Кіріспе

Газ мүсіні – Жоан Мироның газ тәрізді материалдардан мүсін жасау идеясы. Газ мүсіні туралы ой Джованни Папинидің (1881–1956) «Гого» кітабында да кездеседі. Таза судан жасалған тұман мүсінінің мысалы Канберрадағы Австралия Ұлттық галереясының мүсіндер бағында бар. Кішкентай шалғынға толы көлдің жиегінде өте ұсақ саптамалардың үлкен қатары орналасқан, ал қуат қосылғанда, ұсақ тұман көтеріледі. Бұл "мүсіннің" пішіні судың, шалғынның және аймақтағы ауа ағындарының әсерінен үнемі өзгеріп отырады.

Технология

Салқын сулы тұманды сораптар технологиясы 1960 жылдардың соңында өнеркәсіпте зауыттағы ауа бөлшектерін бақылау және ауыл шаруашылығы бауларының мұздануын алдын алу үшін әзірленді. Бұл жоғары қысымды жүйелер сүзгіленген суды арнайы саптамалар арқылы өткізіп, суды миллиардтаған өте ұсақ тамшыларға айналдырады, олардың мөлшері микроннан кем. Өнеркәсіптік қолданыста бұл тез булану арқасында салқындатуды қамтамасыз етеді. Суретшілер бұл суық тұман технологиясын эксперименттік өнер туындыларын жасау үшін пайдаланады, бұл көрерменге қауіпсіз түрде қарым-қатынас жасауға және тұманға толығымен енуге мүмкіндік береді. Коммерциялық жылу беруге пайдаланылатын жер асты бу желілерінен және кішкентай қазандықтардан шығатын жоғары температуралы бу тұманы суретшілер үшін атмосфералық көрнекі эффектілерді жасауға және динамикалық проекция беті ретінде қолданылады. Коммерциялық ойын-сауық индустриясында осы әртүрлі су тұманды жүйелер фильмдердегі арнайы эффектілер мен ойын-сауық парктерінің атмосферасын жасау үшін қолданылады. Кейбір кинетикалық мүсіндерде басқа газ элементтері де бар, мысалы Жан-Поль Риопелдің "Ла Жуте" мүсіні, оның құрамында табиғи газ жалы, су бұлағы және қоладан жасалған мүсін элементтері бар.

Қазіргі заманғы тұман мүсіндері

Салқын сулы тұманды кең ауқымда қолдануға мысал – архитекторлар Диллер Скофидио + Ренфроның Швейцарияның Expo.02 көрмесі үшін Нойшатель көлінде салған "Блр" ғимараты (2002). Бұл ғимарат "көл үстінде айналып тұратын, ішінде тұруға болатын бұлт" деп сипатталады, құрылысы жеңіл тенсегритті конструкцияны қоршаған тұман атмосферасымен жүзеге асырылған. Негізгі көрінетін құрылыс материалы – су. Көлден сорғыланатын су 31 400 жоғары қысымды сорап арқылы сүзгіленіп, ұсақ тұманға айналдырылады. Дымқылдық, желдің жылдамдығы мен бағытын анықтайтын компьютерлік процессор және интеллектуалды ауа райы жүйесі сораптардың қысымын реттейді. Осылайша туындаған тұман үнемі өзгеріп отырады, ол табиғи және жасанды күштердің өзара әрекеттесуінің нәтижесі. Екі көпір ғимаратты жағалаумен байланыстырады, бір уақытта 400 адамға дейін ғимаратқа кіріп, тұман массасының ішінде болуға мүмкіндік бар. Тұманның ішінде адамның кеңістіктік бағдарлары оптикалық "ақ көрініс" және сызылған сораптардың "ақ шуы" салдарынан жоғалады. Булы тұманды көркемдік тұрғыдан қолдануға алғашқы қадам MIT-дің Жоғары көрнекі зерттеулер орталығымен бірлесіп жасалған Center Beam атты туынды болды. 1977 жылы Германияның Кассель қаласында өткен Documenta 6 көрмесінде таныстырылған бұл жұмыста Джоан Бригам, Отто Пиене және Пол Эрлстің туындылары да болды. Center Beam үшін төмен қысымды ыстық су булы тұман лазерлерді, голограммаларды, фильмдер мен мәтінді көрсету үшін ортаға жарады. Питтсбург балалар мұражайы Нед Канның тұман мүсінімен жаңа саябақ құруды жоспарлап отыр. 2012 жылы аяқталуы күтілетін мүсін, тұман шығару сораптарымен жабдықталған тот баспайтын болаттан жасалған тор болады. Кан мүсін туралы: "Тұман қосылғанда, ол полюстердің ішінде айналып тұратын, диаметрі 6 метр болатын тұман шар сияқты көрінеді" деді. Басқа да заманауи мүсіндерде тұман өрнек айту құралы ретінде қолданылады: Бостонның Big Dig тас жолынан жоғары орналасқан саябақтағы көрерменге жауап беретін Harbor Fog; Нед Канның 2006 жылғы Cloud Rings мүсіні Луисвиллдегі 21c Museum Hotel-де; және Филадельфия қалалық әкімшілігінің алдындағы Дилворт Плазаның интерактивті ландшафты (аяқталу күні 2013 жыл).