Көлемдік өнер: кеңістікті өзгертетін инсталляциялар туралы. Музейлерде, галереяларда және қоғамдық орындарда кездесетін бұл өнер түрі жаңа медиа қолданады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үш өлшемді өнер туындысы
Three dimensional work of art
Инсталляциялық өнер – көбінесе нақты бір орынға арналған және кеңістік туралы түсінікті өзгертуге бағытталған үш өлшемді туындылардың көркем жанры. Әдетте, бұл термин ішкі кеңістіктерге қолданылады, ал сыртқы араласулар көбінесе қоғамдық өнер, жер өнері немесе өнерлік араласу деп аталады; алайда, осы терминдердің арасындағы шекаралар көбінесе шағылысады.
Installation art is an artistic genre of three dimensional works that are often site specific and designed to transform the perception of a space. Generally, the term is applied to interior spaces, whereas exterior interventions are often called public art, land art or art intervention; however, the boundaries between these terms overlap.
Тарих
Инсталляциялық өнер уақытша немесе тұрақты болуы мүмкін. Инсталляциялық өнер туындылары музейлер мен галереялар, сондай-ақ қоғамдық және жеке кеңістіктерде орнатылды. Бұл жанр күнделікті және табиғи материалдардың кең ауқымын қамтиды, олар көбінесе "эмоциялық әсер ететін" қасиеттері үшін, сондай-ақ бейне, дыбыс, перформанс, толыққанды виртуалды шындық және интернет сияқты жаңа медиа үшін таңдалады. Көптеген инсталляциялар нақты бір орынға арналған болып табылады, яғни олар тек соған арналған кеңістікте ғана болуы үшін жасалған, үш өлшемді ортаның айқын ерекшеліктеріне сүйенеді. Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайындағы көрме зертханасы сияқты көркемдік ұжымдар табиғи әлемді мүмкіндігінше шынайы түрде көрсету үшін орта жасады. Сол сияқты, Уолт Дисней Имейнинг 1955 жылы Диснейленд үшін бірнеше толыққанды кеңістіктерді жобалау кезінде ұқсас философияны қолданды. Оның жекелеген сала ретінде мойындалғаннан бері инсталляция өнеріне бағытталған бірқатар мекемелер құрылды. Олардың қатарында Питтсбургтегі Матрас фабрикасы, Лондондағы Инсталляция мұражайы және Энн Арбор қаласындағы Жұлдыз есіктері бар. Инсталляциялық өнер 1970-ші жылдары кеңінен танымал болды, бірақ оның тамырларын Марсель Дюшанның дайын заттарды пайдалануы және Курт Швиттерстің Мерц өнер объектілері сияқты ертерек суретшілерде табуға болады, бұл дәстүрлі қолөнерге негізделген мүсіндерден ерекшеленеді. Көптегі инсталляциялық өнерде суретшінің "мақсаты" басты орынға қойылады, оның тамыры 1960-шы жылдардың концептуалдық өнерінде жатыр. Бұл формаға баса назар аударатын дәстүрлі мүсінден тағы бір айырмашылық. Батыс емес алғашқы инсталляциялық өнерге 1954 жылдан бастап Жапониядағы Гутай тобы ұйымдастырған шаралар жатады, олар Аллан Капроу сияқты американдық инсталляцияның алғашқы өкілдеріне әсер етті. Вольф Востелл 1963 жылы Нью-Йорктегі Смолин галереясында өзінің 6 TV Dé coll/age инсталляциясын көрсетті.
Installation art can be either temporary or permanent. Installation artworks have been constructed in exhibition spaces such as museums and galleries, as well as public and private spaces. The genre incorporates a broad range of everyday and natural materials, which are often chosen for their "evocative" qualities, as well as new media such as video, sound, performance, immersive virtual reality and the internet. Many installations are site specific in that they are designed to exist only in the space for which they were created, appealing to qualities evident in a three dimensional immersive medium. Artistic collectives such as the Exhibition Lab at New York's American Museum of Natural History created environments to showcase the natural world in as realistic a medium as possible. Likewise, Walt Disney Imagineering employed a similar philosophy when designing the multiple immersive spaces for Disneyland in 1955. Since its acceptance as a separate discipline, a number of institutions focusing on Installation art were created. These included the Mattress Factory, Pittsburgh, the Museum of Installation in London, and the Fairy Doors of Ann Arbor, MI, among others. Installation art came to prominence in the 1970s but its roots can be identified in earlier artists such as Marcel Duchamp and his use of the readymade and Kurt Schwitters' Merz art objects, rather than more traditional craft based sculpture. The "intention" of the artist is paramount in much later installation art whose roots lie in the conceptual art of the 1960s. This again is a departure from traditional sculpture which places its focus on form. Early non Western installation art includes events staged by the Gutai group in Japan starting in 1954, which influenced American installation pioneers like Allan Kaprow. Wolf Vostell shows his installation 6 TV Dé coll/age in 1963 at the Smolin Gallery in New York.
Орнату
Инсталляция белгілі бір өнер түрінің атауы ретінде салыстырмалы түрде жақында қолданыла бастады; Оксфорд ағылшын сөздігінде алғаш рет 1969 жылы тіркелді. Бұл термин осы контексте пайда болды, өнердің бұл түрі, мүмкін, тарихқа дейінгі дәуірден бері бар болған, бірақ 20 ғасырдың ортасына дейін жеке санат ретінде қарастырылмады. Аллан Капроу 1958 жылы өз трансформацияланған ішкі кеңістіктерін сипаттау үшін "Орта" терминін қолданды (Капроу 6); кейін бұл термин "жобалық өнер" және "уақытша өнер" сияқты атаулармен бірікті. Құндылығында, инсталляция/қоршаған орта өнері "бейтарап" қабырғаға немесе тұғырға (әдеби мағынада) оқшауланған заттарды көрсетуге емес, кеңірек сезімдік тәжірибені ескереді. Бұл кеңістік пен уақытты ғана тұрақты өлшемдер ретінде қалдыруы мүмкін, соның салдарынан "өнер" мен "өмір" арасындағы шекара жоғалуы мүмкін; Капроу "егер біз 'өнерді' айналып өтіп, табиғатты өзіміздік үлгі немесе бастапқы нүкте ретінде қабылдасақ, біз әдеттегі өмірдің сезімтал құрамынан өзгеше өнер түрін құруға қабілеттіміз" деп атап өтті.
Installation as nomenclature for a specific form of art came into use fairly recently; its first use as documented by the Oxford English Dictionary was in 1969. It was coined in this context, in reference to a form of art that had arguably existed since prehistory but was not regarded as a discrete category until the mid twentieth century. Allan Kaprow used the term "Environment" in 1958 (Kaprow 6) to describe his transformed indoor spaces; this later joined such terms as "project art" and "temporary art." Essentially, installation/environmental art takes into account a broader sensory experience, rather than floating framed points of focus on a "neutral" wall or displaying isolated objects (literally) on a pedestal. This may leave space and time as its only dimensional constants, implying dissolution of the line between "art" and "life"; Kaprow noted that "if we bypass 'art' and take nature itself as a model or point of departure, we may be able to devise a different kind of art out of the sensory stuff of ordinary life".
Жалпы өнер туындысы
Барлық сезімдерге қатысты толық тәжірибе үшін көркемдік тұрғыдан саналы түрде назар аудару 1849 жылы Рихард Вагнердің Gesamtkunstwerk, яки ежелгі грек театрынан шабыттанған сахналық опералық туындысын ойлап табуымен айқын дебют жасады (Британника). Вагнер оперлік туындыларын құрастырғанда, көрермендердің сезімдерін бағындыру үшін ештеңеден бейхабар қалмады: архитектура, атмосфера, тіпті көрермендердің өзі де толық көркемдік бойдауыш күйін қалыптастыру үшін қарастырылып, манипуляцияланды. "Қазіргі заманғы өнердегі тақырыптар" кітабында былай делінеді: "1980-ші және 1990-шы жылдардағы инсталляциялар күрделі архитектуралық кеңістіктер, қоршаған ортадағы орындар және күнделікті заттарды әдеттегі жағдайларда кеңінен пайдалану арқылы өзара әрекеттесетін операциялар желісімен ерекшеленді. 1965 жылы бейнелеудің пайда болуымен бірге, жаңа және үздіксіз өзгеріп отыратын технологияларды қолдану арқылы инсталляциялардың параллель ағыны пайда болды, ал бұрынғы қарапайым бейнелеу инсталляциялары күрделі интерактивті, мультимедиалық және жасанды шындық ортасына дейін кеңейді".
The conscious act of artistically addressing all the senses with regard to a total experience made a resounding debut in 1849 when Richard Wagner conceived of a Gesamtkunstwerk, or an operatic work for the stage that drew inspiration from ancient Greek theater in its inclusion of all the major art forms: painting, writing, music, etc. (Britannica). In devising operatic works to commandeer the audience's senses, Wagner left nothing unobserved: architecture, ambience, and even the audience itself were considered and manipulated in order to achieve a state of total artistic immersion. In the book "Themes in Contemporary Art", it is suggested that "installations in the 1980s and 1990s were increasingly characterized by networks of operations involving the interaction among complex architectural settings, environmental sites and extensive use of everyday objects in ordinary contexts. With the advent of video in 1965, a concurrent strand of installation evolved through the use of new and ever changing technologies, and what had been simple video installations expanded to include complex interactive, multimedia and virtual reality environments".
Өнер және объект болу
"Өнер және объектілік" еңбегінде Майкл Фрид көрерменді мойындайтын өнерді "театралды" деп сынайды (Фрид 45). Инсталляция мен театр арасында тығыз байланыс бар: екеуі де көрерменге арналған, ол бір жағынан өзін қоршаған сенсорлық/нарративтік тәжірибеге толыққанды енуі, екінші жағынан көрермен ретінде өзінің жеке ерекшеліктерін сақтап қалуы күтіледі. Дәстүрлі театрға келген адам сырттан келіп, жасалған тәжірибені қабылдағанын ұмытпайды; инсталляциялық өнердің ерекшелігі – жаңа әлемді зерттеуге құштар, көрмеде екенін сезінетін, ынталы көрермен. Суретші және сыншы Илья Кабаков "Тоталық инсталляция туралы" лекцияларының кіріспесінде осы құбылысты былай сипаттайды: "[Адам] бір мезгілде "құрбан" және көрермен, ол бір жағынан инсталляцияны зерттеп, бағалайды, ал екінші жағынан, оның ішінде туындаған ассоциациялар мен естеліктерге ереді; ол тоталық иллюзияның күшті әсерімен басылады". Осылайша, инсталляциялық өнер байқаушының байқаған нәрсеге қатысуына ерекше маңыз береді. Көрмеге кірген кезде көрермен өзімен бірге әкелген күтулер мен әлеуметтік дағдылары жаңа ортаны қабылдағаннан кейін қолданылуы не жоққа шығарылуы мүмкін. Көптеген инсталляциялық өнер тудыратын тәжірибе мен оның мәселелерін, атап айтқанда, мүддесіз сын мен жанашырлық арасындағы қақтығысты қарастырады. Телевизия мен бейне жазбалары да белгілі бір деңгейде сезімдік әсер етеді, бірақ олардың уақыт пен бейнелерді қатаң бақылауы жеке басты тәжірибеге мүмкіндік бермейді. Нәтижесінде, көрермен шығарманы қабылдағанда өзінің ойлары мен алдын ала түсініктеріне, сондай-ақ кеңістік пен уақыттың негізгі заңдарына ғана сенімді бола алады. Басқа барлық нәрсені суретші өз қолымен қалыптастыра алады. Инсталляциялық өнерді қабылдауда субъективті көзқарастың маңыздылығы дәстүрлі Платондық бейне теориясын елемеуге шақырады. Іс жүзінде, бүкіл инсталляция симулякр немесе кемшіліктері бар мүсін сипатын қабылдайды: ол идеалды формаға емес, байқаушыға тікелей көрінісін оңтайландыруға баса назар аударады. Инсталляциялық өнер сезімдік қабылдау саласында толыққанды жұмыс істейді, көрерменді оның субъективті қабылдауын басты мақсат еткен жасанды жүйеге "орналастырады".
In "Art and Objecthood", Michael Fried derisively labels art that acknowledges the viewer as "theatrical" (Fried 45). There is a strong parallel between installation and theater: both play to a viewer who is expected to be at once immersed in the sensory/narrative experience that surrounds him and maintain a degree of self identity as a viewer. The traditional theater goer does not forget that they have come in from outside to sit and take in a created experience; a trademark of installation art has been the curious and eager viewer, still aware that they are in an exhibition setting and tentatively exploring the novel universe of the installation. The artist and critic Ilya Kabakov mentions this essential phenomenon in the introduction to his lectures "On the "Total" Installation": "[One] is simultaneously both a 'victim' and a viewer, who on the one hand surveys and evaluates the installation, and on the other, follows those associations, recollections which arise in him[;] he is overcome by the intense atmosphere of the total illusion". Here installation art bestows an unprecedented importance on the observer's inclusion in that which he observes. The expectations and social habits that the viewer brings with him into the space of the installation will remain with him as he enters, to be either applied or negated once he has taken in the new environment. What is common to nearly all installation art is a consideration of the experience in toto and the problems it may present, namely the constant conflict between disinterested criticism and sympathetic involvement. Television and video offer somewhat immersive experiences, but their unrelenting control over the rhythm of passing time and the arrangement of images precludes an intimately personal viewing experience. Ultimately, the only things a viewer can be assured of when experiencing the work are his own thoughts and preconceptions and the basic rules of space and time. All else may be molded by the artist's hands. The central importance of the subjective point of view when experiencing installation art, points toward a disregard for traditional Platonic image theory. In effect, the entire installation adopts the character of the simulacrum or flawed statue: it neglects any ideal form in favor of optimizing its direct appearance to the observer. Installation art operates fully within the realm of sensory perception, in a sense "installing" the viewer into an artificial system with an appeal to his subjective perception as its ultimate goal.
Интерактивті қондырғылар
Интерактивті инсталляция көбінесе көрерменнің өнер туындысына әсер етуін немесе туындының пайдаланушылардың әрекетіне жауап беруін қамтиды. Суретшілер жасаған интерактивті инсталляциялардың бірнеше түрі бар, оларға веб-негізгі инсталляциялар (мысалы, Telegarden), галереядағы инсталляциялар, цифрлық негізгі инсталляциялар, электрондық негізгі инсталляциялар, мобильді негізгі инсталляциялар және т.б. жатады. Интерактивті инсталляциялар көбінесе 1980-жылдардың соңында пайда болды (Джеффри Шоудың "Оқырмандық қаласы", Эдмонд Кушоның "Ла Плюм", Мишель Бренің туындылары) және 1990-жылдары жанрға айналды, осы кезде суретшілер көрермендердің қатысуын инсталляцияның мағынасын белсендіру және ашу үшін пайдалануға ерекше қызығушылық танытты.
An interactive installation frequently involves the audience acting on the work of art or the piece responding to users' activity. There are several kinds of interactive installations that artists produce, these include web based installations (e. g., Telegarden), gallery based installations, digital based installations, electronic based installations, mobile based installations, etc. Interactive installations appeared mostly at end of the 1980s (Legible City by Jeffrey Shaw, La plume by Edmond Couchot, Michel Bret ) and became a genre during the 1990s, when artists became particularly interested in using the participation of the audiences to activate and reveal the meaning of the installation.
Виртуалды шындық
Технология жылдар бойы дамыған сайын, суретшілер бұрынғы суретшілерге қол жетпес шекараларды зерттеуге мүмкіндік алды. Қолданылатын медиалар көбірек тәжірибелік және батыл; олар көбінесе әртүрлі медиаларды қамтиды және сенсорларды пайдаланады, бұл инсталляцияларды қарағанда көрермендердің қозғалысына жауап береді. Виртуалды шындықты медиа ретінде пайдалану арқасында, толыққанды виртуалды шындық өнері ең терең интерактивті өнер түрі болып табылады. Көрмеге келушіге бейнені "баруға" мүмкіндік беру арқылы суретші "көзбен тамашалауға арналған көріністерге" қарсы "басынан өткізуге болатын жағдайларды" жасайды.
With the improvement of technology over the years, artists are more able to explore outside of the boundaries that were never able to be explored by artists in the past. The media used are more experimental and bold; they are also usually cross media and may involve sensors, which plays on the reaction to the audiences' movement when looking at the installations. By using virtual reality as a medium, immersive virtual reality art is probably the most deeply interactive form of art. By allowing the spectator to "visit" the representation, the artist creates "situations to live" vs "spectacle to watch".