Уильям Стенли Мервин: Американдық ақын және аудармашы

Кіріспе

Американдық ақын (1927–2019)

Уильям Стэнли Мервин (30 қыркүйек 1927 – 15 наурыз 2019) – американдық ақын, ол елуден астам поэзия және проза кітабын жазды, сондай-ақ көптеген аударма туындыларын жасады. 1960 жылдардағы соғысқа қарсы қозғалыс кезінде Мервиннің ерекше шеберлігі тақырыптық тұрғыдан тікелей айтылмаған, тыныс белгілері жоқ повестеумен сипатталды. 1980 және 1990 жылдары оның шығармаларына буддалық философия мен терең экологияға деген қызығушылық ықпал етті. Гавайи аралының Мауи аймағындағы ауылдық жерде тұрып, ол өнімді жазып, аралдың жаңбырлы ормандарын қалпына келтіруге өзін арнады. Мервин көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде 1971 және 2009 жылдары поэзия саласындағы Пулитцер сыйлығы; 2005 жылы поэзия саласындағы Ұлттық кітап сыйлығы, сондай-ақ Американдық ақындар академиясының ең жоғары наградаларының бірі – Таннинг сыйлығы, және Струга поэзия кештерінің Алтын гүлдестесі. 2010 жылы Конгресс кітапханасы оны АҚШ-тың 17-ші лауреат ақыны деп таныды. Ол Такако Лентомен бірлесіп 2013 жылы Йоса Бусонның «Жиналған хайкулары» аудармасы үшін Жапония-АҚШ Достық комиссиясының сыйлығын алды.

Ерте өмір

У. С. Мервин 1927 жылдың 30 қыркүйегінде Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Ол Нью-Джерси штатының Юнион-Сити қаласында Төртінші көше мен Нью-Йорк даңғылының қиылысында өскен және 1936 жылға дейін сол жерде тұрды, содан кейін отбасы Пенсильвания штатының Скрантон қаласына көшіп кетті. Бала кезінде Мервин табиғат әлеміне ғашық болған, кейде ауласындағы үлкен ағашпен сөйлесіп отыратын. Ол сондай-ақ өткенге байланысты деп санайтын нәрселерге қызығушылық танытқан, мысалы, үйінің артындағы бұрын ат пен шана салынған қора болған ғимарат. Бес жасында ол пресвитериан дінінің пасторы болған әкесі үшін ән-жырлар жаза бастады. 1956 жылдан 1957 жылға дейін Мервин Кембридж қаласындағы (Массачусетс штаты) Ақындар театрында драматург болып жұмыс істеді. 1962 жылы ол The Nation журналының поэзия редакторы болды. Ол өнімді ақын болғанмен қатар, испан, француз, латын және итальян әдебиеттері мен поэзиясын (соның ішінде Лазарильо де Тормес және Дантенің "Тазалық орны") және санскрит, идиш, орта ғасырлық ағылшын, жапон және кечуа тілдеріндегі поэзияны шеберлікпен аударған. Ол американдық ақын Крейг Арнольдтың (1967–2009) өлеңдерін таңдаумен айналысты. Мервин Вьетнам соғысы туралы өлеңдерімен танымал және Роберт Блай, Роберт Дункан, Адриен Рич, Денис Левертов, Роберт Лоуэлл, Аллен Гинзберг және Юсеф Комуньякаа сияқты жазушыларды қамтитын Вьетнам соғысы дәуірінің ақындарының қатарына жатады. Мервиннің ерте туындылары көбінесе мифологиялық немесе аңызға толы тақырыптармен байланысты болды, ал көптеген өлеңдерінде жануарлар бейнеленген. "Пештегі мас" (1960) атты жинақ Мервин үшін маңызды өзгеріс болды, себебі ол өмірбаянына негізделген шығармалар жаза бастады. 1960 жылдары Мервин Нью-Йорк қаласының Гринвич-Виллидж ауданындағы шағын пәтерде тұрды. 2008 жылы Copper Canyon Press баспасында жарық көрген "Сириус көлеңкесі" поэзия жинағы 2009 жылғы Пулитцер сыйлығына ие болды. 2010 жылы әйелі Пауламен бірге ол The Merwin Conservancy атты коммерциялық емес ұйымды құрды, ол оның қолмен салған, желіден тыс ақын үйін және Гавайи аралы Мауидегі 18 акрлық қалпына келтірілген жерін сақтауға арналған. Бұл жер "аграрлық шөл" екенінен сирек кездесетін пальма ағаштарының "Нұхтың кемесіне" айналды. Мервиннің соңғы поэзия кітабы "Бақша уақыты" (Copper Canyon Press, 2016) оның көзін жоғалту процесінің қиын кезеңінде жазылды. Ол көру қабілеті нашарлағанда, өлеңдерін әйелі Паулаға диктанттады. Бұл кітап қартаю және өмірді қазіргі сәтте бағалау туралы. Джефф Гординиер "Нью-Йорк Таймс" газетінде "Бақша уақыты" туралы жазған мақаласында "Мервиннің туындылары уақыттан тыс нәрсенің бір бөлігі сияқты, Хан Шан мен Ли Поға дейінгі өзен сияқты" деген пікір білдірді. 2017 жылы Copper Canyon Press баспасында The Essential W. S. Merwin жарық көрді, бұл кітап Мервиннің поэзиясының жеті онжылдық мұрасын қамтиды, соның ішінде 1952 жылғы дебюті "A Mask for Janus" пен 2016 жылғы "Garden Time", сондай-ақ аудармалар мен аз танымал прозалық туындылардың таңдаулы жинағын ұсынады. Мервиннің әдеби мұрағаты Иллинойс университетінің Сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасында сақталады. Жиынға шамамен 5500 мұрағаттық материал мен 450 басылған кітап кіреді.

W. S. Merwin was born in New York City on September 30, 1927. He grew up on the corner of Fourth Street and New York Avenue in Union City, New Jersey, and lived there until 1936, when his family moved to Scranton, Pennsylvania. As a child, Merwin was enamored of the natural world, sometimes finding himself talking to the large tree in his back yard. He was also fascinated with things that he saw as links to the past, such as the building behind his home that had once been a barn which housed a horse and carriage. At the age of five he started writing hymns for his father, a Presbyterian minister. From 1956 to 1957, Merwin was also playwright in residence at the Poet's Theatre in Cambridge, Massachusetts; he became poetry editor at The Nation in 1962. Besides being a prolific poet, he was a respected translator of Spanish, French, Latin and Italian literature and poetry (including Lazarillo de Tormes and Dante's Purgatorio) as well as poetry from Sanskrit, Yiddish, Middle English, Japanese and Quechua. He served as selector of poems of the American poet Craig Arnold (1967–2009). Merwin is known for his poetry about the Vietnam War and can be included among the canon of Vietnam War era poets which includes writers Robert Bly, Robert Duncan, Adrienne Rich, Denise Levertov, Robert Lowell, Allen Ginsberg and Yusef Komunyakaa. Merwin's early subjects were frequently tied to mythological or legendary themes, while many of his poems featured animals. A volume called The Drunk in the Furnace (1960) marked a change for Merwin, in that he began to write in a more autobiographical way. In the 1960s, Merwin lived in a small apartment in New York City's Greenwich Village. The Shadow of Sirius, published in 2008 by Copper Canyon Press, was awarded the 2009 Pulitzer Prize for poetry. In 2010, with his wife Paula, he co founded The Merwin Conservancy, a nonprofit organization dedicated to preserving his hand built, off the grid poet's home and 18 acre restored property in Haiku, Maui, which has been transformed from an "agricultural wasteland" to a "Noah's Ark" for rare palm trees, one of the largest and most biodiverse collections of palms in the world. Merwin's last book of poetry, Garden Time (Copper Canyon Press, 2016), was composed during the difficult process of losing his eyesight. When he could no longer see well enough to write, he dictated poems to his wife, Paula. It is a book about aging and the practice of living one's life in the present. Writing about Garden Time in The New York Times, Jeff Gordinier suggests that "Merwin's work feels like part of some timeless continuum, a river that stretches all the way back to Han Shan and Li Po." In 2017, Copper Canyon Press published The Essential W. S. Merwin, a book which traces the seven decade legacy of Merwin's poetry, with selections ranging from his 1952 debut, A Mask for Janus, to 2016's Garden Time, as well as a selection of translations and lesser known prose narratives. Merwin's literary papers are held at the Rare Book & Manuscript Library at the University of Illinois at Urbana–Champaign. The collection consists of some 5,500 archival items, and 450 printed books.

Өлім

Мервин Гавайидің Мауи аралының солтүстік-шығыс жағалауында ананас плантациясының жерінде тұрды.

Басқа марапаттар

Мервиннің туған қаласы 2006 жылы оның бала кезінде тұрған үйіне жақын жердегі көшенің атын W. S. Merwin Way деп өзгертіп, осылай құрмет көрсетті.

Басқа дереккөздер

"Юнион Сити репортері" 2006 жылғы 12 наурыз.