Израиль арабтарының қазан төңкерісі (Izrail arabtarynyń qazan tóńkerisi)
October 2000 protests in Israel
Қазан 2000 жылғы Израиль арабтарының наразылықтары, қақтығыстар, зерттеу комиссиясы, және 13 араб пен 1 еврей қаза болған қайғылы оқиғалар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израиль арабтары арасындағы азаматтық толқулар
Civil unrest among Israeli Arabs
2000 жылғы қазан айындағы наразылықтар, сондай-ақ "2000 жылғы қазан оқиғалары" деп те аталады, 2000 жылғы қазан айында Солтүстік Израильдегі араб ауылдарында болған наразылықтар сериясы еді. Бұл наразылықтар зорлық-зомбылыққа ұласып, Израиль арабтарының тәртіпсіздік әрекеттеріне, одан әрі Израиль еврейлерінің қарсы тәртіпсіздік әрекеттеріне және Израиль полициясымен қақтығыстарға әкеп соқты. Нәтижесінде 13 араб наразысы мен 1 ізраилдік еврей қаза тапты. Полицияның тәртіпсіздікке жауап беруін тергеу үшін Ор комиссиясы құрылды. Израильдік БАҚ бұл оқиғаны אירועי אוקטובר 2000 – "2000 жылғы қазан айындағы оқиғалар" деп, ал араб қауымы оны "Қазан айындағы тұтандыру" (هبة أكتوبر) деп атайды.
The October 2000 protests, also known as October 2000 events, were a series of protests in Arab villages in northern Israel in October 2000 that turned violent, escalating into rioting by Israeli Arabs, which led to counter rioting by Israeli Jews and clashes with the Israel Police and ending in the deaths of 13 Arab demonstrators and 1 Israeli Jew. The Or Commission was established to investigate the police response to the rioting. Israeli media outlets refer to the episode as אירועי אוקטובר 2000 the "October 2000 events" while the Arab community refers to it as the "October ignition" (هبة أكتوبر).
Өмірбаян
2000 жылдың қыркүйегінде полиция мен Израильдің араб азаматтары арасындағы шиеленіс күшейді. 12 қыркүйекте Израиль полициясының Солтүстік округінің командирі Алик Рон, Хадаш партиясының депутаты Мохаммад Баракеге полицияға қарсы зорлық-зомбылықты қоздырды деген айыппен тергеу жүргізуді сұрады. Келесі күні Қафар-Мандада Израильдегі араб азаматтарының Жоғары Бақылау комитетінің отырысында Біріккен Араб Тізімінің депутаты Абдулмалик Дехамше: "Егер полиция қызметкері араб үйін бұзуға келсе, біз оны ұрып-соғып, күшпен шабуылдаймыз және қолын сындырамыз. Алик Ронның үгіттеуінен кейін Израильдің арабтары арасында Intifada басталуға айналады" деді. 14 қыркүйекте Назарет қаласында 52 жастағы жергілікті тұрғын Набие Нуссиердің қазасына наразылық білдіріп, "полицияның зорлық-зомбылық пен қылмыстың алдын алудағы тиімсіздігіне" қарсы жалпы ереуіл жарияланды. Солтүстік Израильдегі араб қалаларындағы наразылықтар Израиль күштері мен палестиналық жасақтары арасындағы атыс кезінде қаза тапқан 12 жасар Мұхаммед әл-Дурраның атылып өлтірілгенін көрсеткен жаңалықтарды бірнеше рет көрсеткеннен кейін тарала бастады.
In September 2000, tensions between the police and Israel's Arab citizens rose. On 12 September, Israel Police Northern District Commander Alik Ron requested an investigation of Hadash MK Mohammad Barakeh for inciting violence against police. At a meeting of the High Follow up Committee for Arab citizens in Israel the next day in Kafar Manda, United Arab List's MK Abdulmalik Dehamshe declared: "We will beat or forcefully attack any policeman and we will break his hands if he comes to demolish an Arab house we are on the verge of an Intifada among Israel's Arabs following Alik Ron's incitement." On 14 September, Nazareth declared a general strike protesting "police incompetence in handling violence and crime" after the murder of a local resident, Nabieh Nussier, 52. Demonstrations in Arab towns in northern Israel began to spread after repeated airings of news footage showing the alleged shooting death of 12 year old Muhammad al Durrah, who was said to have been caught in the crossfire between Israeli forces and Palestinian militia.
1 қазан
Арабтардың наразылық акциялары мен палестиналықтарға қолдау білдіру мақсатындағы азаматтық наразылық әрекеттері, жоғары арабтық бақылау комитетінің күні бұрын Иерусалимде араб тәртіпсіздік тудырушылардың қазасына наразылық ретінде жалпы ереуіл жариялағаннан кейін, зорлық-зомбылыққа ұласты. Назаретте наразылық білдірушілер тас лақтырып, шиналарды өртеп, дүкендерді тонап, өртеп жіберді. Ор Акива сауда орталығында еврей және араб азаматтары арасындағы қақтығыс полицияға шабуыл жасауға және Молотов коктейлі лақтыруға әкеп соқты. Йом Кипур қарсаңында Назаретте арабтар мен олардың үйлеріне, бизнесіне шабуыл жасалды. Арабтарға шабуыл жасалатыны туралы хабар алған полиция күштерін арттырып, екі қауымның арасындағы шекараға орналастырды. Бірақ, жүздеген еврей жастары Назарет Илиттен тас лақтырып, араб мүліктерін бүлдіруге келгенде полиция оларға кедергі келтірмеді. Араб тұрғындары өздерін қорғау үшін үйлерінен шығып, екі тараптан да тас лақтыру қақтығыстары болды. Полиция көтерілісті көз жасын төгетін газ және тікелей оқтармен таратып жіберді. Назаретте, бір күн бұрын қаза тапқан екі наразылық білдірушінің жерлеу рәсімінен кейін, қайғыға толы халық полиция бөліміне жақындап, тас және отты бомбалар лақтырды, полиция барлық қызметкерлерін тыныштық орнағанша ішкі бөлмелерде жасыруға шешім қабылдағанына қарамастан. Полиция көз жасын төгетін газбен жауап берді; тас лақтыру тоқтамағанда, қала әкімінің орынбасары мен екі араб Кнессет депутаты полицияның шегінуіне байланысты тоқтатуға кепілдік берді, және полиция шегінді. Араб жастары Каньон қиылысындағы жол белгілерін де бүлдірді. Израильдегі Араб құқықтарын қорғау қауымдастығы, Адала, Моссава, Илам және басқа да арабтық үкіметтік емес ұйымдар "арабтардың Израильдің екінші дәрежелі азаматтары ретіндегі мәртебесіне қатысты терең наразылығын" оқиғаның түпкі себебі ретінде атады. Араб жастар ұйымы Баладна 2000 жылғы қазан айының оқиғаларына жауап ретінде құрылды. Марван Двайридің сөзіне сүйенсек, 2000 жылғы қазан айының оқиғалары "Израильдің араб-палестиналық азаматтарының тарихындағы маңызды кезең" болып табылады. 2000 жылғы қазан айының оқиғаларын тергеу үшін құрылған Ор комиссиясының есебінде үкімет тарапынан араб-израиль азаматтарына қатысты "жағымсыз көзқарас пен бейжайлық" үлгісі анықталды. Комиссия Израильдің билік құрылымдарының сезімталдығының жетіспеуі араб-израильдіктерге қатысты кең тараған кемсітушілікке жол бергенін, бұл "жанарлы атмосфераға" және содан кейін туған көтерілістерге әкелді деп мәлімдеді. Комиссия полицияның тәртіпсіздікті басу үшін қолданған шамадан тыс күшін, соның ішінде наразылық білдірушілерді тарату үшін снайперлік атысты қолдануын сынады. Комиссия қорытындысында Израиль "полицияға араб халқының жау емес екенін және оларға солай қарамауы керектігін түсіндіруі керек" деп айтты. 2005 жылы Израиль полициясының ішкі тергеу департаменті оқиғаға қатысқан ешбір офицерді айыптамауға шешім қабылдады. Бұл шешімді Израильдің бас прокуратурасы қолдады. 2008 жылы Израильдің бас прокуроры Менахим Мазуз және полицияның ішкі тергеу департаментінің бастығы Герцл Швиро істі қайта қарағаннан кейін, Мазуз бас прокуратураның ұсынысын қабылдады және полиция офицерлеріне қарсы қудалауды бастамауға және істі жабуға шешім қабылдады, Ор комиссиясы мен полицияның ішкі тергеу департаментінің есебінде полиция тарапынан қылмыстық құқық бұзушылықтарға ешқандай дәлел табылған жоқ деп мәлімдеді.
Arab demonstrations and acts of civil disobedience in solidarity with the Palestinians turned violent following the proclamation of a general strike by the Arab Higher Monitoring Committee to protest the deaths of Arab rioters in Jerusalem the previous day. Demonstrators in Nazareth threw stones, burned tires, looted and burned shops. A scuffle at an Or Akiva shopping mall between Jewish and Arab citizens resulted in an attack on the responding police and the throwing of a Molotov cocktail. attacked Arabs and their homes and businesses in Nazareth on the eve of Yom Kippur. Police, informed of the intention to attack Arabs, beefed up their forces and deployed them on the seam line between the two communities. When hundreds of Jewish youths from Nazareth Illit came down to throw stones and vandalize Arab properties, however, the police did not impede them. The Arab residents emerged from their homes to defend them, and reciprocal stone throwing clashes ensued. Police dispersed the riots with tear gas and live ammunition. In Nazareth, a crowd of mourners from the funerals of the two demonstrators killed a day earlier approached the police station and threw rocks and firebombs at it, despite the police's decision to keep all officers inside and out of sight until quiet set in. The police responded with tear gas; when the stone throwing continued, the assistant mayor and two Arab Knesset members on the scene guaranteed a cessation in exchange for a police retreat, which they did. Arab youths also vandalized traffic signals at the Canyon Junction. The Arab Association for Human Rights, Adalah, Mossawa, I'lam, and other Arab NGOs in Israel cited "deep rooted frustration [of Arabs] at their own status as second class Israeli citizens", as an underlying factor. The Arab youth organization Baladna was formed partially in response to the events of October 2000. According to Marwan Dwairy, the events of October 2000 are "an important landmark in the narrative of the Arab Palestinian citizens of Israel." The Or commission report, which was established to investigate the events of October 2000, found a pattern of government "prejudice and neglect" towards the Arab Israeli minority. The commission stated that Israeli establishment insensitivity had allowed widespread discrimination against Arab Israelis leading to the "combustible atmosphere" that led to the riots. The commission was critical of the police's use of excessive force to quell the riots including the use of sniper fire to disperse crowds. In conclusion the commission said that Israel "must educate its police that the Arab public is not the enemy, and should not be treated as such." In 2005, the Israel Police Internal Investigations Department decided not to indict any officers involved in the events. The decision was supported by the Israeli State Prosecutor's Office. In 2008, following a review of the case by Israeli Attorney General Menachem Mazuz and Police Internal Investigations Department Chief Herzl Shviro, Mazuz accepted the State Prosecutor's Office recommendation and decided not to press charges against any police officers and close the case, declaring that a re examination of the gathered in the Or Commission and Police Internal Investigations Department's report found no evidence of criminal conduct by police.