Кіріспе

Паннония теңізі – бүгінде Орталық Еуропада орналасқан Паннония бассейнінің орнында болған көне, қалыңдығы аз теңіз. Тарихы барысында ол көршілес теңіздермен байланысын үзіп, көлге айналды. Паннония теңізі миоцен және плиоцен дәуірлерінде, шамамен 10 миллион жыл бұрыннан 1 миллион жылға дейін болды, осы кезеңде Паннония алабында теңіз шөгінділері қалыптасты.

Тарих

Паннония теңізі тарихының көп бөлігінде 10 миллион жылға дейін Паратетис теңізінің бір бөлігі болды, содан кейін Карпат тауларының миоцендік көтерілуі теңізді Паратетистің қалған бөлігінен оқшаулады. Алғашқы тарихи кезеңінде Паннония теңізі қазіргі Лигурия теңізі, Бавария және Вена алабы аумақтары арқылы Жерорта теңізімен батыс жағынан байланысқан. Дьердап бұғазы арқылы Паннония теңізі Валахияның Понт алабындағы Паратетиспен байланысты болды. Паннония теңізі сондай-ақ қазіргі Прешево аңғары арқылы Эгей теңізімен де байланысқан. Паннония теңізі шамамен 9 миллион жыл бойы болды. Оның сан алуан тарихында теңіздің тұздылығы жиі өзгеріп тұрды. Тұздылықтың төмендеуі эндемикалық фаунаның пайда болуына әкелді. Соңында теңіз Паратетиспен байланысын жоғалтып, тұрақты көлге айналды (Паннония көлі). Оның соңғы қалдығы – Славон көлі – плейстоцен дәуірінде құрғап қалды. Паннония теңізінің бұрынғы аралдарының қалдықтары қазіргі Паннония арал таулары (Мексек, Папук, Псунж, Крндия, Дилж, Фрушка Гора және Вршац таулары) болып табылады. Балатон және Нойзидл көлдері соңғы 20 000 жылда пайда болған, бірақ олардың ежелгі теңізге ешқандай қатысы жоқ.