Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лиесталь (жазылуында бұрын Лиесталь), Швейцариядағы Базельдің оңтүстігінде орналасқан Базель-Ланд кантонының және Лиесталь округінің астанасы болып табылады. Лиесталь – тас төселген көшелері бар ескі қаласы бар өнеркәсіптік қала. Лиестальдің ресми тілі – (швейцариялық стандартты) неміс тілі, бірақ басты қолданылатын тіл – швейцариялық неміс диалектісінің жергілікті түрі.
Liestal (, Standard ), formerly spelled Liesthal, is the capital of Liestal District and the canton of Basel Landschaft in Switzerland, south of Basel. Liestal is an industrial town with a cobbled street Old Town. The official language of Liestal is (the Swiss variety of Standard) German, but the main spoken language is the local variant of the Alemannic Swiss German dialect.
Демография
Лиестальдың 2008 жылғы халық санында шетелдік азаматтардың үлесі 23,8% құрайды. Соңғы 10 жылда (1997–2007) халық саны 7,7% өсті. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәліметтер бойынша) неміс тілінде сөйлейді (10 759 адам немесе 83,2%), екінші ең көп таралған тіл – итальян тілі (660 адам немесе 5,1%), үшінші орында серб-хорват тілі (276 адам немесе 2,1%) тұр. 122 адам француз тілінде, ал 12 адам романш тілінде сөйлейді. 2000 жылы муниципалитетте 5 441 үйленбеген және бұрын үйленбеген адам болды. 5 993 адам үйленген, 751-і жесір, ал 745-і ажырасқан. 2000 жылы муниципалитетте 5 450 жеке тұрғын үй болды, орташа есеппен әр үй шамамен 2,2 адамға арналған. 2000 жылы муниципалитетте 5 876 пәтер тіркелді. Ең көп кездесетін пәтерлер 4 бөлмелі (1 710 дана). 268 бір бөлмелі және 1 538 бес және одан көп бөлмелі пәтерлер бар. Осы пәтерлердің 5 316-сы (жалпы санының 90,5%) тұрақты түрде пайдаланылады, 379-ы (6,4%) маусымдық, ал 181-і (3,1%) бос тұр. 2008 жылы муниципалитеттегі бос пәтерлердің көрсеткіші 1,21% болды.
Liestal has a population of as of 2008, 23.8% of the population are resident foreign nationals. Over the last 10 years (1997–2007) the population has changed at a rate of 7.7%. Most of the population (as of 2000) speaks German (10,759 or 83.2%), with Italian being second most common (660 or 5.1%) and Serbo Croatian being third (276 or 2.1%). There are 122 people who speak French and 12 people who speak Romansh. as of 2000, there were 5,441 people who were single and never married in the municipality. There were 5,993 married individuals, 751 widows or widowers and 745 individuals who are divorced. as of 2000, there were 5,450 private households in the municipality, and an average of 2.2 persons per household. In 2000 there were 5,876 apartments in the municipality. The most common apartment size was 4 rooms of which there were 1,710. There were 268 single room apartments and 1,538 apartments with five or more rooms. Of these apartments, a total of 5,316 apartments (90.5% of the total) were permanently occupied, while 379 apartments (6.4%) were seasonally occupied and 181 apartments (3.1%) were empty. The vacancy rate for the municipality, in 2008, was 1.21%.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Базель аймағының археологиялық қоймасы, Frenkenbrücke (көпір), римдік шаруашылық болған Munzach, римдік су тас жолы және Базель-Ланд кантонының архивi – Швейцарияның ұлттық маңызы бар мұралық нысандар тізіміне енгізілген. Лиесталь қаласының ескі бөлігінің барлығы Швейцарияның мұралық нысандар тізіміне қосылған.
The Depot of Archeology of Basel land, the Frenkenbrücke (bridge), the Munzach which was a Roman farmhouse, the Roman aqueduct and the Cantonal Archive of Basel Landschaft are listed as Swiss heritage site of national significance. The entire old town of Liestal is listed in the Inventory of Swiss Heritage Sites.
Саясат
2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SP болды, ол дауыстардың 25,95%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар SVP (25,05%), FDP (18,83%) және Жасыл партия (17,23%) болды. Федералды сайлауда барлығы 4 243 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 49,8% құрады.
In the 2007 federal election the most popular party was the SP which received 25.95% of the vote. The next three most popular parties were the SVP (25.05%), the FDP (18.83%) and the Green Party (17.23%). In the federal election, a total of 4,243 votes were cast, and the voter turnout was 49.8%.
Экономика
2007 жылы Лиесталь қаласының жұмыссыздық деңгейі 2,75% құрады. 2005 жылы бірінші экономикалық секторда 160 адам жұмыс істесе, осы секторда шамамен 26 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 2324 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 145 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 10 189 адам жұмыс істеді, осы секторда 824 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 10 031 жұмысшы келді, ал муниципалитеттен 3 911 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмысшы күшін таза импорттайды, яғни әрбір кеткен жұмысшыға 2,6 жұмысшы келеді. Лиестальға келетін жұмысшылардың шамамен 5,3%-ы Швейцариядан тыс елдерден келсе, жергілікті тұрғындардың 0,2%-ы жұмыс үшін Швейцариядан шығады. Жұмыс істейтін халықтың 25,8%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 35,7%-ы жеке көлікпен барады.
as of 2007, Liestal had an unemployment rate of 2.75%. as of 2005, there were 160 people employed in the primary economic sector and about 26 businesses involved in this sector. 2,324 people were employed in the secondary sector and there were 145 businesses in this sector. 10,189 people were employed in the tertiary sector, with 824 businesses in this sector. In 2000, there were 10,031 workers who commuted into the municipality and 3,911 workers who commuted away. The municipality is a net importer of workers, with about 2.6 workers entering the municipality for every one leaving. About 5.3% of the workforce coming into Liestal are coming from outside Switzerland, while 0.2% of the locals commute out of Switzerland for work. Of the working population, 25.8% used public transportation to get to work, and 35.7% used a private car.
Қылмыс
2014 жылы Швейцарияның Қылмыстық кодексінде тізілген 200-ден астам қылмыстың (қазалау, тонау, шабуылдан бастап пара алу және сайлаудағы алаяқтыққа дейін) Лиесталь қаласындағы көрсеткіші мың тұрғынға шаққанда 73,2 құрады, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (мың тұрғынға шаққанда 64,6) сәл жоғары. Осы кезеңде есірткі қылмыстарының көрсеткіші мың тұрғынға шаққанда 6,1 болды. Бұл көрсеткіш аудан көрсеткішінен 103,3%-ға артық, сондай-ақ кантон көрсеткішінен 125,9%-ға артық. Дегенмен, аудан мен кантон көрсеткіштерінің төмен болуына байланысты ол ұлттық көрсеткіштің 61,6%-ын ғана құрайды. Иммиграция, виза және жұмыс рұқсаты заңдарын бұзу көрсеткіші мың тұрғынға шаққанда 1,7 болды. Бұл көрсеткіш кантон көрсеткішінен 88,9%-ға жоғары, бірақ бүкіл ел көрсеткішінің 34,7%-ын ғана құрайды.
In 2014 the crime rate, of the over 200 crimes listed in the Swiss Criminal Code (running from murder, robbery and assault to accepting bribes and election fraud), in Liestal was 73.2 per thousand residents, slightly higher than the national average (64.6 per thousand). During the same period, the rate of drug crimes was 6.1 per thousand residents. This rate is 103.3% greater than the rate in the district, additionally it is 125.9% greater than the rate in the canton, however, due to lower rates in the district and canton it is still only 61.6% of the national rate. The rate of violations of immigration, visa and work permit laws was 1.7 per thousand residents. This rate is 88.9% greater than the rate in the canton but is only 34.7% of the rate for the entire country.
Көлік
Лиесталь теміржол станциясы Швейцария Федералдық теміржолының Базель мен Ольтенді байланыстыратын Хауенштейн негізгі желісінде орналасқан. Базельге сағатына бес пойыз, Ольтенге сағатына төрт пойыз, ал Берн, Люцерн және Цюрихке сағат сайын пойыз қатынайды. Күніне бірнеше пойыз Франкфурт пен Берлинге дейін жүреді. Станция сонымен қатар Вальденбургке әр 15 минут сайын пойыз қатынайтын Вальденбург тар теміржолының түйіні және соңғы станциясы болып табылады. Муниципалитет Базель мен Цюрих арасындағы A3 тас жолында да орналасқан.
Liestal railway station is on the Swiss Federal Railway's Hauenstein main line, which connects Basel and Olten. It is served by five trains per hour to Basel, four trains per hour to Olten, and hourly trains to Bern, Lucerne and Zürich. Several trains a day operate through to Frankfurt and Berlin. The station is also the junction for, and terminus of, the Waldenburg narrow gauge railway, which operates a quarter hourly train service to Waldenburg. The municipality is also located on the A3 motorway, between Basel and Zürich.