Кіріспе
Аномальды жылдам жүрек ритмі
Бұл аномальды ритмдер жүрекшелерден немесе жүрекше-қарыншалық түйінден басталады. Диагноз әдетте электрокардиограмма (ЭКГ), Холтер мониторы немесе оқиға мониторы арқылы қойылады. Қалыпты демалыстағы жүрек соғу жиілігі минутына 60-100 рет. Демалыстағы жүрек соғу жиілігі минутына 100 реттен жоғары болса, тахикардия деп анықталады. СВТ эпизоды кезінде жүрек минутына 150-220 рет соғады. Нақты емдеу СВТ түріне байланысты. Жүрекшелік қабыну минутына 1000 адамға шамамен 25 адамда кездеседі, эпизодтық жоғары жүрекшелік тахикардия 1000 адамға шамамен 2.3 адамда, Вольф-Паркинсон-Уайт синдромы 1000 адамға шамамен 2 адамда, ал жүрекшелік дірілдеу 1000 адамға шамамен 0.8 адамда кездеседі.
These abnormal rhythms start from either the atria or atrioventricular node. Diagnosis is typically by electrocardiogram (ECG), Holter monitor, or event monitor. A normal resting heart rate is 60 to 100 beats per minute. A resting heart rate of more than 100 beats per minute is defined as a tachycardia. During an episode of SVT, the heart beats about 150 to 220 times per minute. Specific treatment depends on the type of SVT Atrial fibrillation affects about 25 per 1000 people, paroxysmal supraventricular tachycardia 2.3 per 1000, Wolff Parkinson White syndrome 2 per 1000, and atrial flutter 0.8 per 1000.
Патофизиология
Негізгі сорғы камерасы, қарынша, (шамалы дәрежеде) жоғарғы камералық аймақтардан туындайтын тым жоғары жылдамдықтардан атриовентрикулярлық түйініндегі "қақпа механизмі" арқылы қорғалады, ол жылдам импульстердің тек бір бөлігін ғана қарыншаларға өткізуге мүмкіндік береді. Қосымша "құрама жол" АВ түйіні мен оның қорғанысын айналып өтіп, жылдамдық тікелей қарыншаларға берілуіне себеп болуы мүмкін. Бұл жағдай ЭКГ-де ерекше белгілермен көрінеді. Туа біткен жүрек ақауы, Эбштейн аномалиясы, ең көп кездесетін жағдайларда жоғарғы камералық тахикардиямен байланысты.
Диагностика
SVT-ның кіші түрлерін көбінесе электрокардиограммалық (ЭКГ) сипаттамалары арқылы ажыратуға болады. Көбінесе тар QRS кешені байқалады, бірақ кейде электрлік өткізгіштің бұзылыстары кең QRS кешенін тудыруы мүмкін, ол қарыншалық тахикардияны (VT) еліктейді. Клиникалық жағдайда тар және кең QRS кешенді тахикардияларды (суправентрикулярлық және қарыншалық) ажырату өте маңызды, себебі олар әртүрлі емделеді. Қарыншалық тахикардия тез қарыншалық фибрилляцияға және өлімге алып келуі мүмкін, сондықтан оған ерекше назар қажет. Кең QRS кешенді тахикардияның суправентрикулярлық болуы сирек кездесетін жағдай, мұндай кезде оларды ажыратуға көмектесетін бірнеше алгоритмдер жасалған. Жалпы алғанда, жүрек ауруының анамнезі тахикардияның қарыншалық болу ықтималдығын арттырады. Синустық тахикардия, мысалы, қорқыныш, стресс немесе физикалық белсенділікке байланысты катехоламиндердің жоғарылауы сияқты нақты себептер болғанда физиологиялық болып табылады. Бұл қалыпты синустық ырғаққа ұқсас, бірақ жылдамдығы жоғары (> ересектерде минутына 100 соққы). Дегенмен, көптеген дереккөздерде синустық тахикардия SVT диагностикасына кіреді. Синоатриалдық қайталама тахикардия (SANRT) SA түйінінде орналасқан қайталама схеманың нәтижесінде пайда болады, бұл қалыпты пішін мен мөлшердегі (морфология) P толқынының пайда болуына әкеледі, ол тар QRS кешенінен бұрын пайда болады. Кенеттен басталуын байқамаса (немесе үздіксіз мониторингте тіркелмесе) оны электрокардиографиялық тұрғыдан синустық тахикардиядан ажырату қиын. Кейде оны вагалдық маневрлерге жылдам жауап беруімен ерекшелеуге болады. Эктопиялық (бір ошақты) атриалдық тахикардия атриум ішіндегі тәуелсіз ошақтан туындайды және тар, тұрақты QRS кешенінен бұрын пайда болатын қалыпты емес пішін мен/немесе мөлшердегі P толқынымен сипатталады. Бұл автоматтылықтың нәтижесі болуы мүмкін, яғни жүрек бұлшықет клеткаларының электр импульстарын өндіру қабілеті (барлық жүрек бұлшықет клеткаларына тән) оларды қалыпты SA түйінінен жылдамдығы жоғары «ритм орталығы» ретінде қалыптастырады. Кейбір атриалдық тахикардиялар автоматтылықтың артуынан емес, 2 см-ден кіші диаметрі бар микроқайталама схемасынан (макроқайталама атриалдық флаттерден ажырату үшін) туындауы мүмкін. Басқа атриалдық тахикардиялар деполяризациядан кейінгі белсенділіктен туындауы мүмкін. Көп ошақты атриалдық тахикардия (MAT) атриум ішінде кем дегенде үш эктопиялық ошақтан туындайды және кем дегенде үш түрлі морфологиядағы P толқындарымен сипатталады, олардың барлығы бұзық, тар QRS кешендерінен бұрын пайда болады. Бұл ырғақ көбінесе ЖХЖА (Жоғарғы Тыныс Алып Тыныс Шығару Ауыруы) бар егде саяхатшыларда кездеседі. Атриалдық фибрилляция, қарыншалық жауап минутына 100 соққыдан жоғары болғанда SVT анықтамасына сәйкес келеді. Ол екі жақта да, атриум және қарынша деполяризациясында «ретсіз, ретсіз ырғақ» ретінде сипатталады және хаостық фибрилляциялық атриум толқындарымен ерекшеленеді, олар кейде қарыншалардан ретсіз, тар QRS кешендері түрінде жауапты ынталандырады. Атриалдық флаттер атриумдағы қайталама ырғақтың нәтижесінде пайда болады, атриумның жиілігі көбінесе минутына 300 соққыға жетеді. ЭКГ-да бұл QRS кешенінен бұрын «тісті ара» толқындарының сызығы ретінде көрінеді. AV түйіні әдетте минутына 300 соққы өткізбейді, сондықтан P:QRS қатынасы әдетте 2:1 немесе 4:1 (бірақ сирек 3:1, кейде IC класындағы антиаритмиялық препараттар қолданылғанда 1:1) болады. P мен QRS арақатынасы тұрақты болғандықтан, А флаттері көбінесе оның ретсіз қарсыласы – атриалдық фибрилляциямен салыстырғанда тұрақты болады. Атриалдық флаттер, егер AV түйіні минутына 100 соққыдан жоғары қарыншалық жауапқа мүмкіндік бермесе, анықтама бойынша тахикардия болып табылмайды. АВ түйіндік қайталама тахикардия (AVNRT) AV түйінінің жанында немесе ішінде пайда болатын қайталама схеманы қамтиды. Схема көбінесе екі кішкентай жолды қамтиды, біреуі екіншісінен жылдам. Түйін қарынша мен атриум арасында орналасқандықтан, қайталама схема оларды екеуін де ынталандырады, бұл кері (ретроградты) жүргізілген P толқыны ретінде көрінеді, ол тар QRS кешендерінде немесе одан кейін пайда болады. Атриовентрикулярлық қайталама тахикардия (AVRT) сонымен қатар қайталама схеманың нәтижесінде пайда болады, бірақ AVNRT-ге қарағанда физикалық тұрғыдан үлкен. Схеманың бір бөлігі әдетте AV түйіні, ал екіншісі – атриумнан қарыншаға дейін созылатын аномальды қосымша жол (бұлшықеттік байланыс). Вольф-Паркинсон-Уайт синдромы (WPW) қосымша жолы бар, AV клапан сақинасын кесіп өтетін Кент шоғыры бар салыстырмалы түрде жиі кездесетін аномалия. Ортодромиялық AVRT-де атриум импульстары AV түйіні арқылы төмен қарай жүргізіледі және қосымша жол арқылы ретроградты түрде атриумға қайта кіреді. Ортадромиялық AVRT-нің ерекше белгісі – ретроградты жүргізуге байланысты, қалыпты синустық P толқынына қатысты инверттелген P толқыны, ол әрбір тұрақты, тар QRS кешенінен кейін пайда болады. Антидромиялық AVRT-де атриум импульстары қосымша жол арқылы төмен қарай жүргізіледі және AV түйіні арқылы ретроградты түрде атриумға қайта кіреді. Қосымша жол қарыншалардағы жүргізуді Хис шоғырынан тыс бастайтындықтан, антидромиялық AVRT-де QRS кешені әдетте кеңейтілген. Дельта толқыны – WPW қаупі бар пациенттердің бастапқы бөлігінде байқалатын бастапқы бұлыңғыр бұрылыс және қосымша жолдың болуын көрсетеді. Бұл соққылар қосымша жол арқылы жүргізілу мен AV түйіні арқылы сәл кешіккен, бірақ содан кейін басымдық алатын жүргізудің қосындысы болып табылады. Антидромиялық AVRT тахикардиясы басталғаннан кейін, бұл енді дельта толқындары емес, керісінше, кең кешенді (>120 мс) тахикардия болып көрінеді. Жұмсақ эктопиялық тахикардия (JET) – AV түйінінің өзінің автоматтылығының артуынан туындаған сирек тахикардия, бұл жүрек соғу жиілігінің көбеюіне әкеледі. ЭКГ-да жұмсақ тахикардия көбінесе қалыпты емес морфологиялы P толқындарымен көрінеді, олар тұрақты, тар QRS кешеніне қатысты кез келген жерде пайда болуы мүмкін. Бұл көбінесе дәрілік заттардың уыттануынан туындайды.
Емдеу
Көптеген СВТ өмірге қауіп келтірмей, жағымсыз болып көрінеді, бірақ жүрек соғудың тым жылдам болуы жүректің ишемиялық ауруы бар немесе егде жастағы адамдар үшін мәселе тудыруы мүмкін. Эпизодтар пайда болғанда Вальсальва маневрі, аденозин инъекциясы немесе АВ түйінін бұғушы препаратты «қалтадағы таблетка» ретінде қабылдау арқылы емдеуге болады, сонымен қатар қайталанудың алдын алу немесе оны азайту үшін тұрақты түрде дәрілер қолдануға болады. Кейбір емдеу тәсілдерін барлық СВТ түрлеріне қолдануға болады, ал кейбір түрлеріне арнайы емдеулер қарастырылған. Сондықтан тиімді емдеу үшін аритмия қалай және қай жерде басталатынын, сондай-ақ оның таралу жолын білу қажет. Жылдам жүрек соғу мен оған байланысты белгілерді бақылау немесе жою үшін өмір салтын өзгерту, дәрі-дәрмектер қабылдау және жүрекке хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін. Супервентрикулярлық тахикардияның жедел ұстамаларын Эсмолол (і.в.) арқылы емдеу жүргізіледі.