Фердинанд Столичка: Үндістандағы палеонтолог және геологтың өмірі мен зерттеулері

Кіріспе

Моравиялық палеонтолог Фердинанд Столицка (чех тілінде Stolička, 7 маусым 1838 – 19 маусым 1874) – Үндістанда палеонтология, геология және зоологияның орнитология, малакология және герпетологияны қоса алғанда, түрлі салаларында жұмыс істеген Моравиялық палеонтолог. Ол Гималай таулары арқылы жасаған экспедиция барысында Мургода биік тау ауруынан қайтыс болды.

Ерте өмір

Столицка Моравиядағы Кромериж маңындағы Замечек ложасында дүниеге келген. Әкесі Оломоуц архиепискобының иелігін күткен орманшы болған Столицка Кромэриждегі неміс орта мектебінде оқыды. Столицка 1859–1875 жылдар аралығында 79 мақала жариялағанмен, ол ешқашан чех тілінде жазған емес. Ол үйде неміс тілінде сөйлеген деп есептеледі. Калькуттада тұрған кезінде ол неміс тілді қауымдастықтың маңызды өкілі болды. Столицка Прага мен Вена университетінде профессор Эдуард Сусс пен доктор Рудольф Хоернеспен геология мен палеонтологияны оқыды. 1861 жылдың 14 қарашасында Тюбинген университетінен докторлық диссертациясын қорғады. Оның алғашқы еңбектері солтүстік-шығыс Альп тауларының кредалық жыныстарынан табылған кейбір тұщы су моллюскаларын зерттеуге арналған, ол туралы 1859 жылы Вена академиясына хат жазған. Оның ғылыми мансабы 1861 жылы қосылған Австрия геологиялық қызметінде басталды, ал ондағы алғашқы жұмыстары Альп таулары мен Венгриядағы зерттеулерге негізделген. Бомбейдің Декан тұзағынан табылған қазба қалдықтарынан сақталған бақа. Миссия Равалпиндиден Мурри арқылы Лехке аттанды. Миссия Пангонг көлі, Чанченмо және Каракаш аңғары арқылы Шахидуллаға, содан кейін Яркандқа жетті. Олар 1873 жылдың желтоқсан айында Қашғарға жетті. 1874 жылдың 17 наурызында олар кері жолға шықты. Олар Памир мен Ауғанстан аймақтарына баруды жоспарлаған, бірақ саяси жағдайға байланысты бұл сапардан бас тартты және Ладакх арқылы Үндістанға оралды. 1874 жылдың 16 маусымында Қаракорум жотасын (5580 м) кешіп өтетін кезде қатты бас ауыру сезімі пайда болды. Сол түні ол қалың доломит тастағы әк туралы жазды: «Ертең осы әк тастарда серуендеуім керек». Капитан Троттер 18-і күні «ол таңертең ерте ат үстінде өзен бойындағы жартастарды тексеру үшін жолға шықты» деп хабарлады. Ол шаршап қайтып келді және бас ауырып жатқанын айтты. Түн бойы ауыр дем алып, жөтелді. Жергілікті дәрігер оған бронхит және өкпе қабынуы диагнозын қойып, жөтелге арналған сиропқа араласқан брендимен емдеді. Сағат 2-де ол порт шарабын ішіп алды, «оның тынысы баяулап, пульсі де баяулады, соңында ол соңғы демін шығарып, тыныш өліп қалды, сондықтан оның қай уақытта қайтыс болғанын анықтау мүмкін емес болды». Столицка 1874 жылдың 19 маусымында Ладакхтың Мурго ауылында қайтыс болды. Оның өлім алдындағы өтініші экспедицияның ғылыми нәтижелерінің құстарға қатысты бөлігін Аллан Октавиан Хьюм жарияласын деген болатын. Алайда, бұл жұмысты ақыры он жеті жылдан кейін Ричард Боудлер Шарп аяқтады. Оның есіміне Ледегі моравиялық миссионерлер зиратында граниттен жасалған обелиск орнатылған. 1874 жылдың 9 шілдесінде Nature журналында В. Т. Бланфордтың некрологы жарияланды.

Stoliczka was born at the lodge Zámeček near Kroměříž in Moravia. Stoliczka, whose father was a forester who took care of the estate of the Archbishop of Olomouc, studied at a German Secondary school in Kroměříž. Although Stoliczka published 79 articles from 1859–1875, he never wrote anything in Czech. It is believed that he spoke German at home. In his Calcutta years he was an important figure in the German speaking community there. Stoliczka studied geology and palaeontology at Prague and the University of Vienna under Professor Eduard Suess and Dr Rudolf Hoernes. He graduated with a Ph D from the University of Tübingen on 14 November 1861. His early works were studies on some freshwater mollusca from the Cretaceous rocks of the north eastern Alps about which he wrote to the Vienna Academy in 1859. His scientific career proper started in the Austrian Geological Survey, which he joined in 1861, and his first papers there were based on work in the Alps and Hungary. a fossil frog from the Deccan Traps of Bombay. The mission set out from Rawalpindi to Leh via Murree. The mission travelled past the Pangong Lake, Changchenmo and Karakash Valley onto Shahidulla and finally to Yarkand. They reached Kashgar in December 1873. On 17 March 1874 they began the return journey. They were to visit the Pamir and Afghanistan areas but could not do so due to the political situation and returned to India via Ladakh. On 16 June 1874 he had severe headaches as they crossed the Karakoram pass (5580 m). That night, he wrote
upon this followed massive dolomitic limestone and this was overlain with blue shales. I must have a ramble in these limestones tomorrow. Captain Trotter reported that on the 18th "he started on horseback early in the morning to examine some rocks up the stream." He returned tired and complained of a headache. He breathed heavily and coughed all night. The native doctor diagnosed acute bronchitis and inflammation of the lungs and treated him with brandy mixed in a cough mixture. At 2 p. m. he drank some port wine and "his respiration grew slower and slower, and also did his pulse, and he finally breathed his last, dying so quietly that it was impossible to say at what precise instant he passed away". Stoliczka died on 19 June 1874 at Murgo in Ladakh. His dying request was that the birds part of the scientific results of the expedition be published by Allan Octavian Hume. This work was finally, however, completed by Richard Bowdler Sharpe seventeen years later. A granite obelisk is erected in his memory at the Moravian mission cemetery in Leh. An obituary was published in Nature on 9 July 1874 by W. T. Blanford.