Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1959 жылғы фильм
1959 film
"Ашулы қызыл планета" (сонымен қатар "Марстың шабуылы" және "Төртінші планетаға саяхат" деп те аталады) – 1959 жылғы американдық ғылыми фантастикалық фильм, режиссері Иб Мелхиор, басты рөлде Жеральд Мор. Мелхиордың бастапқы өндіріс бюджеті 200 000 доллар ғана болған және оны түсіруге бар болғаны тоғыз күн берілген. Мұндай қаржылық және уақыт шектеулері "CineMagic" деп аталатын технологияны қолдануды талап етті, ол қолмен салынған анимацияны тікелей түсірілген кадрлармен біріктіретін фильмді өңдеу әдісі еді. Бұл салыстырмалы түрде арзан процесс Марс бетін бейнелейтін барлық сахналарда қолданылды. "Ашулы қызыл планета" үшін визуалды сенімді арнайы эффектілер жасау үшін "CineMagic" қанағаттандырмайтындықтан, продюсер Норман Маурер 1962 жылы, алайда аздап, "The Three Stooges in Orbit" комедиялық фильмінде осы технологияны қайта пайдаланды.
The Angry Red Planet (also called Invasion of Mars and Journey to Planet Four) is a 1959 American science fiction film directed by Ib Melchior and starring Gerald Mohr. Melchior reportedly had an initial production budget of only $200,000 and was given just nine days to film it. Such financial and time constraints necessitated the use of "CineMagic", a film processing technique that combined hand drawn animations with live action footage. The relatively inexpensive process was used for all scenes depicting the surface of Mars. While CineMagic proved unsatisfactory for creating visually believable special effects for The Angry Red Planet, producer Norman Maurer did reuse the process in 1962, although to a lesser extent, in the comedy film The Three Stooges in Orbit.
Сюжет
Жердегі миссияны басқару қызметкерлері MR 1 ("Марс Ракетасы 1") зымыран кемесін бақылайды, ол Марсқа алғашқы экипаждық экспедициядан кейін Жер орбитасына жақындағанда. Қызметкерлер мониторларда кемені көріп таңғалады, себебі олар көлік кеңістікте жоғалып кеткен немесе қираған деп ойлаған еді. Жердегі техниктер MR 1-дегі ешкіммен байланыс орната алмайды, сондықтан зымыранды қашықтан басқару арқылы қауіпсіз жерге қондыруға тырысады. Кемеде төрт адамнан тұратын алғашқы экипаждың тек екі тірі қалғаны табылады: доктор Айрис Райан және полковник Том О'Баннион, оның бүкіл оң қолы ерекше жасыл шетелдік өсімдікпен жабылған. МР 1-нің Марсқа жасаған миссиясын доктор Райан баяндайды, сонымен қатар полковник О'Баннионның нашар жұқтырған қолына ем табуға көмектеседі. Ол Қызыл планетаға саяхат жасап, оның бетін зерттеу кезінде экипаждың басынан өткендер туралы егжей-тегжейлі айтады. Ол экспедицияны қазір болып жатқандай етіп, кейінге қарай сипаттайды. MR 1 Марсқа жеткеннен кейін және экипажы планета бетін зерттеген соң, доктор Райанға ет жейтін өсімдік шабуыл жасайды, оны бас сержант Джейкобс "Клео" деп атаған мұздату сәулесімен жояды. Содан кейін экипаж алып жаратылыспен кездеседі – жартылай шаян, жартылай жәндік, алғашында оның аяқтарын ағаштар деп қателеді. Бұл жаратылысты да Джейкобс соқыр қылып, сәулелі қаруымен қуады. Экипаж кемеге оралғанда, радиосигналдары бұғатталғанын және MR 1 құпия күш өрісіне байланысты Марстан ұша алмайтынын түсінеді. О'Баннион экипажды Марстағы көлге жетелейді, онда алыста биік және әсерлі құрылыстары бар қала көрінеді. Суды үстіне қаптамалы салмен кешіп өтетін кезде, оларды алып амеба тәрізді жаратылыс тоқтатады, оның бір айналмалы көзі бар. Олар асығыс кері қайтады, ал жаратылыс оларды қуалайды. Кемеге кіргенде, жаратылыс Джейкобсты ұстап алып, оны өзінің желе тәрізді денесіне тартады, жақын арада сіңіріп алады; сондай-ақ О'Баннионның қолына да жұқпа береді. Жаратылыс кемені жауып тастайды және ақырында оны жейтін қышқылдарды өндіретіні күтілуде. О'Баннион оларды кеменің сыртқы қабығын электрлендіру үшін қайта сымдауға жетелейді, бұл жаратылыстың бір бөлегін жойғаннан кейін оны қуады, содан кейін олар кемені ұшыруға дайындау үшін қайта сымдайды. Күш өрісі белгісіз себептермен өшірілгендіктен үш тірі қалған адам MR 1-ді планетадан көтере алады, бірақ MR 1-дің конструкторы профессор Геттелл ұшудың күшті стресінен туындаған жүрек талмасынан қайтыс болады. MR 1 Жерге оралғаннан кейін О'Баннионның жұқтырған қолы медициналық қызметкерлермен электр тогы арқылы емделеді. Миссияны басқарушы техниктер экспедициядан алынған MR 1 деректерді тексеріп, шетелдік дауыстың жазбасын табады, ол кеме экипажына өздерінің туған планетасына хабар жеткізу үшін Марстан кетуге рұқсат етілгенін мәлімдейді. Содан кейін дауыс "біз Марстанбыз" деп, Жердегі адамзаттың дамуын мыңдаған жылдар бойы бақылап келгендерін және адамзаттың технологиясы мәдени дамудан әлдеқайда озып кеткенін айтады. Содан кейін шетелдік адамзатты Марсқа шабуыл жасады деп айыптайды, егер болашақ экспедициялар Қызыл планетаға қайтып келсе, Жер жаза ретінде жойылды деп ескертеді.
Mission control personnel on Earth monitor the rocketship MR 1 ("Mars Rocket 1") as it approaches Earth orbit following the first crewed expedition to Mars. Personnel are surprised to see the ship on their monitors, for they believed that the vehicle had become lost or destroyed in space. Ground technicians are unable, though, to make contact with anyone on MR 1, so they guide the rocket by remote control to a safe Earth landing. Only two survivors of the original four person crew are found in the ship: Dr. Iris Ryan and Col. Tom O'Bannion, whose entire right arm is covered with a strange green alien growth. The MR 1's mission to Mars is then recounted by Dr. Ryan as she also helps to find a cure for Col. O'Bannion's badly infected arm. In her debriefing, she reports in detail the crew's experiences while traveling to the Red Planet and exploring its surface. She describes their expedition in retrospect, as if it were currently happening. After MR 1 reaches Mars and its crew explores the planet's surface, Dr. Ryan is attacked by a carnivorous plant, which Chief Warrant Officer Jacobs kills with his freeze ray, which he calls "Cleo". The crew then encounters an immense bat rat spider crab creature, at first mistaking its legs for trees. That creature is also blinded and repelled by Jacobs who, again, uses his ray gun. When the crew returns to their ship, they realize that their radio signals are being blocked and the MR 1 is unable to leave Mars due to a mysterious force field. O'Bannion next leads the crew to a Martian lake, where a city with high, impressive structures is visible on the other side, far in the distance. Crossing the water in an inflatable raft, they are stopped by a giant amoeba like creature with a single spinning eye. They hurriedly retreat, the creature pursuing them. As they are entering their ship, the creature catches Jacobs and draws him inside the gelatinous body, soon absorbing him; it has also infected O'Bannion's arm. The creature envelops the ship and is expected to eventually develop acids to eat through it. O'Bannion leads them in rewiring the ship to electrify the outer hull, which drives the creature away after destroying parts of it, then they rewire the ship for lift off. The three survivors manage to lift MR 1 off from the planet since the force field has somehow been deactivated, but Professor Gettell, the MR 1's designer, dies of an apparent heart attack caused by the extreme stresses of the ascent. Once the MR 1 returns to Earth, O'Bannion's infected arm is cured by medical staff using electric shocks. Mission control technicians also examine the MR 1's data recorders from the expedition and find a recording of an alien voice, which announces that the ship's crew were allowed to leave Mars so that they could deliver a message to their home planet. The voice then states that "we of Mars" have been observing human development on Earth for many thousands of years and have determined that humanity's technology has far outpaced progress in cultural advancement. The alien then accuses humankind of invading Mars, warning that if future expeditions ever return to the Red Planet, the Earth would be destroyed in retaliation.
Өндіріс
"Ашулы қызыл планета" Сидни Пинк жазған "Марс планетасы" атты жоба ретінде басталып, Жердің құпия көршісіне жасалған ғарыш сапары туралы болатын. 2002 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше жыл бұрын Пинк сұхбатта: "Бұл менің ас үйімдегі үстелде жазылған. Балаларым менің сыншылары еді, олар маған не жақсы, не жаман екенін айтатын". Пинк Мельхиорды бір кеште кездестіргеннен кейін оған жобасын ұсынды. Мельхиор жобаның әлеуеті бар екеніне сенді, сондықтан Пинк оған фильмді түсіруге рұқсат берсе, сценарий жазуға көмектесуге уәде берді. Мельхиор жұмысқа жарамды сценарийді дамытумен айналысқанда, Пинк Маурермен танысты, ол қолмен салынған суреттерді тікелей түсіріліммен біріктіре отырып, арнайы эффектілер жасау үшін "революциялық" CineMagic түсіру процесін жасап жатқан еді. Бірақ, бұл процестің уәделенгендей сапалы эффектілерді бере алмайтыны тез арада анық болды. Пинк: "Кинемагия дұрыс жұмыс істемеді. Ол 3D эффекті болуы керек еді. Бірақ, біз жасаған нәрсе де керемет болды" деді. Пинк түсірілімге дейін берген сұхбаттары фильмнің декорацияларын жасауға жұмсалған ақшаның қаншалықты аз болғанын көрсетеді. 1959 жылдың 7 қыркүйегінде Associated Press тілшісі және жазушысы Джеймс Бэконға берген сұхбатында Пинк жаңа CineMagic процесін пайдаланудың шығындарды қысқартудағы тиімділігі туралы: "Марс планетасының декорациясына біз бағалаған мыңдаған доллардың орнына жүздей доллар жұмсадық" деді. Сондай-ақ, Пинк сол сұхбатында фильмнің "бастапқы құнының жартысына жуығына түсірілетінін" болжады.
The Angry Red Planet began as The Planet Mars, a treatment written by Sidney Pink about a space voyage to Earth's mysterious neighbor. Pink said in an interview a few years before his 2002 death: "It was written on my kitchen table. My kids were my critics, they'd tell me what was good and what just fell flat". Pink gave his treatment to Melchior after meeting him at a party. Melchior believed the project had potential, so he offered to help write the screenplay if Pink allowed him to direct the film. While Melchior worked on establishing a working script, Pink met Maurer, who was developing CineMagic, a "revolutionary" filming process for creating special effects by combining hand drawn images with live action. However, it soon became apparent the process would not be able to deliver what had been promised with respect to the quality of its effects. Pink recalled that "the damn Cinemagic didn't work like it should. It was supposed to be sort of a 3 D effect. What we came up with was great anyway". Comments made by Pink on the eve of filming provide some evidence regarding how little money was spent to design and build sets for the production. In an interview for a September 7, 1959 news item by Associated Press reporter and writer James Bacon, Pink is quoted about the extreme cost cutting effectiveness of using the new CineMagic process: "Our set for the planet Mars cost us a couple of hundred dollars instead of the thousands we had estimated". Pink also estimates in that interview that the movie "will be made at half the original cost",
Шығару
American International Pictures фильмін 1960 жылдың қыркүйегінде 83 және 87 минут аралығындағы бастапқы уақытымен шығарды. AIP фильмді бастапқыда қос фильмдік көрсетімдердің бір бөлігі ретінде таратты. Кейбір аймақтардағы кинотеатрларда «Қорқынышты цирк» фильмімен бірге көрсетілді, ал басқа аймақтарда «Уақыт шегінен тыс» фильмімен бірге көрсетілді. Пинктің айтуынша, ол AIP-мен жұмыс істеуде қиындықтарға тап болды, әсіресе «жаман атқа ие» Сэмюэл З. Аркоффпен. Дегенмен, 1959 және 1960 жылдардың басындағы барлық сыншылар фильмді, жалпы алғанда немесе CineMagic-тің жер бедерін, ойдан шығарылған өсімдіктерді және Марстағы құбыжықтарды модельдеудегі кемшіліктерін сынға алмады. Motion Picture Daily сыншысы Сэмюэл Д. Бернс сол кезде өндіріске өте қуанды, оны «кереметтік пен қызығушылыққа толы әсерлі тәжірибе» деп атады. Эриксон фильмді кем дегенде Марстың бетін қызыл түспен бояғаны үшін мақтады, бұл оның пікірінше, кадрларға «сенімді түрде шетелдік көрініс» береді. Алайда, AllMovie сыншысы Брюс Эдер фильмді оң бағалап, оның жалпы режиссерлік стилін жоғары бағалады: Данияда туған режиссер және сценарист Иб Мелхиор оқиғаға таңқаларлықтай жеңіл және шеберлікпен келеді, актерлерге өз рөлдерімен ләззат алуға мүмкіндік береді – әсіресе Хэмфри Богартқа ұқсайтын және оның даусы да сондай Джеральд Мохр, мықты миссия командирі ретінде, және экипаждың жақсы мінезді техникалық қызметкері Джек Крушен – оқиға мен сюжет желісінен көз жазбай, барлығын арнайы эффектілермен үйлесімді түрде байланыстырады.
American International Pictures released the film in September 1960 with its original running time varying between 83 and 87 minutes. AIP also distributed the film initially as part of double feature billings. At theaters in some regions it was presented with Circus of Horrors, and in other regions it was presented with Beyond the Time Barrier. According to Pink, he had trouble working with AIP, more specifically with the "notorious" Samuel Z. Arkoff. However, not all reviewers in 1959 and early 1960 were critical of the film in general or, in particular, CineMagic's deficiencies in simulating the terrain, fictitious plant life, and monstrous creatures on Mars. Motion Picture Daily reviewer Samuel D. Berns was enthusiastic at the time about the production, calling it "a stimulating experience in suspense and intrigue". Erickson does faintly compliment the film for at least coloring scenes of Mars' surface with a red tinge, which in his opinion gives the sequences "a credibly alien look". However, reviewer Bruce Eder of AllMovie is more positive in his appraisal of the film, commending in particular its overall style of direction:Danish born director/screenwriter Ib Melchior brings a surprisingly light, deft touch to the proceedings, allowing the actors a chance to have fun with their roles—especially Gerald Mohr, still looking and sounding a bit like Humphrey Bogart, as the stalwart mission commander, and Jack Kruschen as the good humored technician in the crew—without losing sight of the adventure and the story line, and meshing it all seamlessly with the special effects driven sequences.
Мұра
1982 жылы американдық панк-рок тобы Misfits-тің "Walk Among Us" альбомының обложкасында "The Angry Red Planet" фильмінен алынған егеуқыр тышқан-жарғанат-өрмекші бейнеленген.
The cover artwork for the 1982 album Walk Among Us by the American punk rock band Misfits features the rat bat spider creature from The Angry Red Planet.
Үй медиасы
"Ашулы қызыл планета" алғаш рет Thorn EMI/HBO Video компаниясымен VHS форматында шығарылды. Кейіннен 2001 жылы MGM Home Entertainment компаниясы оны VHS және DVD форматында, өздерінің "Midnite Movies" үй медиасы жинағының бір бөлігі ретінде қайта шығарды.
The Angry Red Planet was first released on VHS by Thorn EMI/HBO Video. It was later released on VHS and DVD by MGM Home Entertainment in 2001, as part of their "Midnite Movies" line of home media releases.