Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1964 жылғы DOHC прототипі XJ13 қозғалтқышының дамуы болған Jaguar V12 қозғалтқышы – бұл ортақ блок дизайны бар SOHC ішкі жану V12 қозғалтқыштарының отбасысы. Олар Jaguar Cars компаниясымен ширек ғасыр бойы, 1971 жылдан 1997 жылға дейін, көбінесе 5.3 литрлік, кейіннен 6 литрлік және жарыстарда қолданылатын 7 литрлік нұсқаларда өндірілді. Аз көлемді экзотикалық спорттық автомобильдерді есептемегенде, Jaguar V12 қозғалтқышы – жаппай өндірістегі әлемдегі алғашқы V12 қозғалтқышы болды. 17 жыл бойы Jaguar әлемде V12 қозғалтқышы бар төрт есікті сәнді седан шығаратын жалғыз компания болды. V12 қозғалтқышы алғашқы Jaguar XJ сәнді седанның барлық үш сериясын, сондай-ақ оның екінші буыны XJ40 және X305 мұрагерлерін қамтамасыз етті. Алғашында карбюратормен жабдықталған SOHC V12 қозғалтқыштарына 1975 жылы электронды отын инъекциясы орнатылды. 1981 жылы қозғалтқыштардың тиімділігі жоғары (HE) цилиндрлермен жақсартылды. Екі онжылдықтан кейін, 6 литрлік V12 кеңейтілген түрі XJS және Daimler Double Six машиналарында 1991 және 1993 жылдары сәйкесінше өндіріске түсті. V12 E Type mark3 модельдерін және XJS (1975-1996) есепке алғанда, Jaguar жалпы саны 161,583 SOHC V12 қозғалтқышы бар автомобильдер жасады. 1986 жылы XJ сериясының екінші буыны іске қосылғаннан кейін, Jaguar V12 қозғалтқышын 1988 және 1990 жылдардағы Le Mans 24 сағаттық төзімділік жарыстарында екі мәрте жалпы жеңіске жеткізген жарыс қозғалтқыштарына айналдырды. Бейлидің бастапқы 8.0 л дизайны қос жоғары орналасқан камералы бастарды қолданды, олардың орналасуы XK6 қозғалтқышымен бірдей болды, бұл салыстырмалы түрде жоғары айналымдарға мүмкіндік берді. Jaguar 1957 жылы жарыстардан шыққаннан кейін де V12 дизайны жетілдіріле берді, ал Бейли 7.6 л (3.8 л XK6-мен 87 мм диаметр және 106 мм жүріс өлшемдерін бөліседі) бастап 5.0 л (2.4 л XK6-ның 83 мм диаметрі және 76.5 мм жүрісімен бөліседі) дейінгі ауыспалы көлемдерді ұсынды. 1962 жылы Бейлиге 5.0 л конструкцияның прототипін жасау және сынақтан өткізу тапсырылды, ол 87 мм диаметр және 70 мм жүріске тоқтады. 1964 жылға қарай V12 қозғалтқышының бірнеше нұсқалары сынақтан өтті, оның ішінде жарысқа арналған және сериялық автомобильдерге орнатуға арналғандары бар. XJ13 үшін отын инъекциясы бар толық алюминий төрт камералы дизайн жасалды, ал құйма темір блоктар мен бастар, сондай-ақ басқа қос және бір камералы бастар өндірістік автомобильдер нұсқасында пайдалану үшін жасалды. Осы өндірістік нұсқалар Mark X седандарында сынақтан өтті. XJ13 жобасы тоқтатылғаннан кейін Хассан мен Мунди тобы жаңа бір камералы бас құрастырды, онда камералы білік тікелей тік бұрышпен орналасқан клапандарға әсер етеді. Бұл заманауи Rover 2000 цилиндр бас дизайнына ұқсас болды, сонымен қатар Jaguar V12 «Heron» поршеньдерін де қолданды. Бұл өзгерістер күрделілікті, салмақты, көлемді және шуды азайтты және қозғалтқыштың болашақ эмиссия стандарттарына сәйкес келуіне көмектеседі деп күтілді. Хассан мен Мундидің жаңартылған бас дизайнында ұзын, шектеулі кіріс порттары болды, бұл жоғары қуатты құрбан етуге әкелді, бірақ (90 мм дейін) көлемді ұлғайтумен бірге, төменгі және орташа айналымдарда өнімділікті айтарлықтай жақсартты, бұл ауыр сәнді автомобильдер үшін маңыздырақ болды. Тізбекпен жұмыс істейтін SOHC басқыштары және клапанды механизмнің шуын азайту үшін орнатылған жұмсақ клапан серіппелері бастапқы DOHC дизайнының 8000 айналымнан 6500 айналымға дейін қызыл сызығын төмендетті. Қозғалтқыш әр түрлі карбюраторлармен және отын инъекциясымен үздіксіз жетілдіріліп, ақыры 1971 жылы III сериялы E Type-та өндіріске шығарылды.
An evolution of the 1964 DOHC prototype “XJ13” engine, the Jaguar V12 engine is a family of SOHC internal combustion V12 engines with a common block design, that were mass produced by Jaguar Cars for a quarter of a century, from 1971 to 1997, mostly as 5.3litres, but later also as 6litres, and 7litre versions that were deployed in racing. Except for a few low volume exotic sports car makers, Jaguar's V12 engine was the world's first V12 engine in mass production. For 17 years, Jaguar was the only company in the world consistently producing luxury four door saloons with a V12 engine. The V12 powered all three series of the original Jaguar XJ luxury saloons, as well as its second generation XJ40 and X305 successors. Originally fitted with carburettors, the SOHC V12s received electronic fuel injection in 1975. In 1981, the engines were improved with higher efficiency (HE) cylinder heads. After two decades, the enlarged 6litre V12 was offered in production in the XJS and Daimler Double Six, from 1991 and 1993 respectively. Including the V12 E Type mark3 models, and in the XJS (from 1975 to 1996), Jaguar made a total of 161,583 SOHC V12 engined cars. After launching the second generation XJseries in 1986, Jaguar developed their V12 into the racing engines that brought two overall victories at the 24hours of LeMans endurance races of 1988 and 1990. Baily's original 8.0 L design used double overhead camshafts heads sharing the same basic layout as the XK6 engine, in order to allow for a relatively high redline. Even after Jaguar withdrew from racing in 1957, the V12 design continued to be refined, and Bailey proposed a range of displacements from 7.6 L (sharing 87 mm bore and 106 mm stroke measurements with the 3.8 L XK6) down to 5.0 L (sharing the 2.4 L XK6's 83 mm bore and 76.5 mm stroke). In 1962 Bailey was instructed to begin prototype tooling and bench testing of a 5.0 L design, having settled on an 87 mm bore and 70 mm stroke. By 1964 several incarnations of the V12 engine were being tested, including versions meant for racing and others for installation into production cars. An all aluminium quad cam design with fuel injection was created for the XJ13, while cast iron blocks and heads, and other double and single overhead cam head designs were created for use in a production road car version. These production versions of the engine were tested in Mark X saloons. After the XJ13 project was cancelled the team of Hassan and Mundy designed a new single overhead cam head, with the camshaft lobes acting directly on vertically inclined valves through bucket tappets. This was similar to the cylinder head design of the contemporary Rover 2000, with which the Jaguar V12 also shared the use of dished 'Heron' pistons. These changes reduced complexity, weight, size and noise, and were anticipated to help the engine meet future emissions standards. The revised head design by Hassan and Mundy also had longer, more restrictive inlet ports sacrificing top end power but which—along with an increase in displacement to (90 mm bore x 70 mm stroke)—greatly improved performance at lower and mid range engine speeds, which was more desirable in heavier luxury cars. The chain driven SOHC heads and the softer valve springs fitted to reduce valve train noise resulted in the red line being lowered to 6,500 rpm from the 8,000 rpm of the original DOHC design. The engine was continuously refined with various carburettor and fuel injection arrangements before finally seeing production in the Series III E Type in 1971.
ТЖЖ
1985 жылы Том Уолкиншоу Расинг командасы World Endurance Championship-дегі Jaguar-дың ресми командасы атанды, бұл жобаны Group 44 американдық командасынан қабылдады. Олардың алғашқы машинасы XJR6 қозғалтқышын пайдаланды, бірақ келесі жылы қозғалтқыш 6,9 литрге дейін жаңартылды, ал 1988 жылы XJR9 қозғалтқыштың ең танымал көлемін пайдаланды. 1991 жылға қарай V12 XJR12 ішінде 7,4 литрге дейін жетіп, әсерлі қуатты дамытты.
In 1985, Tom Walkinshaw Racing became Jaguar's official team in World Endurance Championship, taking over the project from American team Group 44. Their first car, XJR6, used the engine, but in the following year the engine was upgraded to 6.9 L and in 1988 the XJR9 used the engine's most famous displacement of By 1991, the V12 was good for 7.4 L inside the XJR12, developing an impressive
TWR сонымен қатар өндірістік Jaguar автомобильдерін (әдетте XJRS модельдерін) түрлі стильдік, басқару және өнімділік өзгертулерімен жаңартатын болды. Осылайша өзгертілген автомобильдердің көпшілігі Jaguar зауытынан тікелей шығып, Jaguar дилерлері арқылы сатылды. 1989 жылға қарай TWR Jaguar-дың өндіріс үлгісінен 3 жыл бұрын пайда болған V12 нұсқасымен жабдықталған XJRS модельдерін орташа көлемде сата бастады.
TWR also upgraded production Jaguar cars (usually XJRSes), with a variety of styling, handling and performance modifications. Most of the cars thus modified were straight from the Jaguar factory and sold through Jaguar dealerships. By 1989, TWR were selling moderate numbers of XJRSes fitted with a version of the V12, which pre dated the Jaguar production version by some 3 years.
Тізім
Lister Cars, танымал Jaguar тюнері, британдық автокөлік өндірушімен ұзақ техникалық ынтымақтастық тарихы бар, осы қозғалтқышты жиі пайдаланған. Алғашқы Jaguar Lister XJRS машиналары 1980 жылдардың басында БИЭ Автомобиль компаниясымен Ердингтон, Бирмингем қаласында, Листер бренді Лезерхедтегі WP Автомобиль компаниясына берілгенге дейін салынды. 1991 жылы олар қозғалтқыштың нұсқасын, диаметрі мен поршеньнің жылжуы бар, өзгертілген Jaguar XJS-ге орнатты, ол Lister Le Mans деп қайта аталды. Бұл қозғалтқыш ресми түрде және 1993 жылдан бастап Lister Cars иесі Лоренс Пирс компанияның алғашқы дербес дизайны – Lister Storm-ды жасады, ол, әрине, V12 қозғалтқышын жолда да, жарыс жолында да пайдалануды жалғастырды, ал автомобиль келесі он жыл бойы FIA GT Чемпионатының және бірнеше ұлттық чемпионаттардың тұрақты қатысушысына айналды.
Lister Cars, a well known Jaguar tuner with a long history of technical collaboration with the British automaker, made frequent use of this powerplant. The first Jaguar Lister XJRSes were built by the company BLE Automotive in Erdington, Birmingham in the early 1980s until the Lister brand was passed on to WP Automotive of Leatherhead. In 1991, they fitted the version of the engine, with a bore and stroke, into a modified Jaguar XJS, which was rebadged Lister Le Mans. This engine officially produced and From 1993, Lister Cars owner Laurence Pearce produced the company's first in house design the Lister Storm, which, naturally, continued using the V12 engine, both on the road and on the track, the car becoming a mainstay of the FIA GT Championship and several national championships for the following decade.