Кіріспе

Snow White and the Madness of Truth (Snövit och sanningens vansinne) – 2004 жылы швед, Израильде туған композитор және музыкант Дрор Фейлер мен оның швед әйелі, суретші Гунилла Скёльд Фейлер жасаған инсталляциялық өнер туындысы. Фейлер мен Скёльд Фейлер бұл өнер жұмысының бейнелерін және музыкасын бірлесіп жасады, ол Швецияның Стокгольм қаласындағы Швеция тарих мұражайында орнатылды. Инсталляция қан қызыл түске боялған судың ұзын тоғанынан тұрады, оның үстінде 21 еврей және араб израильдігін өлтірген және тағы 51 адамды жарақаттандырған палестиналық жанкешті Ханәди Джарадаттың күлімдеп тұрған портреті бар "Сноувит" ("Қар ақ") деп аталатын кішкентай ақ қайық жүзеді. Қабырғаларға мәтін жазылған, ал фондық музыка ретінде Бахтың "Менің жүрегім қанға толы" (кантата 199) әні ойнатылды. Бұл шығарма "Менің жүрегім қанға толы / себебі менің күнәларымның нәсілі / Құдайдың қасиетті көзінде / мені құбыжыққа айналдырады" деген сөздермен басталады. Суретшілердің сөзіне göre, бұл инсталляция "жеке қалғанда әлсіз адамдардың қандай қорқынышты нәрселерге қабілетті екеніне назар аудару" мақсатымен жасалды. Бұл өнер туындысы, Израильдің Швециядағы елшісі Цви Мазель оны "жанкештілерді даңқтап, мақтап тұр" және "Израиль халқына деген жеккөрушіліктің көрінісі" деп айыптап, бүлдірген кезде қызу пікір-таластардың ошағына айналды.

Дау

2004 жылдың басында туынды халықаралық БАҚ назарына 16 қаңтарда Швециядағы Израиль елшісі Цви Мазельдің оны бүлдіргенінен кейін ілікті. Мазель инсталляцияны қуаттандыратын электр қуатын өшіріп, оның бір шамдағысын суға лақтырып, қысқа тұйықталуға себеп болды. Мазель кетіп қалудан бас тартқандықтан, мұражай күзетшілері оны алып шықты. Кейін Мазель оқиға туралы қайшы пікірлер білдірді. Швед БАҚ-ына ол оны ойсыз жасағанын, ал Израиль БАҚ-ына бұл алдын ала жоспарланғанын және туындыны көруге дейін жоспарлағанын айтты. Инсталляция Швед тарих мұражайында өткен Making Differences көрмесінің бөлігі болды. 2004 жылдың 18 қаңтарында көрменің жауапты жетекшісі Томас Норданстадты баспалдақтан итеруге тырысқан белгісіз біреу шабуылдады. Сонымен қатар, Норданстадқа жақында 400-ден астам түрлі қорқыту хаттары келген. Мұражай директоры Кристиан Берг және авторлар да көптеген қорқытулар алды. Келесі жексенбіде мұражай күзетшісі суға түрлі заттар лақтырып жатқан адамдар тобын шығарып тастады. Норданстадқа жасалған шабуылдан кейін мұражайға күніне шамамен 1400 адам келіп, аптасына шамамен сол санды басып өтті. Швед журналисі Хенрик Брорс Мазельдің әрекетінің артында жасырын себептер болуы мүмкін екенін айтты. Ол Швеция мен Еуропалық Одақты антисемиттер ретінде көрсету арқылы олардың беделін түсіру және Еуропалық Одақты Таяу Шығыстағы бейбітшілік талпыныстарынан бас тартуға мәжбүр ету үшін жасалғанын болжады. Dagens Nyheter басылымындағы талдауында Брорс Мазельдің бұл әрекеті Израильге 26-28 қаңтарда Стокгольмде өтетін халықаралық геноцидке қарсы конференцияға қатысудан бас тартуға сылтау беру үшін жасалғанын айтты. Мазель өзі сұхбатында: "Егер біз, яһудилер, бұл бізді ренжітеді десек, неге үкімет оны алып тастамайды?" деп сұрады. Stockholms Lokaltrafik компаниясы Ханади Жарадаттың суретін пайдаланған Making Differences көрмесінің жарнамасын алып тастауға шешім қабылдады; бұл плакаттар C. M. V. Hausswolff-тің "God made me do it" туындысының бөлігі болды және Feiler/Sköld инсталляциясы "Аққарға мен шындықтың ақымақтығына" ешқандай қатысы жоқ еді. Кристиан Берг: "Мен бұл туындыны көрген ешкімнің оны еврей халқына немесе Израиль халқына қарсы антисемиттік инсталляция деп айтқанын естімедім, сондықтан бұл туынды саяси мақсатта қолданылған деп ойлаймын. Елші Мазель берген түсіндірме тым тар және саяси болды".