Австралиялық әуе кеңістігі өндірушісінің тарихы

Кіріспе

Австралиялық аэроғарыш өндірушісі

de Havilland Aircraft Pty Ltd (DHA) бастапқыда de Havilland компаниясының құрамында болды, кейін жеке компанияға айналды. 1985 жылы Commonwealth Aircraft Corporation компаниясын сатып алды, ал 2000 жылы Boeing компаниясы сатып алып, Boeing-ке тиесілі AeroSpace Technologies of Australia (бұрынғы Мемлекеттік ұшақ зауыттары) компаниясымен біріктіріп, Hawker de Havilland Aerospace Pty Ltd құрды. 2009 жылы атауы Boeing Aerostructures Australia (BAA) деп өзгертілді және қазір Boeing Australia Ltd-нің еншілес компаниясы болып табылады.

Алғашқы жылдары және Екінші дүниежүзілік соғыс

1927 жылғы наурыз айында де Хавиланд ұшақ компаниясы Мельбурнда DHA-ны, өзінің алғашқы шетелдегі еншілес компаниясын құрды. Оның негізін қалаушы – Херевард де Хавиланд. DHA Австралияда де Хавиланд өнімдерін сату, сатылған ұшақтарды құрастыру, сондай-ақ жөндеу және қосалқы бөлшектермен қамтамасыз ету үшін құрылды. 1930 жылы DHA Сиднейдегі Маскот әуежайына көшірілді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін DHA ұшақ өндірісімен айналыспады (дегенмен де Хавиландтың жобалары басқа австралиялық ұйымдар, ең әйгілісі Qantas, Larkin Aircraft Supply Company және Лоуренс Уокетттің басшылығымен Кокату аралы теңіз кемежайында лицензия бойынша құрастырылды). 1930 жылдардың соңында DHA жергілікті нарық пен бас компанияға жеткізу үшін пропеллер өндірісін бастады. 1939 жылы DHA импортталған фюзеляждардан және жергілікті жасалған қанаттардан құрастырылған 20 DH.82 Tiger Moth ұшағын Австралия Корольдік әуе күштеріне (RAAF) тапсырды. Сол жылдың қазан айында Австралияның Жабдықтау және даму департаменті 50 DH.94 Moth Minors ұшағына тағы бір тапсырыс берді, олардың кемінде төртеуі Маскотта жергілікті компоненттерді пайдаланып жасалды. Соғыс басталғаннан кейін RAAF Tiger Moth ұшағын негізгі оқу ұшағы ретінде таңдады және 1940 жылы DHA Банкстаундағы жаңа зауытта лицензиялық өндірісті бастады; 1945 жылдың ақпан айында өндіріс тоқтатылған кезде мыңнан астам ұшақ жасалды. DHA сонымен қатар RAAF үшін 1942 жылдан бастап 87 DH.84 Dragons және 1943 жылдан бастап 212 DH.98 Mosquitos ұшақтарын лицензия бойынша құрастырды. 1942 жылы DHA өзінің алғашқы отандық үлгісін жасады. Сол жылдың наурыз айында RAAF шағын көліктік желкенқанатқа техникалық талаптарды белгіледі. DHA бұрын құрастырылып жатқан Dragon ұшағының алдыңғы бөлігін пайдаланған жоғары қанатты DHA G1 үлгісімен жауап берді. 1942 жылдың маусымында екі DHA G1 үлгісінің біріншісі ұшырылды. RAAF 1943 жылы жеті орындық DHA G2 үлгісін тапсырыс берді: бұл үлгі DHA G1 үлгісінен үлкен фюзеляжы және қанатымен ерекшеленді. Сол кезде Австралияға Жапонияның басып кіру қаупі сейілгендіктен және бұл үлгінің қажеттілігі болмағандықтан, барлығы алты дана ғана жасалды.

Консолидациялау

1948 жылға дейін шыбын-шіркей өндірісі жалғасты, осы кезде DHA-ның үшінші отандық әзірлемесі – DHA 3 Drover ұшағына жұмыс басталды. 1949 жылғы 29 маусымда, RAAF 1946 жылы таңдағаннан кейін, 190 лицензиялық DH.100 және DH.115 Vampire ұшақтарының алғашқысы DHA-ның бас сынақ ұшқышы Брайан "Блэк Джек" Уокер басқаруымен алғашқы рейсін жасады. Vampire ұшақтарының өндірісі 1960 жылға дейін жалғасты, сол жылы бас компания Hawker Siddeley компаниясымен сатып алынды. Осы кезде компания 1959 жылы Австралиядағы Beechcraft дистрибьюторы болғандықтан, жалпы авиация нарығына енді. de Havilland компаниясы Hawker Siddeley компаниясына қосылғаннан кейін, DHA 1965 жылы Hawker de Havilland (HdH) деп аталды. 1959 жылы de Havilland теңіз бөлімі құрылды. Vampire бағдарламасының аяқталуы толық ұшақтар өндірілмейтін ұзақ кезеңнің басталуын білдірді, бірақ компания әртүрлі модификациялар (DHA 3 Drover-ді қараңыз) және жөндеу мен күрделі жөндеу бағдарламаларында жұмыс істеді, соның ішінде Вьетнам соғысы кезінде белсенді қызметте зақымдалған RAAF DHC 4 Caribou ұшақтарын жөндеу және RAAF Caribou паркіне күтім көрсету. CAC CA 25 ұшақтарының қанаттары 1956 және 1959 жылдар аралығында Банкстаун қаласында салынды. Осы кезеңде RAAF үшін әскери оқу ұшағын жасау жобасы жүзеге асырылды. HdH Vampire ұшағының негізінде жасалған P17 өзіндік әзірлемесін ұсынды, сондай-ақ Government Aircraft Factories (GAF) F2 жобасына қатысты, онда HdH GAF компаниясымен бірлесіп осы ұшақтың өндірісін жүргізуге тиіс болды. Aermacchi MB 326 ұшағының CAC құрастырған нұсқасы 1965 жылы өндіріске алынды, бірақ екі жоба да іске аспады. Дегенмен, CAC HdH-қа қанаттар мен қанаттық жанармай бактерілерін, құйрық бөлігін, элеронды, жапсырмаларды, Macchi үшін гидравликалық жүйе компоненттерін және қону шассиін, сондай-ақ CAC құрастырған Macchi Viper қозғалтқыштарының бөліктерін өндіруді тапсырды. 1970 жылы HdH азаматтық авиалайнер өндірушілеріне субконтракт бойынша жұмыс істей бастады. Қазіргі таңдағы компанияның басты назарында осы жұмыс тұр және HdH 20-шы ғасырдың соңы мен 21-ші ғасырдың көптеген ірі авиалайнерлерінің компоненттерін жасады, соның ішінде Boeing, Airbus және McDonnell Douglas компаниялары үшін жұмыс істеді. 1976 жылы HdH Австралия Корольдік Әскери-теңіз күштері үшін 16 АҚШ-тың бұрынғы Grumman S 2G Tracker ұшақтарын жаңарту жұмыстарын жүргізді. 1980 жылы өркендеген жалпы авиация бөлімі Hawker Pacific болып бөлінді, бірақ екі компания да Hawker Siddeley құрамында қалды. 1981 жылы HdH CAC және GAF компанияларымен бірлесіп A10/A20 Wamira ұшақтарын жобалау және өндіру үшін Австралиялық ұшақ консорциумын құрды. Жоба көптеген кешігулерге және шығындардың өсуіне ұшырады (бір жағынан RAAF-тың өзгеретін талаптарына, екінші жағынан консорциум мүшелерінің әскери талаптарға сәйкес жобалаудағы тәжірибесінің жетіспеуіне байланысты) және прототип HdH-тың Bankstown зауытында аяқталғаннан кейін, бағдарлама 1985 жылдың соңында тоқтатылды. 1985 жылдың басында HdH CAC компаниясын сатып алды, ол бастапқыда жеке компания ретінде сақталды, бірақ келесі жылы Hawker de Havilland Victoria (HdHV) деп қайта аталды. Сатып алу кезінде екі компания да F/A 18 Hornet ұшағының GAF құрастырған компоненттерін өндірудің бастапқы кезеңінде болды. HdH Bankstown зауыты қону шассиі мен гидравликалық жүйенің негізгі компоненттеріне, соның ішінде элерон, руль және жапсырма механизмдеріне, гидравликалық сұйықтық резервуарларына жауапты болды; ал CAC/HdHV қанаттың тіректеріне, қозғалтқышқа қол жеткізу панельдеріне, артқы соқпақ бедерлеріне, ұшаққа орнатылған қосымша қозғалтқыш қораптарына және қозғалтқыштарға жауапты болды.

Mosquito production continued until 1948, by which time work had begun on DHA's third indigenous design, the DHA 3 Drover. On 29 June 1949, following selection of the type by the RAAF in 1946, the first of 190 licence built DH.100 and DH.115 Vampires had its first flight with DHA's chief test pilot Brian "Black Jack" Walker at the controls. Production of the Vampire continued until 1960, the same year the parent company was purchased by Hawker Siddeley. At this time the company also entered the general aviation market when it became the Australian distributor for Beechcraft in 1959. Following the absorption of de Havilland by Hawker Siddeley, DHA was renamed Hawker de Havilland (HdH) in 1965. In 1959 the de havilland marine division was formed. The end of the Vampire programme marked the beginning of an extended period when no complete aircraft were produced, although there was work for the company in various modification (see DHA 3 Drover) and repair and overhaul programmes, including repairing RAAF DHC 4 Caribous damaged on active service during the Vietnam War and major servicing of the RAAF Caribou fleet. The wings for the CAC CA 25 were built at Bankstown between 1956 and 1959. One design project pursued during this time was for a military jet trainer for the RAAF. HdH offered its P17 indigenous design derived from the Vampire and was also involved in the Government Aircraft Factories (GAF) F2 project, which would have seen HdH undertaking production work on this aircraft with GAF and the Commonwealth Aircraft Corporation (CAC). The CAC built version of the Aermacchi MB 326 was selected for production in 1965 and neither project proceeded. However all was not lost as CAC subcontracted to HdH the manufacture of the wings and wingtip fuel tanks, tailplanes, ailerons, flaps, hydraulic system components and landing gear for the Macchi, as well as parts of the Macchi's Viper engines built by CAC. In 1970 HdH entered a new phase when it began to pursue subcontract work for civil airliner manufacturers. This work is now the main focus of the company and HdH has manufactured components for many of the major airliners of the later part of the 20th century and the 21st century, including work for Boeing, Airbus and McDonnell Douglas. In 1976 HdH undertook the refurbishment of 16 ex US Navy Grumman S 2G Trackers for the Royal Australian Navy. In 1980 the thriving general aviation division was separated as Hawker Pacific but both companies remained part of Hawker Siddeley. In 1981 HdH formed the Australian Aircraft Consortium with CAC and GAF to design and manufacture the A10/A20 Wamira. The project suffered numerous delays and cost increases (due in part to the changing requirements of the RAAF and in part to the inexperience of the consortium members in designing to military requirements) and shortly after the prototype was completed at HdH's Bankstown factory the programme was cancelled at the end of 1985. Earlier in 1985 HdH purchased CAC, which was initially kept as a separate company but was then renamed Hawker de Havilland Victoria (HdHV) the following year. At the time of the purchase both companies were in the initial stages of producing components for the GAF built version of the F/A 18 Hornet. HdH at Bankstown was responsible for the landing gear and major hydraulic system components including aileron, rudder and flap actuators and hydraulic fluid reservoirs; while CAC/HdHV was responsible for the wing pylons, engine access panels, aft nozzle fairings, aircraft mounted accessory drive gearboxes and engines.

Ұшақ жасау

Wamira жобасы тоқтатылғаннан кейін, HdH 1987 жылы RAAF үшін лицензия бойынша Pilatus PC 9 үлгісін жасауға таңдалғаннан соң, толық ұшақтарды қайта өндіруге кірісті. HdH 65 ұшақтың (PC 9/A деп аталды) соңғы құрастыруына жауапты болды, бастапқыда Pilatus (17 ұшақ) жеткізген жиынтықтардан, бірақ соңғы 48 данасының компоненттерін HdHV және GAF (сол кезде жекешелендіріліп, Австралияның Ғарыш Технологиялары (ASTA) деп аталды) өндірді. 1987 жылы екі швейцариялық PC 9 жеткізілді. Австралияда жасалған соңғы PC 9/A 1992 жылғы мамыр айында тапсырылды. 1988 жылғы мамыр айында HdH Банкстаун қаласында құрастырылған алғашқы Sikorsky Black Hawk тікұшағын RAAF-қа тапсырды. Сегіз тікұшақ құрастырылғаннан кейін, RAAF-тың тікұшақтары Австралия Армиясына берілді. HdH Армияға 1991 жылғы қаңтарда жергілікті жерде құрастырылған 38 ұшақтың соңғысы жеткізілгенге дейін тапсыруды жалғастырды. Келесі жылғы наурыз айында соңғы PC 9/A тапсырылды. Сондай-ақ 1992 жылы HdH BTR Nylex компаниясына сатылып, Австралия қор биржасынан шығарылды. PC 9/A HdH құрастырған соңғы толық ұшақ түрі болды, бірақ RAAF Caribous 1994 жылға дейін Банкстаунда көрінуі мүмкін. Осы кезеңде HdH McDonnell Douglas Helicopters MDX жобасына қатысты, HdH Сиднейде фюзеляждың жобалау және әзірлеуіне, ал Bankstown (Сидней) және Fishermen's Bend (Мельбурн) зауыттарында өндіріс пен соңғы құрастыруға жауапты болды. 1998 жылы компания Tenix компаниясымен сатып алынды, ал Hawker Pacific швед Celsius компаниясына сатылды. 2000 жылы Tenix HdH компаниясын Boeing компаниясына сатты, ол компанияны ASTA компаниясымен біріктіріп, Boeing Australia құрамында Hawker de Havilland Aerospace құрды. Бүгінде HdH композиттік құрылымдар технологиясының алдында тұр және Airbus A320 отбасы, Airbus A330, Airbus A340, Airbus A380, Bombardier Challenger 300, Boeing 737, Boeing 747 және Boeing 777 үшін композиттік және қорытпа компоненттерін, сондай-ақ бірнеше әскери ғарыш бағдарламаларын өндіреді.

Лицензия бойынша салынған de Havilland ұшақтары

de Havilland DH.82 Tiger Moth 1085 1940–1945 жылдары салынды
de Havilland DH.84 Dragon, 87 данасы 1942–1943 жылдары салынды
de Havilland DH.94 Moth Minor, 41 данасы 1939–? жылдары салынды
de Havilland DH.98 Mosquito, 212 данасы 1943–1948 жылдары салынды
de Havilland DH.100 Vampire, 80 данасы 1946–1960 жылдары салынды
de Havilland DH.115 Vampire, 73 данасы 1946–1960 жылдары салынды