Кіріспе

Неміс натуралисі (1729–1798)

Иоганн Рейнхольд Форстер (22 қазан 1729 – 9 желтоқсан 1798) – Еуропа мен Солтүстік Америка орнитологиясының алғашқы дамуына үлес қосқан, неміс реформациясы (кальвинистік) пасторы және натуралисі. Ол Джеймс Куктың Тынық мұхитындағы екінші сапарында, ұлы Георг Форстермен бірге болған натуралист ретінде ең жақсы танымал. Бұл экспедициялар Иоганн Рейнхольд Форстердің мансабын дамытуға көмектесті, ал оның жаңалықтары отаршылдық кәсібиліктің негізін қалады және антропология мен этнологияның болашақ дамуы үшін жағдай жасады. Сонымен қатар, Еуропаның экономикалық кеңеюі үшін табиғи ортаны өзгертудің экзотикалық қоғамдарға тигізер әсері туралы жалпы алаңдаушылықты тудырды.

Өмірбаян

Форстердің әулеті Шотландиядағы Лорд Форрестерден тегін алып, оның атасы Оливер Кромвель билігі тұсында мүлкінің көп бөлігін жоғалтқаннан кейін көптеген шотландтармен бірге көшіп кеткен. Форстердің өзі Польшаның Диршау (Тчев) қаласында дүниеге келген. Ол Берлиндегі Йоахимсталь гимназиясында тілдер мен табиғаттануды, ал Галле университетінде теологияны оқыды, сосын Мокри Двор (Насенхубен) Померания воеводтығында протестант пасторы қызметін атқарды. Ол туысы Элизабет Николайға үйленді. Олардың Георг Форстер ұлы және Вирджиния Виктория қызы болған бірнеше баласы болды. 1765 жылы ол Ресей үкіметінің Саратов провинциясындағы Волга бойында жаңадан құрылған колонияларды тексеру және олар туралы есеп беру туралы ұсынысын қабылдады. Оның шаршағыш мінезі оны Ресей үкіметімен қиындықтарға душар етті, ал келесі жылы ол Георгпен (сегіз баланың үлкені, олардың жетісі балалық шақты өткерді) Англияға кетіп, Ланкаширдегі Уоррингтонда табиғат тарихынан сабақ берді. Ол үш жыл бойы Диссиденттік Уоррингтон академиясында оқытып, Джозеф Пристлиден кейін осы лауазымды иеленді. Шаршағыш мінезі салдарынан осы қызметтен кетуге мәжбүр болған Форстер ұлымен бірге Лондонға көшіп, аудармашылықпен айналысып, күнкөрісін табуға тырысты. Онда аймақтың сүтқоректілері, құстары, бауырымен жорғалаушылары, балықтары, жәндіктері, арахидтері және қабықшалылары сипатталған, ол 1772 жылы Лондон Корольдік қоғамына сайлануына әкелді. Кук екінші сапарында Джозеф Бэнкс соңғы сәтте табиғатшы қызметінен бас тартқанда, Форстер мен оның ұлы бос орынды толтыру үшін тағайындалды. 1772 жылдың шілдесінде олар "Резолюция" кемесімен теңізге шығып, 1775 жылдың шілдесінде Англияға оралды. Кейптаунда тоқтағанда Форстер Андерс Спаррманды көмекшісі ретінде жұмысқа алды. Форстерлер саяхат барысында көргендерін егжей-тегжейлі күнделіктерге жазып, табиғаттану үлгілері мен артефактілердің мол жинағын жасады. Саяхаттан кейін жарық көрген алғашқы еңбек – "Characteres generum plantarum", Оңтүстік Тынық мұхитының ботаникасы туралы кітап. Әкесінің күнделіктеріне сүйене отырып, Георг 1777 жылы "Әлемді айналып шығу" атты еңбегін жариялады. Рейнхольд Форстер 1778 жылы "Дүниежүзін айналдырған кезде жасалған байқаулар" еңбегін жариялады. Алайда кітаптан түскен табыс оның қарыздарын өтеуге жеткіліксіз болды, сондықтан Джорджтың саяхаттан әкелген суреттерінің көп бөлігі Джозеф Банкске сатылды. Келесі бірнеше жылда Форстер түрлі жазу жұмыстарын орындады, соның ішінде Томас Пеннанттың "Арктикалық зоология" еңбегін неміс тіліне аударды. Иоганн Рейнхольдтың "Дүниежүзін аралау сапары кезінде жасалған байқаулар" (1778) және Георгтың "Дүниежүзін аралау сапары" (1777). "Ағылшын тіліндегі "раса" сөзін адамдардың әртүрлілігі үшін синоним ретінде қолданып, олар полинезиялық мәдениеттің көп түрлілігін ақ еуропалық идеалға қарай табиғи түрде өрлейтін сызықтық иерархия тұрғысынан түсіндіреді". 1779 жылдың қарашасында Форстер Галле университетінде Табиғат тарихы және минералогия профессоры, сондай-ақ Виттенбергтегі Мартин Лютер университетінің ботаникалық бағының директоры болып тағайындалды, ол өмірінің соңына дейін осы қызметте болды. Оның "Жануарлардың сипаттамалары" (Descriptiones animalium) еңбегі Кукпен Англияға оралғаннан кейін бір ай ішінде аяқталды, бірақ ақырында Хинрих Лихтенштейн редакциялап, 1844 жылы жарияланды. Форстердің зоология, орнитология және ихтиология салаларындағы Корольдік қоғамның философиялық еңбектеріне (1772–73) қосқан үлесі оны Солтүстік Америка зоологиясының алғашқы сарапшыларының бірі ретінде бекітті. Форстер 1793 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Оның құрметіне аталған таксон

Қара жақты соколов (Paracirrhites forsteri), нүктелі соколов немесе Форстер соколовы – теңізде тіршілік ететін сүйекті балықтардың бір түрі, соколовтар тұқымдасына жататын соколов. Ол Үнді-Тынық мұхитынан таралған. Форстердің шағаласы (Sterna forsteri) – шағалалардың, негізінен Америка құрлығынан кездесетін түрі.