Иво Норман Ричард Дэвис: Еуропа тарихының британ-поляк сардары

Кіріспе

Британдық тарихшы (1939 жылы туған) бірдей есімділер

Ивор Норман Ричард Дэвис (1939 жылдың 8 маусымында туған) – британдық және поляк тарихшысы, Еуропа, Польша және Ұлыбритания тарихы бойынша жарияланымдарымен белгілі. Оның Орталық және Шығыс Еуропаға ерекше қызығушылығы бар, және ол Ягеллон университетінің ЮНЕСКО профессоры, Лондон университетінің колледжінің зейнеткер профессор, Еуропа колледжінің арнайы шақырылған профессоры және Оксфордтың Сент-Антоний колледжінің құрметті мүшесі. 2014 жылы оған Польша азаматтығы берілді.

Академиялық мансап

Дэвис Ричард пен Элизабет Дэвистің отбасында Ланкаширдің Болтон қаласында дүниеге келген. Ол – Уэльс тегінен. 1957-1958 жылдары Францияның Гренобль қаласында оқыды, содан кейін Оксфордтағы Магдалена колледжінде А. Дж. П. Тейлордың басшылығымен білім алды, 1962 жылы тарих пәнінен бакалавр дәрежесін алды. 1966 жылы Сассекс университетінде магистрлік диссертациясын қорғады және Италияның Перуджа қаласында оқыды. Дэвис Кеңес Одағында докторлық диссертация қорғамақ болған, бірақ виза алмай, орнына Польшаның Краков қаласына баруға мәжбүр болды. Ягеллон университетінде оқып, Польша-Совет соғысы тақырыбында зерттеу жұмыстарын жүргізді. Сол кездегі ресми коммунистік Польша тарихнамасында бұл соғыс жоққа шығарылғандықтан, ол диссертациясының тақырыбын «1919-1920 жылдардағы Польшаға қатысты британдық сыртқы саясат» деп өзгертуге мәжбүр болды. 1968 жылы Краковта докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін, ағылшын тіліндегі жұмысы 1972 жылы «Ақ бұрқұт, Қызыл жұлдыз. 1919-1920 жылдардағы Польша-Кеңес соғысы» деген атпен жарық көрді. 1971 жылдан бастап Славян және Шығыс Еуропа зерттеулер мектебінде поляк тарихын оқытты, 1985 жылдан 1996 жылға дейін профессор болды, содан кейін зейнеткерлікке шықты. Кейін 1997 жылдан 2006 жылға дейін Оксфордтың Вольфсон колледжінде қосымша штаттық қызметкер болып жұмыс істеді. Өмірі бойы Дэвис көптеген елдерде лекция оқыды, соның ішінде АҚШ, Канада, Австралия, Жапония, Қытай, Польша және Еуропаның көптеген елдерінде. 1986 жылы Стэнфорд университетінің тарих факультеті Дэвиске тұрақты профессорлық қызметке тағайындаудан бас тартты (11 қарсы, 10 жақтап, 1 дауыс бермеді). Бұл шешім «соңғы жылдардағы ең қиын және даулы шешім» деп сипатталды. Кейін Дэвис университеттен 3 миллион доллар өтемақы талап етті, өйткені ол саяси көзқарастарына байланысты кемсітуге ұшырағанын мәлімдеді (талаптар «құрметке нұқсан келтіру», «келісімшартты бұзу» және «кәсіби қызметке араласу» болып келді). Сот Калифорния штатының жеке өмірге қатысты құқығын ескере отырып, «егер кандидаттың орынсыз [мысалы, жамандау] себептермен қызметтен бас тартуға мүмкіндік болса да, профессорлық-оқытушылық құрамның кандидаттың біліктілігін әріптестерімен толық және ашық талқылау құқығы, құпиялылықты сақтап және мәжбүрлі түрде ашылудан қорықпай, өте маңызды және оны бұзуға болмайды» деп шешті. Сот университеттің профессорлық-оқытушылық лауазымдарға тағайындауды кез келген критерийлер бойынша жүргізу құқығын қолдады. Дэвис қазір Еуропа колледжінде қонақ профессор болып жұмыс істейді.

Davies was born to Richard and Elizabeth Davies in Bolton, Lancashire. He is of Welsh descent. He studied in Grenoble, France, from 1957 to 1958 and then under A. J. P. Taylor at Magdalen College, Oxford, where he earned a BA in history in 1962. He was awarded an MA at the University of Sussex in 1966 and also studied in Perugia, Italy. Davies intended to study for a PhD in the Soviet Union but was denied an entry visa, so he went to Kraków, Poland, instead. Davies studied at the Jagiellonian University and did research on the Polish–Soviet War. As this war was denied in the official communist Polish historiography of that time, he was obliged to change the title of his dissertation to The British Foreign Policy towards Poland, 1919–20. After he obtained his PhD in Kraków in 1968, the English text was published in 1972 under the title White Eagle, Red Star. The Polish–Soviet War 1919–20. From 1971, Davies taught Polish history at the School of Slavonic and East European Studies, where he was professor from 1985 to 1996, when he retired. He subsequently became Supernumerary Fellow at Wolfson College, Oxford, from 1997 to 2006. Throughout his career, Davies has lectured in many countries, including the United States, Canada, Australia, Japan, China, Poland and in most of the rest of Europe as well. Stanford University's history department denied Davies a tenured faculty position in 1986 (on an 11 against, 10 for and 1 abstaining, vote). The decision was described as "the closest, most acrimonious tenure decision of recent years". Davies subsequently sought to obtain $3 million in damages from the university, arguing he had been the victim of discrimination on the grounds of his political views (with the claim being "defamation," "breach of contract" and "tortious interference" with a business). The court ruled that because of California's right of privacy "even if we assume that a candidate may be denied tenure for improper" [e. g., defamatory] "reasons, we are of the opinion that the right of a faculty member to discuss with his colleagues the candidate's qualifications thoroughly and candidly, in confidence and without fear of compelled disclosure, is of such paramount value that it ought not to be impaired." The court upheld the university's right to decide on faculty appointments on the basis of any criteria. Davies is a visiting professor at the Collège d'Europe.

Жұмыс

Дэвистің алғашқы кітабы "Ақ бүркіт, Қызыл жұлдыз: 1919–20 жылдарғы Польша-Совет соғысы" 1972 жылы жарық көрді. Оның 1981 жылғы "Құдайдың ойын алаңы" кітабы – Польша тарихына толық шолу, және Польшада коммунизм құлағаннан кейін ғана ресми түрде жарияланды. 1984 жылы Дэвис "Еуропаның жүрегі" атты, Польша тарихына ұқсас, қысқаша эссе жариялады, онда тараулар кері хронологиялық тәртіппен орналастырылған. 1990 жылдары Дэвис "Еуропа: Тарих" (1996) және "Аралдар: Тарих" (1999) кітаптарын жариялады, олар тиісінше Еуропа және Ұлыбритания мен Ирландия аралдары туралы айтады. Әрбір кітап – көптеген қосымша тақырыптарға арналған талқылаулармен толыққан баяндама. 2000 жылы Дэвистің польшалық Znak баспасы оның эсселері мен мақалаларының жинағын "Smok wawelski nad Tamizą" ("Темзадағы Вавель аждаһасы") деген атпен жариялады. 2002 жылы қала әкімі Богдан Здроевскийдің ұсынысымен Дэвис және оның бұрынғы ғылыми көмекшісі Роджер Мурхаус Вроцлав / Бреслау қаласының тарихын жазды – Сілезия қаласы. "Микрокосм: Орталық Еуропа қаласының портреті" атты кітап ағылшын, польша және неміс тілдерінде бірдей уақытта жарық көрді, кейіннен чех, француз және итальян тілдеріне аударылды. Дэвис сонымен қатар бұқаралық ақпарат құралдары үшін эсселер мен мақалалар жазады. Ол BBC-де, сондай-ақ британдық және американдық журналдар мен газеттерде, мысалы, The Times, The New York Review of Books және The Independent сияқты басылымдарда жұмыс істеді. Польшада оның мақалалары либералды католиктік апталық "Tygodnik Powszechny" газетінде жарияланды. Дэвистің "44 жылғы көтеріліс. Варшава үшін шайқас" кітабы Варшава көтерілісін сипаттайды. Одан кейін "Еуропа соғыста 1939–1945: Жеңіс оңай болған жоқ" (2006) кітабы жарық көрді. 2008 жылы Дэвис "Совет тарихы" деректі фильміне қатысты.

Сыйлықтар мен марапаттар

Дэвис бірқатар құрметті атақтар мен мүшеліктерге ие, оның ішінде Ягеллон университетінен (2003 жылдан бері), Люблин, Гданьск және Варшава университеттерінен құрметті докторлық дәрежесі (2007 жылдан бері), Польша ғылым академиясының (PAU), Academia Scientiarum et Artium Europaea және Еуропа дипломатия академиясының халықаралық құрметті кеңесінің мүшелігі, сондай-ақ Британ академиясы мен Корольдік тарих қоғамының стипендиясы бар. Дэвис өзінің альма-матері Сассекс университетінен құрметті DLitt дәрежесін алды. Дэвис Польшаның Варшава, Вроцлав, Люблин және Краков қалаларының құрметті азаматы болып табылады. Дэвис Еуропалық тарих оқытушылары қауымдастығы – EUROCLIO-ның кеңесші кеңесіне мүше болып тағайындалды. 2008 жылы Эстония Республикасы оны 3-ші дәрежелі Әйырым Кресті орденімен марапаттады. Дэвис 2006 жылы Польша тарихын және генерал Казимир Пуласкинің құндылықтарын насихаттағаны үшін «Бостандық рыцары» сыйлығын алды. 2012 жылы ол поляк мәдени мұрасын шетелде насихаттағаны үшін Александр Гиештор сыйлығына ие болды. 2019 жылы Швед академиясы оны әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының үміткері тізіміне қабылдады. Бұл ақпарат Польшаның Гнезно қаласында өткен авторлар кездесуінде жарияланды.

Саяси көзқарастар

Дейвис «Заң және әділдік» партиясының тарихи саясатымен келіспейді. Ол 2017 жылы «ПиС соңғы 25 жылда көрілмеген дәрежеде тарихты саясаттастыруға тырысады» деп мәлімдеді. Дэвис өзі «Холокост зерттеушілерінің рационалды салыстырулар осы ерекшелікті құртпасы деп қорқуға негізі жоқ. Керісінше» және «Польшаның соғыс жылдардағы апатты толық көрінесін түсіну үшін, оны ойда қайта құру қажет, содан кейін «Ешқашан қайталанбас үшін» деп толық сеніммен айту керек» дейді.

Жеке өмір

Дэвис Мария Корзеневичке үйленді, ол Польшалық ғалым, Даброва-Тарновскада туған. Ол Оксфорд пен Краков қалаларында тұрады және екі ұлы бар. Оның інісі Донни Мюнхендегі авиакатастрофада қаза тапты. Дэвис бастапқыда Болтон қаласындағы Конгрегациялық шіркеудің мүшесі болды, бірақ Рим католицизміне ауысты. Оның анасы берілген христиан және конформист протестант болған. 2018 жылы Aleteia сайтына берген сұхбатында Дэвис Польшада Рим католицизміне кіргенін және Августиннің провиденция доктринасына негізделген құдайлық қамқорлыққа сенетінін айтты. Сондай-ақ, ол Украин православие шіркеуіне құрметпен қарастыратынын және бір рет украин православие литургиясына қатысқан. Польшалық журналист Ян Вробель Дэвисті "либералды католик және көңілді патриот" деп атады.