Кіріспе
Мұздықтардың шегінуінен немесе тасқын сулардың ағуынан пайда болған су ағызу жазығындағы ойыс немесе шұңқыр. Қазандық (қазанша ойық, қазандықтың тесігі немесе шұңқыры деп те аталады) – мұздықтардың шегінуі салдарынан қалған өлі мұздың бөліктерінен пайда болады. Бұл бөліктер еріген су ағындарымен әкелінген шөгінділермен қоршалғанда, үйкеліс күшейеді. Мұз шөгіндіге көміліп, ерігеннен кейін қазанша ойық деп аталатын ойыс қалдырады, бұл су ағызу жазығында шұңғымалы беткейді құрайды. Көбінесе осы қазандықтар көлдермен толады, оларды қазандық көлдері дейді. Тағы бір себеп – мұзды бөгетпен тоғысқан көлдің кенеттен суын жоғалтуы. Мұндай жағдайда, мұз ерігеннен кейін қалған тесік қазандыққа айналады. Мұз еріген кезде қазандықтың шетіне қорғандар пайда болуы мүмкін. Бұл шұңқырларды толтыратын көлдер көбінесе терең болмайды және ақырында шөгіндімен толады. Қышқыл жағдайларда қазандық батқылығы пайда болса, сілтілі жағдайларда – қазандық торфтығы құралады.
A kettle (also known as a kettle hole, kettlehole, or pothole) is a depression or hole in an outwash plain formed by retreating glaciers or draining floodwaters. The kettles are formed as a result of blocks of dead ice left behind by retreating glaciers, which become surrounded by sediment deposited by meltwater streams as there is increased friction. The ice becomes buried in the sediment and when the ice melts, a depression is left called a kettle hole, creating a dimpled appearance on the outwash plain. Lakes often fill these kettles; these are called kettle hole lakes. Another source is the sudden drainage of an ice dammed lake and when the block melts, the hole it leaves behind is a kettle. As the ice melts, ramparts can form around the edge of the kettle hole. The lakes that fill these holes are seldom more than deep and eventually fill with sediment. In acid conditions, a kettle bog may form but in alkaline conditions, it will be kettle peatland.
Шолу
Кетльдер – мұздықтардың шегінуі нәтижесінде пайда болатын флювиогляциалдық жер бедері. Мұздықтан үзіліп түскен мұз блоктарының мұздық суларымен әкелінетін шөгінділермен жартылай немесе толығымен көмілуінен пайда болады. Мұздық сулары мұздықтан ағып, шөгінділерді жинақтап, сандур деп аталатын кең жазықтарды құрайды. Мұз блоктары еріген кезде саңғалдағы қазандық тесіктер қалады. Көптеген қазандық тесіктердің пайда болуы сандур бетін бұзып, каме және қазандық топографиясына ұқсас, қырқалар мен үйінділердің аралас жиынтығын қалыптастырады. Кетль ойықтары тау қыртысы тәрізді, дөңгелек тас бөлшектерінен тұратын шөгінділерде де кездесе алады. Қазандық тесіктер мұздық бөгеті салынған көлдің кенеттен суға түсуінен туындаған су тасқынының салдарынан да пайда болуы мүмкін. Бұл су тасқыны, jökulhlaups деп аталады, көбінесе сандур бетіне үлкен мөлшерде шөгінділерді жылдам жинақтайды. Қазандық тесіктер шөгінділерге бай мұз блоктарының еруінен пайда болады, олар jökulhlaups арқылы тасымалданып, содан кейін көміледі. 1992 жылы Мейзельс жүргізген далалық байқаулар мен зертханалық симуляциялар jökulhlaups нәтижесінде пайда болған қазандық тесіктерінің жиегінде қамалдар қалыптасатынын көрсетті. Қамалдардың нақты түрлерінің пайда болуы балқыған мұз блогындағы тау жыныстары бөлшектерінің концентрациясына және блок шөгінділермен қаншалықты терең көмілгеніне байланысты. Көптеген қазандықтардың диаметрі екі километрден кем, бірақ АҚШ-тың орталық батысындағы кейбіреулері он километрден асады. Пуслинк көлі (Puslinch Lake) – Канаданың Онтарио провинциясында орналасқан, ал АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Каскад тауларының солтүстік-орталық бөлігіндегі Fish көліне тиесілі, Канададағы ең үлкен қазандық көлі. Көптеген қазандықтардың тереңдігі он метрден кем.
The depth of most kettles is less than ten meters.
Саздықтар
Егер қазандағы су органикалық өсімдік қалдықтарының ыдырауынан қышқылданса, ол қазан батпағына айналады; ал егер астыңғы топырақтар әк негізінде болса және қышқыл ортаны біршама бейтараптандырса, ол қазан шұңқырына айналады. Қазан батпақтары жабық экожүйелер болып табылады, себебі олардың су көзі тек жауын-шашын ғана. Қышқыл қазан батпақтары мен тұщы сулы қазан батпақтары кейбір симбиоздық флора мен фауна түрлері үшін маңызды экологиялық орталар болып табылады. Грин-Бейден оңтүстік-орталық Висконсинге дейінгі аймақты қамтитын Висконсин штатының Кеттл Морейн аймағында көптеген қазан шұңқырлары, мореналар және басқа да мұздық құрылымдары бар. Онда көптеген қазан көлдері бар, олардың кейбіреулерінің тереңдігі 61 метрден 100-200 метрге дейін жетеді.