Кіріспе

Жолды қағаз – қолмен жазуды жетекке алу үшін сызықтармен басылған жазу қағазы. Сызықтар көбінесе жұқа және ақшыл түсті болады, сондықтан мұндай қағазды кейде жіңішке сызықты қағаз деп атайды. Қосымша тік сызықтар шеттерді белгілеуге, абзацтарды бөлуге немесе деректерді кестеге түсіру үшін тор құруға мүмкіндік береді; мысалы, график қағазы (төртбұрышты қағаз немесе тор қағазы) көлденең және тік сызықтармен төртбұрыштарға бөлінеді.

Тарих

Бастапқыда қағаз қолмен, кейде үлгілерді пайдаланып сызылған. Жазушылар қағазды "қатайған ұш" арқылы сызып, қағаз бетінде бояусыз немесе түссіз көлемді сызықтар қалдыратын өткір құралды қолдана алатын, немесе "металл ұш" арқылы сызып, қағаз бетінде графит қарындаш сияқты түрлі түсті іздер қалдыратын, бірақ басқа да металдар да пайдаланылған. 1770 жылдың 15 маусымында ағылшын ойлап табушысы Джон Тетлоу "музыка және басқа да мақсаттар үшін қағаз сызу машинасына" патент алды. Кейінірек Уильям Орвилл Хикок 19 ғасырдың ортасында тағы бір машина ойлап тапты.

Жалпы типтері

Қағазға жүргізілген сызықтар пайдаланушыларға жазу немесе сурет салу кезінде алдын ала белгіленген талаптарға сәйкес келуге көмектеседі. Сызықтардың орналасуы қағаздың мөлшеріне емес, мақсатына, қолжазба стиліне немесе қолданылатын тілге байланысты анықталады. Әртүрлі сызықтар қолжазба, каллиграфия, графиктерде мәліметтерді белгілеу, музыкалық нотация жасау немесе студенттерді белгілі бір тілде немесе жазу жүйесінде жазуға үйретуге мүмкіндік береді. Мысалы: жазба қағазы (немесе жазу қағазы, қосымша қағаз, жеке парақ, сылқыма қағаз) көбінесе қолжазба үшін қолданылады және әртүрлі форматтарда және өлшемдерде шығарылады. Әдетте, беттің шеттері, ортасы немесе жекелеген сызықтарды бөлу үшін тең аралықтағы көлденең сызықтармен бірге тік сызықтар да салынады. Графикалық қағаздың бүкіл беті тең аралықтағы көлденең және тік сызықтармен жабылады, осылайша шаршылар торы құрылады. Ол жобалау, сурет салу және графиктер құру үшін қолданылады. Мәліметтерді белгілегенде сызықтарды санауды жеңілдету үшін әдетте әрбір он немесе бесінші сызық қалыңдатылады. Квадриллдік қағаз (немесе квадрилл қағазы) граф қағазына ұқсас, бірақ ондық сызықтары жоқ. Ол математикада ұзын бөлу немесе көбейту сияқты қолмен есептеулер жасағанда, сондай-ақ электрондық кестелерде және бухгалтерлік есептерде сандарды бағаналар бойынша ұйымдастыруға көмектеседі. Жартылай логарифмдік қағаз квадриллдік қағазға ұқсас, бірақ көлденең сызықтар тең аралықта емес, логарифмдік шкала бойынша орналасады. Логарифмдік қағаз жартылай логарифмдік қағазға ұқсас, бірақ көлденең және тік сызықтар екеуі де логарифмдік аралықта орналасады. Музыкалық қағаз музыканы қолмен жазу үшін қолданылады. Ең қарапайым бетте бес сызықтық таспалар тізбегі болады, олар беттің ені бойымен созылады. Кез келген музыкалық белгілер (ключтер, тактар, ноталар және т.б.) суретшінің қалауынша жазылуы мүмкін. Жазба қағазы жазбаша сөздерге қатысты болғандай, музыкалық қағаз да музыкалық ноталарға қатысты.

Өңірлік стандарттар

Аймақтық стандарттар, әсіресе академиялық немесе мемлекеттік кеңсе жұмысы үшін, ресімдеу ережелері бар.

Қытай

Бастауыш сынып оқушылары (田字格) Тианцзыге торлы қағазды пайдаланады, онда әрбір әріпке арналған жеке шаршылар болады. Кейде әрбір шаршы (тік, көлденең, диагональ бойынша) әріп компоненттерінің пропорциясы мен орналасуын анықтауға көмектесетін нұсқаулық ретінде бөлінеді. Тайваньда қытай тілінде жазу үшін студенттер негізінен жапондық генко ёси түріндегі қағазды қолданады, онда ол 原稿紙 деп аталады. Студенттер Бопомофо әуе дыбысын жазу үшін жіңішке тік жолдарды пайдаланады.

Франция

Қолжазбаны тәртіпке келтіру мақсатында мектептерде қағаз бетінде Сейес түріндегі сызықтар қолданылады. Қалың тік сызықтар бір-бірінен белгілі арақашықтықта орналасады және беттің сол жақ жиегінен басталады. Әрбір қалың сызықтар жұбының арасында үш жеңіл сызықтан үштік орналасады. Бұл қағаздар әдетте «ұсақ тақталар» (petits carreaux) деп аталады, ал 5×5 мм өлшемді қағаздар «ірі тақталар» (grands carreaux) деп ерекшеленеді. Сейес сызықты қағаз жеке парақтар (copies simples) немесе бірге біріктірілген екі парақ (copies doubles) түрінде қол жетімді, екі парақты нұсқа емтихан кезінде қолдануға ыңғайлы, себебі оны ұстау оңай (бір парақ жоғалып кетуі мүмкін, оны қосымша парақтарды сақтау үшін портфель ретінде пайдалануға болады және т.б.). Сейес сызықты қағаз А4 форматында (grand format) және мектептерде қолданылатын 170×220 мм форматта (petit format) шығарылады.

Германия

DIN 16552:1977 04 ("Қолмен жазуға арналған сызықтар") мектеп оқушылары қолдануға тиіс сызықты қағаз түрлерін белгілейді.

Жапония

Басқаларының қатарында, генко йоши (原稿用紙, "қолжазба қағазы") – негізінен кандзи әрпін жазу үшін қолданылатын қағаз түрі. Ол әрбір қытай таңбасы үшін жеке тіктөртбұрыштан тұрады. Тіктөртбұрыштардың оң жағында кана әрпінің оқылуын жазуға арналған жұқа жол бар. Оның мөлшері білім деңгейіне қарай өзгеріп отыруы мүмкін. Бұл қағаз Шығыс Азия мәдени аймағында кеңінен қолданылады, мысалы, Кореяда мақалдар мен нақыл сөздерді жазу үшін пайдаланылады.

Жаңа Зеландия

1984 жылғы Жаңа Зеландияның мектеп жабдықтары стандарты сызылған және сызылмаған қағаз үшін талаптарды белгілейді.

Ресей

Оқу дәптерлерінің форматтары стандартталған. Мектептік оқу дәптерлерінде жолдар арасында 8 мм арақашықтық болуы керек. Басқа сызылған қағаздарда 6 мм, 7 мм, 8 мм және 9 мм аралық қолданылуы мүмкін. Қалампыр жазуға арналған қағазда 4 мм арақашықтықтағы сызықтар жұбы қолданылады, ал жұптар арасында 8 мм болады. Олар қосымша нұсқау үшін тік сызықтарға 65 градус бұрышпен орналасуы мүмкін. Сызықтар сұр, көк, жасыл немесе күлгін түсті болуы мүмкін. Тік жиектің сызығы қызыл немесе қызғылт сары түсті болуы керек.

Оңтүстік Африка

А4 Төрткөзді/Есептік қағаз: 8 мм жолдың қашықтығы; 2 см сол жақтан жиек. Жоғарғы және төменгі жиектер өзгеріп отыруы мүмкін. Көбінесе "студенттік дәптерлер" немесе "емтиханға дайындалу парақтары" ретінде сатылады.

Ұлыбритания

Британдық стандарт көрінбейді. Дегенмен, ересектерге арналған қағаздағы жолдардың арасы көбінесе 8 мм, ал математикалық қағаздың торлы бөлігі 5 мм. Бастауыш мектептерге арналған қолжазба жазуға арналған арнайы қағаз бар ("Білім беру стандарты - Жазуды үйренуге арналған жаттығу дәптерлері") және Британдық стандарт BS4448 ("Мектептік жаттығу дәптерлері мен қағаздарға арналған талаптар"). 15 мм аралас жолақты қағазды және 10 мм аралас математикалық қағазды табуға болады. Бастауыш мектептен кейін барлық сыныптар ересектерге арналған жолдарды қолданады.