Кіріспе

Стационарлық велосипед (сондай-ақ, жаттығу велосипеді, спин-велосипед, немесе эксерцикл) – бұл үй ішінде велосипед тебуге арналған жаттығу құралы. Оған отырғыш, педальдер және велосипедтегідей орналасқан руль кіреді. Стационарлық велосипед әдетте дөңгелектері жоқ велосипед сияқты арнайы жаттығу машинасы болып табылады. Қарапайым велосипедті роликтерге немесе тренажерге орнату арқылы да стационарлық жаттығу үшін бейімдеуге болады. Роликтер мен тренажерлер көбінесе жарыс велосипедшілері жарысқа дайындалу үшін немесе үй ішінде өздігінен жаттығу үшін пайдаланады.

Тарих

Қазіргі кездегі тұрақты велосипедтердің түп-тамыры XVIII ғасырдың соңына дейін жетеді. Гимнастикон – оның ерте мысалы.

Түрлері

Кейбір модельдерде рульдер педальдармен байланыстырылған, соның арқасында дененің жоғарғы бөлігі де, төменгі бөлігі де бірге жаттығуға мүмкіндік алады. Көптеген жаттығу велосипедтері педальдарға қарсылық тудыратын механизммен жабдықталған, бұл жаттығудың қарқындылығын арттырады. Қарсылық механизмдеріне магниттер, желдеткіштер және үйкеліс механизмдері кіреді. Кейбір модельдер пайдаланушыға алға педаль басқанда жұмыс істемейтін қарсы бұлшықеттерді жаттықтыру үшін кері педальмен айналуға мүмкіндік береді. Жаттығу велосипедтері әдетте коленвал және төменгі кронштейн арқылы жасалады, ол белдік немесе тізбек арқылы инерциялық дөңгелекті (маховик) айналдырады. Бұл қозғалмалы бөліктердің подшипниктері пайдалану барысында тозығып, ауыстыруды қажет етуі мүмкін. Алдыңғы жағында салмақты маховикпен жабдықталған арнайы үй ішіндегі велосипедтер спиннинг деп аталатын жабық ортада велосипед тебу жаттығуларында қолданылады. Сонымен қатар, үй ішіндегі мини велосипедтер (оларды жаттығу педальдері деп те атайды) дәстүрлі стационарлық велосипедтерге қарағанда арзан және портативті балама ретінде дамыды. Олар саяхатта немесе жұмыста болғанда, жаттығушылар өз үйлерінен немесе жергілікті спорт залдарынан стационарлық велосипедтерін қолдана алмайтын жағдайларда тиімді.

Қолданылуы

Велотренажерлар жаттығулар үшін, жалпы дене шынықтыруды арттыру үшін, салмақ жоғалту үшін және велосипед жарыстарына дайындық үшін қолданылады. Велотренажер ұзақ жылдар бойы физиотерапияда қолданылып келеді, себебі ол аз күш түсіретін, қауіпсіз және тиімді жүрек-қан тамырлары жаттығуларын қамтамасыз етеді. Велотренажерды пайдалану кезіндегі аздаған қозғалыс буындарға көп стресс түсірмейді және басқа фитнес жабдықтарында қажет болатын кенеттен қозғалыстарды қажет етпейді. Дегенмен, әдеттегі велосипедпен жүру сияқты, велотренажерді ұзақ пайдалану жыныстық функцияның төмендеуімен байланысты. Стационарлық велосипедтер физикалық тестілеулерде, яғни күшті өлшеуге арналған ергометрлер ретінде де қолданылады. Бұл әдетте механикалық түрде белгілі бір қарсылық деңгейін орнату және/немесе өлшеу арқылы жасалады. Бұл жақсы шолу береді. Қазіргі заманғы ергометрлер және тіпті көптеген тұтынушылық велотренажерлар электронды сенсорлармен және дисплейлермен жабдықталған. Эргметрлер, мысалы CEVIS (тербеліс оқшаулау және тұрақтандыру жүйесімен жабдықталған велосипедтік эргометр) микрогравитациялық ортада (мысалы, ХҒС-да) жүрек-қан тамырларының нашарлауына қарсы тұру үшін ғарышта қолданылады. Жүрек ауруларынан немесе операциялардан кейін қалпына келуге көмектесу үшін жүрек реабилитациясы бағдарламаларында велотренажерлар жиі қолданылады. Стационарлық велосипедпен жүрудің бақыланатын және реттелетін мүмкіндігі оны жүрек оқиғаларынан кейін жүрек-қан тамырлары денсаулығын біртіндеп жақсарту үшін өте қолайлы етеді. Мини-велосипедтер аз қарқынды жаттығулар ұсынады, бұл пайдаланушыларға "калория жағуға, холестеринмен күресуге, қандағы қант деңгейін қалыпты ұстауға көмектеседі, жеңіл тонус береді, буындарды аздаған қозғалыс арқылы жылдамдатады және жалпы қан айналымын жақсартады". Олар сондай-ақ, физикалық жарақаттардан кейін оңалту мақсатында көптеген адамдар тарапынан қолданылады.