Кіріспе

Greyworld – лондондық суретшілердің ұжымы, олар қалың жұртты қатыстыратын өнер, мүсіндер және интерактивті инсталляциялар жасайды. Олардың қолданатын материалдары көбінесе әртүрлі болғанымен, туындылары әдетте сырттай көзге жайлы да, қоршаған ортаны көрсететін, сонымен қатар қатысушыларға олармен өзара әрекеттесуге мүмкіндік береді. Келесі сипаттамалар – таңдалып алынған бірнеше туындылар туралы.

Басталуы

1993 жылы Эндрю Шобен Парижде "Грейволд" өнер тобын құрды. Олардың мақсаты – адамдар күнделікті көріп өтетін, бірақ көбінесе назардан тыс қалдыратын қалалық кеңістіктерде өзін-өзі танытуға мүмкіндік беретін, сонымен қатар қоғамдық кеңістіктерді көркемдеп бейнелейтін туындылар жасау еді. "Грейволд" қазір Лондонда орналасқан, және әлемнің көптеген ірі қалаларында тұрақты жұмыстары бар.

Тежегіштер (1996)

Олардың алғашқы қоғамдық өнер туындылары – уақытша инсталляциялар сериясы, Railings (1996), алғаш рет Парижде жасалған және көптеп көшірілген. Әр ретте GreyWorld қалыпты көше қоршауларын алып, оларды осылай реттеген, сонда сіз олардың үстінен таяқ немесе қолшатыр сырғағанда, күтілгендей "клак-клак-клак" деген дыбыс емес, "Ипанемалық қыз" әні естілді. Көбінесе рұқсатсыз орнатылғандықтан, осы инсталляцияның бірнеше мысалы алынып тасталған.

Ойын алаңы (1999)

Bridge 2 идеясы Грейволдтің Ұлыбританиядағы Йоркшир мүсіндер паркіне орнатылған бұрынғы «Playground» атты өнер туындысында зерттелген ойларға негізделген. Мүсіндер паркіне келгендер көне, таныс ойын алаңына тап болады, онда құпия ойындардың солған белгілері мен көрермендерге арналған орындықтар бар. Инсталляцияның барлық элементтері – ойын алаңының едені мен оған іргелес орындықтар – кішкентай сенсорлармен жабдықталған. Адамдар еденмен жүргенде ойын ойнап жатқан адамдардың дыбысы естіледі, ал орындықтарда отырғандар көрермендердің қолдауы мен шапалақтарының дыбысына толығандай сезінеді. Бұл инсталляция мүсіндер паркінің тұрақты экспонаттарының бірі болып табылады.

2-көпір (2000)

Олардың алғашқы қондырғыларының көпшілігі дыбысқа негізделген. 2000 жылы олар Ирландияның Дублин қаласында Лиффи өзенін бойлай созылған Миллениум көпірін алып, оның барлық ұзындығына ашық көк түсті кілем төседі. Кілемге жүздеген кішкентай сенсорлар орнатылды, ол сенсорлар көпірден өтетін адамдардың қозғалысын жанды дыбысқа айналдырды. Бір сәтте адамдар қардың үстімен қадам басатын сияқты дыбыс естілді, келесі сәтте су шашыраған немесе құлаған жапырақтардың үстімен жүргендей сезім тудырды.

Шығанақ (2004)

1993 жылы құрылғаннан бері олар жоғары бағаланған туындылардың бай тарихын жасағанмен, олардың ең танымал туындысы, әдетте, "Көз" – жаңа Лондон қор биржасы үшін жасалған тұрақты инсталляция: 9×9×9 (барлығы 729) шар тәрізді доптар 32 метрлік басты атриумның толық биіктігін қамтитын кабельдерге ілінген. Бұл сфералар Python бағдарламаларын іске қосатын компьютермен басқарылады, олар бір-бірінен тәуелсіз қозғалып, динамикалық пішіндер, символдар және сұйықтай қозғалыстар құрайды, бұл қор нарығының мәнін көрсетеді. Мүсін әр таңғы сағат 8-де нарықты ашады, шарлар әдеттегі кубтық құрылысынан босап, әсем үлгілер мен пішіндер жасайды. Күн бойы мүсін сенімді жаңалықтар ағынына жауап береді және атриумның толық биіктігінде жазылған ағымдағы жаңалықтардың суреттерін көрсетеді. Әр күннің соңында шарлар кубтық құрылысына оралып, мүсіннің негізінде орналасады, ал әр шардың ішіндегі көк шамдар акция нарығының жабылу бағасын көрсету үшін, сол күні нарықтың өркендеуін немесе төмендеуін көрсететін көрсеткішпен жарықтандырылады. Елизавета II патшайымы 2004 жылдың 27 шілдесінде мүсіннің ашылу салтанатын өткізді, ал оның көрсетілімі бүкіл әлемге таратылды. Инсталляция әр таңғы сағатта телеарналар арқылы көрсетіліп, шамамен 80 миллион көрерменге жетеді. Ол 2005 жылы Interactive BAFTA сыйлығына үміткер болды.

Трейс (2005)

Trace (2005) – Ұлыбританиядағы Хэмптон-Корт сарайындағы лабиринт үшін жасалған туынды. Оның тарихы мен лабиринттің құпия сөздер мен флиртке толы орын ретіндегі идеясын пайдалана отырып, Greyworld кіреберістен орталыққа және кері сапар кезінде келушілердің сезімталдықтарына әсер ететін жұмсақ дыбыстық жұмыс жасады. Лабиринттің көптеген жасыл дәліздерінен өтетін келушілер, музыканың бір бөлігі, күлкінің бір үзіндісі, нәзік жібектердің әдемі сыбсыры немесе бұрылып, соқпаққа түсіп кететін құпия әңгімелердің сыбысы сияқты қызықтыратын дыбыстарды қууға ұмтылады. Дыбыстар бірте-бірте келушінің санасында ғасырлар бойы лабиринттен өтіп, оның тыныш бұрыштарында өздерін жоғалтқан адамдардың бай тізбегін құрайды.

Қоқыс жәшіктері мен орындықтар (2005)

Сол жылы олар Кембридж қаласындағы (Ұлыбритания) қоғамдық алаңға "Қоқыс жәшіктері мен орындықтар" атты тұрақты орнатуды жасады. Онда қалалық даланың бизон сияқты еркін жүретін анимациялық көше жиһаздары бейнеленген. Жаңбыр жауса, орындықтар жақын маңдағы ағаштардың астына тығылып, адамдарды отыруға шақырады. Ауа температурасы төмендегенде, қоқыс жәшіктері дірілдейді, ал күн шыққанда қоқыс жәшіктері мен орындықтар ән салады, шаштараздың тамаша үйлесімді әндерін орындайды. Ең бастысы, қоқыс жәшіктері мен орындықтар әлі де функционалды көше жиһаздары болып табылады, адамдар оларға отыруы немесе олардың қақпақтарына қоқыс тастауы күтілуде.

Дүниежүзілік сот (2005)

Worldbench (2005) – әлемнің әртүрлі жерлерін байланыстыратын парк орындығын пайдаланатын инсталляция. Ол қарапайым ағаш орындықты алып, мектеп ауласындағы қабырғаға орнатылған экранға қарсы қояды. Экранда орындықтың көрінісі көрсетіледі, ол көзден жоғалады; бірақ, мысалы, орындықтың бір жағы Оңтүстік Лондонда болса, екінші жағы Англияның солтүстігінде немесе әлемнің екінші шетінде болуы мүмкін. Әлемдік орындықтардың төрт данасы жасалды, және одан да көптері әлемдік картаға орнатылмақ.

Беймәлім суретшінің ескерткіші (2007)

2007 жылы Грейволд Лондонның Банксайд аймағындағы Tate Modern мұражайының қасындағы «Белгісіз суретшіге монумент» атты орнатуды іске қосты. Бұл тұрақты орналым әлемдік БАҚ-тың назарын аударды. Көзімен көрерге, бұл мойын орамалы мен кең киім киген қарапайым қола мүсіндей көрінеді. Алайда, монументтің шабыты жол жүргіштерден туады, оларды оның өзі қайталайтын поздарға шақырып, оның сымбатын көңілді және ойшайып өзгертіп отырады. Бұл ерекше мүсін көпшілікке жаңа және қолжетімді шығармашылық тәжірибе ұсынады, оларға өнер туындысымен әңгімелесуге мүмкіндік береді.

Блум (2007)

Олардың 2007 жылы Лондонның Спиталфилдс ауданындағы жаңа Foster + Partners жобасы үшін орнатылған инсталляциясы ашылды. Ғимараттың орталық 10 қабатты атриумының толық биіктігін алып, бұл инсталляция кеңістікте ілінген, сырттай қарапайым бағананың ішінде жасырылған жүздеген гүлдерді пайдаланады, соның арқасында ғимарат тірідей гүлдейді. Олар өтіп бара жатқан адамдардың қозғалысына реакция жасайды, ашылып, жабылып, осылайша әрбір көрерменге өз ортасына әсер етуге және оны өзгертуге мүмкіндік береді.

Көрінбейтін (2007)

2006 жылы Channel 4 телеарнасы Ұлыбритания бойынша The Big Art жобасына қатысу үшін 7 нысанды іріктеді. Бёрнли, Шығыс Ланкашир, таңдаулы жеті нысанның бірі болды. Аймақтан 15 жас адам "Greyworld" тобына қалада қоғамдық өнер туындысын жасауды тапсырды. "Көрінбейтін" деп аталған туынды – қала орталығында орналасқан он тоғыз ультракүлгін суреттерден тұратын серия. Суреттерде қаланың дамуына үлкен үлес қосқан көрнекті жергілікті азаматтар – "халық қаһармандары" бейнеленген. Осы суреттер түнде жарқырап, көз тартады. Жыл бойы түндер ұзара келе олар көріне бастайды.

Сағат механизмі орманы (2011)

2011 жылдың қазан айында Ұлыбританиядағы Гризедейл орманындағы Ридинг Вуд жолында бірнеше сағат кілттері пайда болды. Әрбір кілт бұрылғанда, бұтақтардан естілетін музыкалық қорапшаның әуені ойнатылады. Бұл – тұрақты туынды, оны Ұлттық орман комиссиясы тапсырыс еткен.

Трафалгар Күн (2012)

Соңғы өнер туындысы ретінде greyworld үлкен шар тәрізді, өздігінен жарықтандырылатын "Күн" жасады, ол бір күнге ғана Лондонның Трафальгар алаңында орнатылды. 2,5 тонна салмаққа ие және 210 000 ватт қуатты қолдана отырып, Күн күн батқаннан кейін үш сағат бойы алаңды жарықпен нұрландырды.