Кіріспе

Лаузен – Швейцариядағы Базель-Кантонының Лиесталь ауданындағы муниципалитет.

Тарих

Лаузен алғаш рет 1275 жылы Langenso деп аталады. Салынған аумақтың ішінде өнеркәсіптік ғимараттар жалпы ауданның 3,8%-ын, тұрғын үйлер мен ғимараттар 12,9%-ын, көлік инфрақұрылымы 5,4%-ын құрайды. Электрмен жабдықтау және сумен қамтамасыз ету инфрақұрылымы, сондай-ақ арнайы дамытылған басқа да аумақтар ауданның 1,3%-ын, ал саябақтар, жасыл аймақтар мен спорт алаңдары 1,6%-ын құрайды. Орманды жерлердің 48,4%-ы тығыз орманмен жабылған, ал 2,2%-ы жеміс бақшаларымен немесе ұсақ ағаш тоғайларымен жабылған. Егіс жерінің 9,5%-ы егін өсіруге, 12,4%-ы жайылымдарға, ал 1,6%-ы жеміс бақшалары мен жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитеттегі барлық су ағып тұратын су.

Демография

Лаузеннің 2008 жылғы халық саны бойынша 23,9% -ы шетелдік азаматтарды құрайды. Соңғы 10 жылда (1997–2007) халық саны 5,7% өсті. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәліметтер бойынша) неміс тілінде сөйлейді (3953 адам немесе 85,1%), ал екінші ең көп таралған тіл – итальян тілі (272 адам немесе 5,9%), үшінші орында албан тілі (89 адам немесе 1,9%) тұр. 43 адам француз тілінде, ал 4 адам романш тілінде сөйлейді. 2000 жылы муниципалитетте 1944 үйленбеген адам болды. 2311 адам үйленген, 186-сы жесір, ал 204-і ажырасқан. 2000 жылы муниципалитетте 1822 жеке тұрғын үй болды, орташа есеппен әр үй шаңырағында 2,5 адам тұрды. 2000 жылы муниципалитетте 1986 пәтер болды. Көбінесе 4 бөлмелі пәтерлер кездеседі, олардың саны 728. 42 бір бөлмелі және 591 бес бөлмелі немесе одан да көп бөлмелі пәтерлер бар. Осы пәтерлердің 1793-і (жалпы санының 90,3%) тұрақты түрде пайдаланылады, 113 пәтер (5,7%) маусымдық, ал 80 пәтер (4,0%) бос тұрды. 2008 жылы муниципалитеттегі бос пәтерлердің көрсеткіші 0,59% құрады.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Беттенах, рим дәуірінен жоғары орта ғасырларға дейінгі елді мекен, ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра орны болып тіркелген. Лаузеннің барлық аймағы Швейцария мұра орындарының тізіміне енген.

Саясат

2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SVP болды, оларға дауыс берушілердің 33,9% қолдау көрсетті. Келесі үш ең танымал партиялар: SP (25,23%), FDP (16,23%) және Жасылдар партиясы (12,52%). Федералды сайлауда барлығы 1453 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 48,4% болды.

Экономика

2007 жылы Лаузеннің жұмыссыздық деңгейі 2,67% құрады. 2005 жылы бірінші экономикалық секторда 30 адам жұмыс істеді және осы секторда шамамен 7 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 476 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 42 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 737 адам жұмыс істеді, 117 кәсіпорын осы секторда қызмет етеді. 2000 жылы муниципалитетке 1056 жұмысшы келді, ал 1985 жұмысшы муниципалитеттен кетті. Муниципалитет жұмыс күшінің таза экспорттаушысы болып табылады, әрбір бір кіретін жұмысшыға шамамен 1,9 жұмысшы шығып кетеді. Лаузенге келетін жұмыс күшінің 8,8%-ы Швейцариядан тыс елдерден келсе, жергілікті тұрғындардың 0,2%-ы жұмыс үшін Швейцариядан шығады. Жұмыс істейтін халықтың 25,8%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 44,7%-ы жеке көлікпен барады.

Дін

2000 жылғы санақ бойынша 1 241 адам немесе 26,7% - рим католиктері, ал 2 224 адам немесе 47,9% - швейцариялық реформаттық шіркеуге жатты. Қалған халықтың арасында 63 адам православие шіркеуінің мүшесі болды (немесе халықтың шамамен 1,36% - ы), 4 адам (немесе халықтың шамамен 0,09% - ы) христиандық католик шіркеуіне жатты, ал 131 адам (немесе халықтың шамамен 2,82% - ы) басқа христиан шіркеуіне жатты. 1 адам еврей болды, ал 341 адам (немесе халықтың 7,34% - ы) ислам дінін ұстанды. Олардың 5-і буддист, 7-і индуист, ал 3-і басқа дінге жатты. 512 адам (немесе халықтың шамамен 11,02% - ы) ешқандай шіркеуге жатпады, агностик немесе атеист болды, ал 113 адам (немесе халықтың шамамен 2,43% - ы) сұраққа жауап бермеді.

Көлік

Лаузен Хауенштейн тарам жолында орналасқан және Лаузен теміржол станциясында пойыздармен қызмет көрсетеді.

Білім

Лаузенде 1803 адам (38,8%) міндетті емес жоғары орта білімді аяқтаған, ал 495 адам (10,7%) қосымша жоғары білім (университет немесе Fachhochschule) алған. Жоғары білім алған 495 адамның 62,4% швейцариялық ерлер, 22,4% швейцариялық әйелдер, 10,3% швейцариялық емес ерлер және 4,8% швейцариялық емес әйелдер құрады. 2000 жылы Лаузенде басқа муниципалитеттен келген 1 студент болды, ал 341 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерде оқыды.