Куприт – мырыш тотығынан тұратын минерал. Қызыл түсті, әдемі кристалдары бар, бірақ оның қатаңдығы төмен болғандықтан зергерлік бұйымдарға сирек қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Куприт – мыс(I) оксиді Cu2O құрамындағы оксид минералы, мыстың шағын кені. Оның ішкі қызыл жарықтармен көзге түсетін қара кристалдары изометриялық жүйедегі гексоктаэдр класына жатады және куб, октаэдр немесе додекаэдр пішіндерінде немесе олардың комбинацияларында кездеседі. Өсу кристалдары жиі ұшырасады. Көрікті түсіне қарамастан, Моос шкаласы бойынша 3,5-4 қаттылығы болғандықтан, зергерлік бұйымдар жасауға көбінесе қолданылмайды. Оның салыстырмалы тығыздығы 6,1-ге жуық, жарылысы нашар және қабықты тәрізді сынықтарға бейім. Жылтырлығы металдықтан бриллианттай жарқырағанға дейін өзгереді. "Халкотрихит" (χαλκός θρίξ τριχός, "жұмсақ мыс кені") – оның ерекше қызыл түсіне байланысты "қызыл мыс" деп те аталады. Куприт алғаш рет 1845 жылы Вильгельм Карл Риттер фон Хайдингер сипаттаған, ал атауы мыс мазмұнына байланысты латын тіліндегі "cuprum" сөзінен шыққан.
Cuprite is an oxide mineral composed of copper(I) oxide Cu2O, and is a minor ore of copper. Its dark crystals with red internal reflections are in the isometric system hexoctahedral class, appearing as cubic, octahedral, or dodecahedral forms, or in combinations. Penetration twins frequently occur. In spite of its nice color, it is rarely used for jewelry because of its low Mohs hardness of 3.5 to 4. It has a relatively high specific gravity of 6.1, imperfect cleavage and is brittle to conchoidal fracture. The luster is sub metallic to brilliant adamantine. The "chalcotrichite" (from χαλκός θρίξ τριχός, "plush copper ore") It is known as ruby copper due to its distinctive red color. Cuprite was first described by Wilhelm Karl Ritter von Haidinger in 1845 and the name derives from the Latin cuprum for its copper content.
Қамқорлық
Куприт кристалдарының көбісі әсем тастар жасау үшін тым кішкентай болғанымен, 1970 жылдары Намибияның Сейис қаласындағы Онганджада табылған ерекше кен орны ірі әрі әсем тас сапасындағы кристалдарды өндірді. Бір караттан (0,2 грамм) асатын барлық көп қырлы тастардың көбі осы бір кен орнынан алынған, бірақ ол бұрыннан-ақ толықтай қазылып біткен. Екі караттан (0,4 грамм) үлкен көп қырлы әсем тастардың санын анықтау қиын, алайда Вашингтондағы Смитсонов ұлттық әсем тастар мен минералдар жинағының бұрынғы кураторы Джоэл Аремнің айтуынша, кез келген мөлшердегі көп қырлы куприт – ең құнды және тамаша әсем тастардың бірі саналады, оның терең гранат түсі мен алмастан артық жарқырауы бар. Оның жұмсақтығы ғана оны ең қымбат зергерлік тастардың қатарына қосуға кедергі келтіреді.
Though almost all crystals of cuprite are far too small to yield faceted gemstones, one unique deposit from Onganja in Seeis, Namibia, which was discovered in the 1970s, has produced crystals which were both large and gem quality. Virtually every faceted stone over one carat (0.2 g) in weight is from this single deposit, which has long since been mined out. The number of faceted gems over two carats (0.4 g) is difficult to estimate, but according to Joel Arem, one time curator for the Smithsonian National Gem and Mineral Collection in Washington, D. C., faceted cuprite of any size is considered one of the most collectible and spectacular gems in existence, with its deep garnet coloring and higher brilliance than a diamond. Only the gem's soft nature prevents it from being among the most valuable jewelry stones.