Парагвайлық гитар виртуозы Агустин Барриос Мангоре

Кіріспе

Парагвайлық гитарист және композитор (1885–1944)

Агустин Пио Барриос (сондай-ақ Агустин Барриос Мангоре және Нитсуга – Агустин есімін кері оқығандағысы – Мангоре; 5 мамыр 1885 – 7 тамыз 1944) – парагвайлық виртуоз классикалық гитарист және композитор, ол гитара үшін ең ұлы орындаушылардың және ең шығармашыл композиторлардың бірі деп кеңінен танылған.

Туған жері

Барриос Парагвайдың Сан-Хуан Баутиста қаласында туған деген жалпы қабылданған пікір бар, бірақ осы қаланың соборындағы тіркеу кітабындағы крещение куәлігінде оның туған жері көрсетілмеген. Сондай-ақ, бірнеше өмірбаян жазушылары мен сарапшылар оның іс жүзінде Тебикуари өзенінің жанындағы, солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан Мисионес облысының Вилла Флорида қаласында туғанына дәлелдер келтіреді. 2019 жылы табылған Барриостың дипломатиялық құжаттарында туған жері "Мисионес" деп көрсетілген.

Ерте өмір

Бала кезінде Барриос музыка мен әдебиетке деген құмарлығын дамытты, бұл екі өнер оның отбасы үшін өте маңызды болды. Барриос екі тілде (испан және гуарани) сөйлейтін болды, ал тағы үш тілде (ағылшын, француз және неміс) оқитын. Барриос он жасқа толмас бұрын музыкалық аспаптарға, әсіресе гитараға қызығушылық танытты. Ол 1900 жылы он бес жасында Асунсьон қаласына Colegio Nacional de Asunción колледжіне оқуға барды, осылайша Парагвай тарихындағы ең жас университет студенттерінің бірі атанды. Музыка бөлімінде оқығаннан басқа, Барриос математика, журналистика және әдебиет бөлімдерінің оқытушыларынан жоғары баға алды. Ол шебер график болды және бір кезде Аграрлық банкте және Парагвай теңіз кеңсесінде жұмыс істеді. Colegio Nacional-ды бітіргеннен кейін Барриос өмірін музыкаға, поэзияға және саяхатқа арнады. Ол 100-ден астам түпнұсқа шығарма жазды және тағы 200-ге жуық басқа композиторлардың шығармаларын аранжировкалады. Барриос Оңтүстік Американы аралап жүріп көптеген достар тапты. Ол достары мен жанкүйерлеріне өлеңдерінің қолтаңбаланған даналарын сыйлауымен белгілі болды. Осының салдарынан, оның поэзиялық туындыларының бірнеше нұсқалары Америка құрлығында пайда болды. Көптеген қазіргі коллекционерлер Барриос қолтаңбалаған деген шығармаға кездескенде, сатып алушыларды сақ болуға ескертеді, себебі жалған қолтаңбалар көптеп кездеседі.

Мансап

Барриос тікелей эфирдегі және граммофондық жазбалардағы керемет өнерлерімен танымал болды. 1932 жылғы 18 сәуірде Венесуэланың Каракас қаласындағы куәгер Лопе Тексера Барриостың «өткен жылы Лондонда көрген Сеговиядан артық» екенін мәлімдеді. Барриос 1909/10 жылдары жазба жасаған алғашқы классикалық гитарист ретінде белгілі, бірақ ең алғашқы жазбалар 1897 және 1901 жылдар аралығында Мадридтегі «Viuda de Aramburo» лейблі үшін гитаристтер Луис және Симон Рамирес цилиндрлерге жазған. Барриос кейде концерттерде парагвайлық дәстүрлі киіммен өнер көрсетті (ол ішінара гуарани тегінен шыққан), 1932 жылдан бастап Ницуга Мангоре псевдонимін қолданды («Ницуга» – Агустин есімінің кері жазылуы, ал «Мангоре» – Оңтүстік Американың үнді тайпасы Тимбудың басшысының аты). Оның шығармалары, 20 ғасырдың басына дейін өмір сүргеніне қарамастан, көбінесе кеш романтизмге тән. Олардың көптегені Оңтүстік және Орталық Америка халық музыкасының бейімделуі немесе оларға ықпал еткен туындылар. Көптеген шығармалары виртуоздық деңгейде саналады. 1921 жылғы Иоганн Себастьян Бахтан шабыттанған «La Catedral» Барриостың шедевр туындысы болып есептеледі, тіпті Андрес Сеговияның да мақұлдауына ие болды. Ол былай деді: «1921 жылы Буэнос-Айресте, гитараға жақсы акустикасы бар «La Argentina» залында орындадым, онда Барриос менің алдымда бірнеше апта бұрын концерт берген еді. Оның хатшысы Эльбио Трапани маған оны таныстырды. Менің шақыруыммен Барриос қонақ үйге келіп, өзінің бірнеше композицияларын маған жеке гитарамда орындады, солардың ішінде мені ерекше әсер еткен керемет концерттік туындысы «Кафедраль» болды. Оның бірінші бөлімі – анданте, кіріспе және прелюдия сияқты, ал екінші бөлімі – өте виртуоздық туынды, ол кез келген концерттік гитаристтің репертуарына өте қолайлы. Барриос маған осы шығарманың бір данасын дереу жіберуге уәде берген еді (сапарды жалғастыруға он күн қалған), бірақ мен оны ешқашан алмадым». Дегенмен, Сеговия партитураны алған, бірақ оны ойнамауды шешкен болуы мүмкін, мүмкін Барриостың халық музыкасына деген наразылығынан немесе кәсіби қызғаныштан (өйткені Барриос одан гөрі жақсы композитор болған).

Barrios was famed for his phenomenal performances, both live and on gramophone recordings. Eye witness testimony from Lope Texera in Caracas Venezuela on April 18, 1932, declared that Barrios was "superior to Segovia whom I saw in London last year". Barrios has been credited as the first classical guitarist to make recordings, in 1909/10, but the earliest known recording were by guitarists Luis and Simon Ramirez, onto cylinders, for the "Viuda de Aramburo" label, in Madrid, between 1897 and 1901. Barrios sometimes performed in concert in traditional Paraguayan dress (he was partly of Guaraní origin), beginning in 1932 using the pseudonym of Nitsuga Mangoré ('Nitsuga' being Agustín spelled backwards, and 'Mangoré' being the name of a cacique of the South American indigenous group Timbú). His works were largely late Romantic in character, despite his having lived well into the twentieth century. Many of them are also adaptations of, or are influenced by, South American and Central American folk music. Many of them are considered virtuosic. The Johann Sebastian Bach inspired La Catedral, from 1921, is widely considered to be Barrios' magnum opus, even winning the approval of Andrés Segovia, who said "In 1921 in Buenos Aires, I played at the hall La Argentina noted for its good acoustics for guitar, where Barrios had concertized just weeks before me. He was presented to me by his secretary Elbio Trapani. At my invitation Barrios visited me at the hotel and played for me upon my very own guitar several of his compositions among which the one that really impressed me was a magnificent concert piece The Cathedral whose first movement is an andante, like an introduction and prelude, and a second very virtuosic piece which is ideal for the repertory of any concert guitarist. Barrios had promised to send me immediately a copy of the work (I had ten days remaining before continuing my journey) but I never received a copy." However, it is equally possible that Segovia did receive the score and chose not to play it, either out of distaste for Barrios' folk based music or professional jealousy (because Barrios was more of a composer than he was).

Кейінгі өмір және өлім

1934-35 жылдары Еуропаны гастрольдеп шыққаннан кейін, Барриос Венесуэла, Гаити, Куба, Коста-Рика, Никарагуа, Сальвадор және Гватемалада концерттер берді. Бірнеше авторлар Барриостың 1939 жылы Мексикаға қайта оралғанын айтады, бірақ Мексика үкіметінің иммиграциялық ісінде сол жылы оның немесе оның әйелі Глорияның аты-жөні туралы жазба табылмады. 1936 жылдың 23 желтоқсанында Венесуэланың Маракайбо қаласындағы АҚШ елшілігінен виза алып, АҚШ-қа бару арманын орындады. Кеме жолаушыларының тізімдері Барриос пен оның әйелінің дипломаттар ретінде саяхаттағанын және 1937 жылдың қаңтар айында АҚШ-тың құрамындағы Пуэрто-Рикоға келгенін көрсетеді. 1939 жылдың 27 қазанында Гватемала қаласындағы АҚШ елшілігі алдында миокард инфарктіге ұшырады. Бұл оның өмір бойы досы және демеушісі Томас Саломони берген жалған дипломатиялық құжаттармен саяхаттап жүргені анықталғаннан кейін болды. Барриос жақында Германияда болып, Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына дейін дипломатиялық байланыстарын қайтадан пайдалана алмады. Саяси көзқарастарына байланысты Гватемаладан кетуге шақырылды. Ол Сальвадордың сол кездегі президенті Максимилиано Эрнандес Мартинестің Сальвадорға көшіп, Консерватория және Декламация Rafael Olmedo-да жұмыс істеу туралы ұсынысын қабылдады. Ол Сальвадордан ешқашан шықпады. Бұрынғы өмірбаян жазушылар 1944 жылдың 7 тамызында тағы бір миокард инфарктіге ұшырап қайтыс болғанын айтқан, бірақ бұл әлі нақтыланбаған. Сот медициналық сарапшысы оның өлімінің уланудан болғанын болжады. Сол кезде Барриостың әйелі итальяндық кофе шаруашылығының иесі Паскуале Косареллимен ашық қарым-қатынаста болды, ол да Барриос үйінде тұрды. Косарелли жақын арада Барриостың жесіріне үйленбекші болды және кісі өлтіруге себептері де, химиялық заттары да болды. Барриос Cementerio de Los Ilustres зиратына жерленді, оны жылдың ең ыстық аптасында шәкірттері иықтарында көтеріп әкеп жерледі. Оның өлімінен кейін бірнеше сағат өткен соң, оның қолмен жазылған ноталары мен альбомдары шәкірттері тарапынан ұрланды.

After touring Europe in 1934 35, Barrios performed in Venezuela, Haiti, Cuba, Costa Rica, Nicaragua, El Salvador and Guatemala. Several writers have suggested that Barrios revisited Mexico in 1939, but his immigration file with the Mexican government did not include an entry for him or his wife Gloria that year. He fulfilled his dream to reach the United States after getting an entry visa at the US Embassy in Maracaibo Venezuela on December 23, 1936. Ship passenger lists reveal that Barrios and his wife travelled as diplomats and arrived in Puerto Rico, a US territory, in January 1937. He reportedly suffered a myocardial infarction in front of the US Embassy in Guatemala City on October 27, 1939, after it was discovered that he was travelling with phony diplomatic papers issued by his lifetime friend and Patron Tomas Salomoni. Having recently been in Germany, at the lead in to the Second World War, Barrios was never again able to use his diplomatic connections. He was sent an invitation to leave Guatemala because of his political leanings. He accepted the invitation of Maximiliano Hernández Martínez, then President of El Salvador, to move to El Salvador and take up a position in the Conservatory and Declamation Rafael Olmedo. He was never to leave El Salvador. Past biographers suggested that, on August 7, 1944, he suffered a second myocardial infarction which caused his death, but this is still undetermined. A forensic physician has suggested that his death was more likely due to poisoning. At the time, Barrios' wife was carrying on an open affair with the Italian coffee plantation owner Pasquale Cosarelli, who was also residing in the Barrios household. Cosarelli was soon to marry Barrios' widow, and had both the motive and the chemicals to carry out the murder. Barrios was buried at Cementerio de Los Ilustres, having been carried there in the hottest week of the year on the shoulders of his students. In the hours after his death, his handwritten scores were stolen by his students along with his scrapbooks.

Он екі "Мангореано"

Өзінің мансабында Барриос Луис Паске, Мартин Борда Пагола, Дионисио Басуальдо, Баутиста және Лалита Альмирон, Рауль Борхес сияқты шәкірттерге сабақ берді. Бразилияда кеңінен саяхаттағаннан кейін, белсенді орындаушы ретінде және 1940 жылдан бастап, Сальвадорға келген соң, таңдалған студенттерге, көбінесе сальвадорлықтарға гитара оқыту әдістемесін жазды. Олар "Он екі Мангореан" деп белгілі болды: Луис Марио Самайоа (1969), Бенжамин Сиснерос (1987), Рубен Уркилья (1993), Рене Кортес Андрино (1995), Марио Кардона Лазо (1999), Хесус Кироа (2001), Хосе Кандидо Моралес (2002), Хулио Кортес Андрино (2006), Сесилио Ореллана (2007), Роберто Бракамонтес (2007), Виктор Уррутия (2010) және Елена Вальдивиесо. Хосе Кандидо Моралес және Роберто Бракамонте ғана Барриос үйінде тұрып оқыды, ол үй пансион қызметін де атқарды. Барриос қайтыс болғаннан кейін Моралес Барриостың мұрасын, техникасын және соңғы туындыларын сақтап қалды.

Халықтық музыка

Парагвайдың халық музыкасы (оның ішінде поляка парагвайя және вальс) жас Барриосқа музыкамен алғаш танысу мүмкіндігін берді. 1898 жылы Барриос Густаво Соса Эскалада арқылы классикалық гитара репертуарымен ресми түрде танысты. Ол кезде Барриос гитараға арналған шығармалар жазған болуы мүмкін, сонымен қатар Ла Чинита және Ла Перезоса сияқты басқа композиторлардың туындыларын орындаған. Жаңа ұстазының ықпалымен Барриос Таррега, Виньяс, Сор және Агуадоның шығармаларын орындап, зерттеді. Соса Эскалада жаңа шәкіртіне қатты әсерленіп, Барриостың ата-анасын оны Асунсьонға көшіріп, білімін жалғастыруға көндірді. Көптеген гитаристтердің техникалық және орындау шеберлігін артта қалдырған Барриос 1905 жылдары композицияға белсенді түрде кірісті. Халықтық музыканың ықпалында Барриос "Campamento Cerro León", "Londón Carapé", "Guyrá campana", "Mamá Cumandá" сияқты танымал парагвайлық шығармаларды орындағаны мәлім. Мысалы, "Guyrá campana" өте қызықты, себебі оның кейбір бөліктерін Барриостың "Caazapá — Aire Popular Paraguayo" атты жазбасынан естуге болады. "Guyrá campana" дәстүрлі музыка болғанымен, көптеген адамдар оның Барриос таныс болған Каазапалық гитарист Карлос Талаверамен тығыз байланысты екенін айтады.

Композитор

Барриос композицияларын үш негізгі санатқа бөлуге болады: фольклорлық, еліктеушілік және діни. Барриос өзінің туған жерінің музыкасы мен халқына құрмет көрсетіп, Оңтүстік және Орталық Америка халық әндері үлгісінде шығармалар жазды. Барокко және Романтизм дәуірлерінің композициялық стилі мен техникаларын қолдану – оның шеберлігінің тағы бір жағы болды. Una Limosna por el Amor de Dios (Құдайға деген махаббат үшін садақа) – діни шабыттанған туындының мысалы.

Шығармалары

Барриостың 300-ден астам шығармалары мен әуендемелері сақталған. Андрес Сеговияның бұрынғы шәкірті Джон Уильямс Барриос туралы: «Гитарист-композитор ретінде Барриос кез келген дәуірдегі ең үздігі. Оның музыкасы жақсы пішімделген, көбірек поэзиялық, және барлық жағынан жақсы! Бұл – уақытқа бағынбаған, мәңгілік есімдік» деді. Концерттік көріністер мексикалық гитара шебері Федерико Шеппард жасаған гитарада түсірілді.