Кіріспе
Ланкастер соборы, сондай-ақ Әулие Петр шіркеуі және Петр соборы деп те аталады, Англияның Ланкашир графындағы Ланкастер қаласындағы Рим католик соборы. 1924 жылға дейін ол Рим-католик приход шіркеуі болды, содан кейін собор мәртебесіне көтерілді. 1798 жылы ол миссионерлік шіркеу ретінде құрылды, ал қазіргі ғимарат 1857-59 жылдары басқа жерде салынды. Оны Э.Г. Пейли готикалық жаңғыру стилінде жобалаған, және ол II* санаттағы ескерткіш болып саналады. 1901 жылы Остин мен Пейли баптистерия қосты, ал 1995 жылы Фрэнсис Робертс шығыс бөлігін қайта жаңартып реттеді. Собор қазірде активті түрде қолданылуда, діни қызметтер, концерттер және басқа да шаралар өткізілуде, сонымен қатар ол келушілерге ашық.
Lancaster Cathedral, also known as The Cathedral Church of St Peter and Saint Peter's Cathedral, is a Roman Catholic cathedral in Lancaster, Lancashire, England. It was a Roman Catholic parish church until 1924, when it was elevated to the status of a cathedral. It started as a mission church in 1798, and the present church was built on a different site in 1857–59. It was designed by E. G. Paley in the Gothic Revival style and is a grade II* listed building. In 1901 a baptistry was added by Austin and Paley, and the east end was reordered in 1995 by Francis Roberts. The cathedral is in active use, arranging services, concerts and other events, and is open to visitors.
Тарих
1791 жылы Рим-католиктерге қатысты заң қабылданғанға дейін Ланкастердің рим-католиктері Сент-Леонардсгейттегі уақытша ғибадатханада жиналатын. Қаладағы алғашқы католик шіркеуінің құрылысы 1798 жылдың 13 наурызында Дальтон алаңында Ланкастер католик миссиясының іргетасын салумен басталды. Шіркеу келесі жылы киеліленді. 19 ғасырдың ортасында үлкенірек шіркеуге қажеттілік туды. Осы мақсатта миссиялық шіркеуге жақын жерде жер сатып алынды және Әулие Петрге арналған шіркеу салынды. Оның жобасын жергілікті сәулетші Э.Г. Пейли жасады. Шіркеу салынбас бұрын, Пейли осы жерге мектептер, монастырь және пасторлық үй салуды жоспарлаған. Шіркеу құрылысына тендерлер 1857 жылдың наурыз айында жарияланды, іргетасы 29 сәуірде қаланды, ал жаңа шіркеу 1859 жылдың 4 қазанында Ливерпуль епископы Александр Госспен киеліленді. Келешекте шіркеуге Пейли, оның серіктесі Хьюберт Остин және оның ұлы Генри Пейли өзгерістер мен толықтырулар енгізді. Оларға 1860 жылы крещение тағы, 1888 жылы орган галереясы, 1899 жылы ғибадатхана жиһаздары және 1901 жылы жаңа баптистерий кірді; баптистерийдің құны 4000 фунт стерлинг (2015 жылы £). 1909 жылы шіркеудің алтын мерейтойы тойланды, және Джайлс Гилберт Скотттың басшылығымен бірқатар өзгерістер жасалды. Бұларға жаңа алтарь, едендегі плиткаларды қара және ақ мәрмәрмен алмастыру, нефтің еденін қайта жасау, қабырғаларды бояу және қарағайдан жасалған орындықтарды еменнен жасалған орындықтармен алмастыру кірді. 1924 жылы Ланкастер епархиясы құрылды және шіркеу собор мәртебесіне көтерілді. Епископ тағы (кафедра) ғибадатхананың алдында орналастырылды. 1959 жылы мерейтойлық шараларда орган жаңартылып, суреттелген Крест жолы кескіндер жиынтығымен ауыстырылды. Содан бері собордың ішкі бөлігіне ұсақ өзгерістер енгізілді, ал 1995 жылы шығыс бөлігін Франсис Робертс қайта жоспарлады.
Сыртқы
Собор құмтастан салынған, шатырлары шифермен жабылған, бірақ баптистеридің шатыры мыспен жабылған. Архитектуралық стилі – готикалық жаңғыру. Ғимараттың жоспары бес бөліктен тұратын неф, жоғары жарық терезелері, қанаттары және трансепттері, екі бөліктен тұратын ғибадатхана, бүйірлік шаплар және жартылай сегізбұрышты апсидадан тұрады. Мұнара солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан, ал сегізбұрышты баптистери солтүстік трансептке жалғастырылған. Мұнара төрт деңгейден тұрады, олар арқандық курстармен бөлінген, және солтүстік-батыс бұрышында баспалдақ мұнарасы бар. Мұнараның төменгі деңгейінің батыс жағында үшбұрышты кіреберіс орналасқан, оның үстінде Әулие Петірдің мүсіні орналасқан шатырлы ниша және үш жарықты терезе бар. Екінші деңгейдің әр жағында алты аркадан тұратын қатар, олардың ортаңғы екеуінде терезелер орналасқан, ал үшінші деңгейдің әр жағында кішкентай терезе бар. Жоғарғы деңгейде жұпталған қоңырау тесіктері және парапет бұрыштарында шыңдар орналасқан. Шпиль ішке қарай ойылып жасалған, және үш қабатты люкарналары бар. Шіркеудің батыс жағында есіктің үстінде геометриялық өрнектермен безендірілген бес жарықты терезе орналасқан. Нефтің екі жағында да декоративтік өрнектермен безендірілген үш жарықты терезелер орналасқан. Солтүстік трансепте геометриялық трассериясы бар төрт жарықты терезе, ал оңтүстік трансепте он дөңгелек терезесі бар, оны он дөңгелек терезелермен қоршаған. Апсидада декоративтік трассериясы бар үш жарықты терезелер орналасқан. Әулие Петір шіркеуіндегі алғашқы орган Далтон алаңындағы миссионерлік шіркеуден көшірілген. 1889 жылы ол Престон қаласынан Генри Эйнскоу жасаған жаңа, үш мануалды органмен ауыстырылды. 1976 жылы Кливлейс қаласынан Пендлбери бұл органға өзгерістер енгізді. 2012 жылдан бері Генри Уиллис және Ливерпуль ұлдары оны қалпына келтіруде. Он қоңыраудан тұратын қоңыраулар жиынтығы бар. Олардың сегізін 1879 жылы Джон Уорнер мен ұлдары, ал қалған екеуін 1948 жылы Уайтчепель қоңырау құю зауытында Мэрс пен Стенбанк құйды.
Бағалау
Сент-Петр шіркеуі 1994 жылғы 10 қарашада II* санаттағы ескерткіш ретінде тізілген. II* санатындағы ғимараттар "өте маңызды және ерекше қызығушылық тудыратын ғимараттар" деп анықталады; тізімдегі ғимараттардың бар болғаны 5,5% осы санатқа жатады. «Англияның ғимараттары» сериясында Хартуэлл мен Певснер шіркеуді Пейлидің ең үздік туындысы деп бағалайды. Олар баптистериді «шедевр» деп сипаттайды. Шарп, Пейли және Остин архитектуралық практикасы туралы кітабында Брэндвуд бұл ғимаратты «Пейлидің тәуелсіз шіркеу архитекторы ретіндегі басты жұмысы» деп санайды.
Бүгін
Ғимарат Рим-католик соборы ретінде қазіргі уақытта қолданылуда, онда әртүрлі миссалар мен тұрақты діни қызметтер өткізіледі, сонымен қатар концерттер мен басқа да шаралар ұйымдастырылады. Собор күні бойына келушілерге ашық, және топтық саяхаттар мен білім беру мақсатындағы келулерді ұйымдастырады.