Кіріспе

сол аттас фильм
Скот О'Деллдің 1960 жылғы балалар кітабы

Тарихи негіз

Роман "Сан-Николас аралындағы жалғыз әйел" атты оқиғаның негізінде жазылған, бұл Калифорния жағалауындағы Канал аралдарының бірі – Сан-Николас аралында 18 жыл бойы жалғыз өмір сүрген Николоно тайпасының тума калифорниялық әйел туралы шындық оқиға. Шамамен 1835 жылы Никольнго халқы миссионерлердің оларды өз діндеріне көндіруі үшін Калифорнияға баратын кемеге мінгізілді. Қиын теңіз жағдайына байланысты кеме қайта орала алмады, ол аралда екі он жылға жуық уақыт өмір сүрді. 1853 жылы теңіз суыры аңшысы капитан Джордж Нидевер және оның экипажы оны тауып, құрлыққа алып келді. Қораптардың 1725 және 1743 жылдар аралығында қасақана жасырылғаны болжануда. Сондай-ақ, жалғыз әйел аралдағы үңгірде тұрған деген сенім де бар. 2012 жылы әскери-теңіз археологы Стив Шварц бір ғасырлық картаға сүйене отырып, сол үңгірдің жерленген орнын тапқанына сенді және археолог Рене Веланоует пен Калифорния мемлекеттік университетінің Лос-Анджелес қаласындағы студенттерімен бірге зерттеу жұмыстарын бастады. 390-нан астам қол жиналғанмен, Әскери-теңіз күштерінің өкілдері петицияға жауап беріп, Қытай көлінің қауіпсіздік және регламенттік талаптарға сай екенін ресми түрде мәлімдеді. Оның алғашқы ұсынысы қабылданбады, себебі баспагер оқиғада ер адамның басты рөлде болуын қалады. Алайда, О’Делл Карананың рөліне берілгендіктен, басқа баспа компанияларын іздеді. Сара Л. Швебель редакциялаған "Island of the Blue Dolphins: The Complete Reader's Edition" толық нұсқасы 2016 жылдың қазан айында Калифорния университетінің баспасынан жарық көрді. Говард Томпсон "The New York Times" газетінде бұл туындыны балалар фильмі деп сипаттады. Кей өзінің ойнаған рөлі үшін "Жылдың жаңа жұлдызы" номинациясында "Алтын глобус" сыйлығын жеңіп алды. Фильм Солтүстік Америкада шамамен 2 миллион долларлық табыс тапты.

Қабылдау

Кітап жарық көрген кезде "The Horn Book" журналы былай деп жазды: "Осы кітапқа тарихи фактілерді осыншалықты әсерлі және ұзаққа созылатын тәжірибеге айналдыру үшін жылдар бойы зерттеу жұмыстары жұмсалуы керек". Ньюбери жүлдесіне ие болған 1956-1965 жылдардағы кітаптар туралы ретроспективті мақаласында кітапханашы Каролин Хоровиц: "Карана есімді қыз өзінің туған жерінің табиғи элементтерімен – жермен, теңізбен, жануарлармен, балықтармен тығыз байланыста бейнеленген, сондықтан оқырман өмірдің өзінің қорқынышты да, әдемі де жақтарын сезінеді. Бұл оқырманды ойға қозғайтын кітап" – деп жазды.

Әдебиеттік талдау

Шығарылысынан бері "Көк дельфиндер аралы" көптеген әдеби зерттеулердің нысаны болды. Мәтінде тәуелсіздік, әлсіздік, өсу, тіршілікке жарасу, әкелік қанатында болу және құтқару тақырыптары, соның ішінде талқыланады. Ағылшыл тілі профессоры Джон С. Стотт О'Деллдің тума емес жазушы ретіндегі орны, жергілікті халықтардың мәдениеті мен әңгімелеріне көбірек назар аударуға көмектескенін айтады. "Көк дельфиндер аралы" осы зиянды ойға ықпал етеді, себебі Карана тайпасының барлық мүшелері миссионерлер тарапынан қатыгездікпен өлтіріледі немесе алып кетеді, осылайша оқиғадан толығымен жоғалып кетеді. Одан әрі, ол балалар мектеп ортасында колониализм, құқықсыздық және төзімділік сияқты маңызды мәселелерді талқылай алады деп санайды.