Кіріспе

Тай мәдениетіне ассимиляциялану

Тайландыру, немесе тайлықтану – Тайландта тұратын әртүрлі мәдени және этникалық топтардың Тайландтың басым мәдениетіне, атап айтқанда Орталық Тайланд мәдениетіне ассимиляциялану процесі. Тайландыру – 20-шы ғасырда Тайланд мемлекетінің құрылуының бір қадамы болды, онда Орталық тайлықтар тарихи түрде көпмәдениетті Сиам патшалығынан өзгеше, үстемдік позицияны иеленді. "Тайлық" термині тайлықтарды басқалардан ерекшелендіретін ерекше қасиеттерді сипаттайды.

Нысандар

Тайдандыру – 1933 жылғы Сиам төңкерісінен кейін тай мемлекеті жүргізген ұлттық саясаттың нәтижесі. Батыс елдерінің ұлттық мемлекет идеясымен шабыттанған деген төңкерісшілер, неміс ұлтшылдарының және демократияға қарсы күштердің (нацистерге дейінгі кезеңде) ықпалымен әрекет етіп, тай мәдениетін бүкіл елде үстемдікке жеткізді. Аз ұлт өкілдеріне тиесілі бизнестер, дәстүрлі саудагер тай-қытайлар сияқты, мемлекет тарапынан күштеп сатып алынды, ал этникалық орталық тайлар мен кооперативтік этникалық қытайларға басымдық берілді. Тай ұлттық ерекшелігі 12 тай мәдени қағидасы арқылы бекітіліп, орталық және ауылдық аймақтарда нығайтылды. Орталық Тайланд экономикалық және саяси тұрғыдан үстемдікке ие болды, ал орталық тай тілі (Сиамдағы көп тілділікпен салыстырғанда) бұқаралық ақпарат құралдарының, бизнестің, білім берудің және мемлекеттік органдардың ресми тілі ретінде қабылданды. Орталық тай құндылықтары ұлттық құндылықтар ретінде қабылданып, тай халқының саны арта түсті. Байлық пен мәртебенің мәдениеті болғандықтан, орталық тай мәдениеті ұлттық бірлікке ұмтылған көп ұлтты халық үшін өте тартымды болды.

Мақсаттар

Тайланудың негізгі нысаналары – этникалық қытайлар және корольдіктің географиялық және мәдени жағынан шетіндегі басқа этникалық топтар: Исанның (อีสาน) лаостары, Таиландтың батыс және солтүстігіндегі таулы тайпалар, сондай-ақ Оңтүстік тай тілінде сөйлейтін тайлар. Иммигрант үнді және вьетнам халқы да тайлануға ұшырады. Тайлану этникалық малайларға да бағытталды, бірақ ең аз нәтиже берді.

Ауылдық даму

Бірінші саясаттар жиынтығында үкімет маргиналды топтарға арналған нақты саясаттар мен шараларды қолданды. Мысалы, 1964 жылғы ауылдық жерлерді үдетілген дамыту бағдарламасының Ісаан бөлігінде Бангкокқа және елдің қалған бөлігіне адалдықты нығайту мақсаттарының бірі ретінде қарастырылды.

Білім

Саясаттардың екінші тобы – еліздік деңгейде қолданылатын, бірақ маргиналды топтарға пропорционалды түрде әсер ететін саясаттардан тұрады. Мұның бір мысалы – мектептерде орталық тай тілінің міндетті түрде қолданылуы. Бұл орталық тайлар мен сиам халқына, олар бұл тілді ана тілі ретінде қолданғандықтан, ешқандай әсер етпеді, бірақ солтүстік-шығыстағы Исан тілінің, солтүстіктегі Тай тілінің (คำเมือง) және оңтүстіктегі Паттани малай тілінің (ยาวี) сөйлеушілерін екі тілді етті. Тайлық қытайларға қатаң шаралар қолданылды. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін, оңшыл диктатор Плэк Фибунсонгхрам бастаған бірқатар антикоммунистік тай әскери хунталары қытай иммиграциясын күрт азайтты және Таиландтағы қытай мектептерін жапты, сондай-ақ оңтүстікте малай (มลายู;) тіліне де тыйым салды.