбергке жіберді, онда оның әскері қазан айының ортасында аштықтан шаршап жетті.
On 1 March 1799, the Army of Observation, in an order of battle of approximately 30,000 men in four divisions, crossed the Rhine at Kehl and Basel. The following day, it was renamed the Army of the Danube. Under the command of Jourdan, the army advanced in four columns through the Black Forest. First Division, the right wing, assembled at Hüningen, crossed at Basel and advanced eastward along the north shore of the Rhine toward Lake Constance. The Advanced Guard crossed at Kehl, and Vandamme led it north east through the mountains via Freudenstadt. This column eventually became the left flank. It was followed across the Rhine, also at Kehl, by the II. Division. The Third Division and the Reserve also crossed at Kehl, and then divided into two columns, III. Division traveling through the Black Forest via Oberkirch, and the Reserve, with most of the artillery and horse, by the valley at Freiburg im Breisgau, where they would find more forage, and then over the mountains past the Titisee to Löffingen and Hüfingen. The major part of the imperial army, under command of Archduke Charles', had wintered immediately east of the Lech, which Jourdan knew, because he had sent agents into Germany with instructions to identify the location and strength of his enemy. This was less than distant; any passage over the Lech was facilitated by available bridges, both of permanent construction and temporary pontoons and a traverse through friendly territory. In March 1799, the Army of the Danube engaged in two major battles, both in the southwestern German theater. At the intensely fought Battle of Ostrach, 21–2 March 1799, the first battle of the War of the Second Coalition, Austrian forces, under the command of Archduke Charles, defeated Jourdan's Army of the Danube. The French suffered significant losses and were forced to retreat from the region, taking up new positions to the west at Messkirch (Mößkirch, Meßkirch), and then at Stockach and Engen. At the second battle, in Stockach, on 25 March 1799, the Austrian army achieved a decisive victory over the French forces, and again pushed the French army west. Jourdan instructed his generals to take up positions in the Black Forest, and he established a base at Hornberg. From there, General Jourdan relegated command of the army to his chief of staff, Jean Augustin Ernouf, and traveled to Paris to ask for more and better troops and, ultimately, to request a medical leave. The Army was reorganized, and a portion was placed under the command of André Masséna and merged with the Army of Helvetia. Following the reorganization and change in command, the Army participated in several skirmishes and actions on the eastern part of the Swiss Plateau, including the Battle of Winterthur. After this action, three forces of the imperial army united north of Zürich, completing a partial encirclement of Masséna's combined Army of the Danube and Army of Switzerland. A few days later, at the First Battle of Zurich, Masséna was forced west, across the Limmat. In the late summer, of 1799, Charles was ordered to support imperial activities in the middle Rhineland; he withdrew north across the Rhine, and marched toward Mannheim, leaving Zürich and northern Switzerland in the hands of the inexperienced Alexander Korsakov and 25,000 Russian troops. Although the highly capable Friedrich Freiherr von Hotze remained in support, his 15,000 men were not able to counter Korsakov's poor defensive arrangements. Three weeks later, at the Second Battle of Zurich, the Russian force was annihilated, and Hotze was killed south of Zürich. This left Masséna in control of northern Switzerland, and closed forced Suvorov into an arduous three week march into the Vorarlberg, where his troops arrived, starving and exhausted, in mid October.
Швейцария
Наурыз айында Массена әскері Швейцарияны басып алып, Форарльберг арқылы Тирольге шабуыл жасауға дайындалды. Бірақ, Германия мен Италиядағы француз әскерлерінің жеңілісі оны қорғанысқа көшуге мәжбүр етті. Жоурданның әскерін қабылдап, оны Швейцарияға, Цюрихке қайтарды. Архиегер Карл оны қуып, Цюрихтің бірінші шайқасында жеңіліске ұшыратты. Карл Швейцариядан Нидерландыға кеткен соң, одақтастарда Корсаков басқаратын кішігірім әскер қалды, оған Италиядан Суворов әскерімен бірігуге бұйрық берілді. Массена Корсаковқа шабуыл жасап, Цюрихтің екінші шайқасында оны күйретіп жіберді. Содан кейін француздың басым күштері тактикалық жеңілістерге ұшырады, мысалы, Муоттентал шайқасы, дегенмен бұл Суворовты ауыр шығынмен шегінуге мәжбүр етті. Осы оқиғадан кейін Ресей көп ұзамай Екінші коалициядан шығып кетті.
In March, Masséna's army occupied Switzerland, preparing an attack against Tyrol through Vorarlberg. However, the defeats of French armies in Germany and Italy forced him to return to the defensive. Taking over Jourdan's army, he pulled it back into Switzerland to Zürich. Archduke Charles pursued him and drove him back at the First Battle of Zurich. When Charles left Switzerland for the Netherlands, the allies were left with a smaller army under Korsakov, who was ordered to unite with Suvorov's army from Italy. Masséna attacked Korsakov, crushing him at the Second Battle of Zurich. Subsequently, the French superior forces suffered tactical setbacks, e. g. the Battle of Muottental, anyway forcing Suvorov to retreat with considerable loss. Russia abandoned the Second Coalition soon after this debacle.