Кіріспе

Глобалды кітапхана кооперативі (1967–)

Килгур және Миссури университетінің кітапханалар басшысы болған Ральф Х. Паркер 1965 жылы Огайо колледжінің кітапханашылар комитетіне консультант ретінде ортақ каталогтау жүйесін ұсынды. OCLC АҚШ-та Огайодан тыс қызметтерін кеңейткенде, оқыту, қолдау және маркетингтік қызметтер ұсынатын "желілер" деп аталатын ұйымдармен стратегиялық серіктестіктер құруға сүйенді. 2008 жылға қарай АҚШ-та 15 тәуелсіз аймақтық қызмет провайдері болды. OCLC желілері OCLC басқаруында маңызды рөл атқарды, желілер OCLC мүшелері кеңесіне делегаттарды сайлап жіберді. 2008 жылы OCLC тарату арналарын зерттеу үшін екі зерттеу тапсырды; сонымен бірге, кеңес Қамқоршылар кеңесі ұсынған басқару өзгерістерін мақұлдады, бұл желілер мен басқару арасындағы байланысты үзіп тастады. 2009 жылдың басында OCLC бұрынғы желілермен жаңа келісімшарттар жасасты және орталықтандырылған қолдау орталығын ашты. 2010 жылдың шілдесінде бәсекелес стартап SkyRiver компаниясы OCLC-ге қарсы монополияға қарсы сот процесін бастады. Кітапханаларды автоматтандыру компаниясы Innovative Interfaces SkyRiver-ге қосылды. Алайда, 2013 жылдың наурызында Innovative Interfaces SkyRiver-ді сатып алғаннан кейін сот процесі тоқтатылды. Innovative Interfaces компаниясын 2020 жылы ExLibris сатып алды, осылайша АҚШ-тағы ILS қызметтерінің басым жеткізушісі болып OCLC-ді басып өтті (академиялық кітапханалар үшін 70% -дан астам нарықтық үлес және ExLibris үшін қоғамдық кітапханалар үшін 50% -дан астам, ал OCLC-нің 2019 жылы екі типтегі кітапханалардың 10% -ы). 2022 жылы мүшелік және басқару құрамына OCLC-тің көптеген білікті өнімдеріне жазылған кез келген мекеме кірді (бұрын мүшелікке "интеллектуалды мазмұнға үлес қосу немесе жаһандық ресурстарды немесе анықтамалық ақпаратты бөлісуге қатысу" арқылы жарамды мекемелер кірген), OCLC-тің серіктес бағдарламасының бөлігі болып табылатын коммерциялық ұйымдарды қоспағанда. Бұл өзгеріс OCLC-тің корпоративтік сатып алуларының нәтижесінде қызметтерінің кеңеюін көрсетті. 1967–1980: Фредерик Г. Килгур 1980–1989: Роуленд С. В. Браун 1989–1998: К. Уэйн Смит 1998–2013: Джей Джордан 2013–қазіргі уақытқа дейін: Скип Причард

Қызметтер

OCLC кез келген адамға библиографиялық, аннотациялық және толық мәтінді ақпаратты ұсынады. OCLC және оның мүше кітапханалары бірлесіп әлемдегі ең ірі онлайн қоғамдық каталогты (OPAC) – OCLC Online Union Catalog – WorldCat-ті жасап, қолдайды. Дьюи ондық жіктеуіші бар кітаптарға қатысты ақпарат 2013 жылдың шілдесіне дейін қолжетімді болды; оның орнына Classify қызметі енгізілді. 2009 жылдың тамызына дейін, ол Backstage Library Works компаниясына сатылғанға дейін, OCLC Пенсильвания штатының Бейтлехем қаласында орналасқан OCLC сақтау қызметі орталығы деп аталатын микрофильмдерді сақтау және цифрландыру операциясын жүргізді. 1971 жылдан бастап OCLC мүшелері үшін ортақ онлайн каталогпен қатар каталог карталарын да шығарды; компания соңғы каталог карталарын 2015 жылдың 1 қазанында басып шығарды. , қатысушы жаһандық кітапханалардың кооперативі пайдаланушыларға тәулік бойы қызмет көрсететін анықтамалық қызмет, 2019 жылы Springshare компаниясы OCLC-ден сатып алып, Springshare-дің LibAnswers платформасына көшірді.

Қолдау

1967 жылы құрылғаннан бері әсер ету (адвокация) OCLC миссиясының маңызды бөлігі болды. OCLC қызметкерлері кітапхана басшыларымен, ақпараттық мамандармен, зерттеушілермен, кәсіпкерлермен, саяси қайраткерлермен, қор жинаушылармен, студенттермен және кітапхана пайдаланушыларымен үнемі кездесіп, жұмыс істейді, соның нәтижесінде "зерттеуді, ғылымды, білімді, қоғамдық дамуды, ақпаратқа қол жеткізуді және жаһандық ынтымақтастықты" қолдайды. Кітапханашыларға оқу курстарын ұсынатын WebJunction – 2003 жылдан бастап Билл мен Мелинда Гейтс қорынан гранттармен қаржыландырылатын OCLC бөлімшесі. 2003 жылы OCLC іздеу жүйелерінің провайдерлерімен серіктесіп, кітапханаларды қолдауға және Интернет кеңістігінде ақпарат таратуға кірісті. Google, Yahoo! және Ask.com компаниялары WorldCat деректерін осы іздеу жүйелері арқылы іздеуге қолжетімді ету үшін OCLC-мен бірлесіп жұмыс істеді. Бұрынғы адвокациялық кампаниялар кітапханалар мен ақпараттық зерттеулерден алынған білімді таратуға бағытталған. Мұндай жобаларға Америка мұрағатшыларының қоғамы, Ашық мұрағаттар бастамасы, Мұражай және кітапхана қызметтері институты, Халықаралық стандарттау ұйымы, Ұлттық ақпараттық стандарттар ұйымы, Дүниежүзілік тор консорциумы, Интернет-инженерлік топтамасы және Интернет2 сияқты ұйымдар кірді. Бұл күш-жігерге ең үлкен үлес қосқандардың бірі – «Даблин ядролық метадеректер бастамасы», ол «кітапханалардың, мұрағаттардың, мұражайлардың, технологиялық ұйымдардың және бағдарламалық жасақтама компанияларының ашық форумы болып табылады, олар әртүрлі мақсаттар мен бизнес-модельдерді қолдайтын өзара үйлесімді онлайн метадеректер стандарттарын әзірлеу үшін бірлесіп жұмыс істейді».

Онлайн деректер қоры: WorldCat

OCLC-тің WorldCat дерекқоры жалпы жұртшылық пен кітапханашылар каталогтау және зерттеу жұмыстары үшін пайдаланылады. WorldCat көптеген кітапханалар төлем жасап қолданатын FirstSearch деп аталатын веб-сервис арқылы, сондай-ақ барлығына қолжетімді WorldCat.org сайты арқылы іздеуге қолжетімді.

Анықтама және байланысты деректер

OCLC WorldCat-тегі әрбір жаңа библиографиялық жазбаға бірегей басқару нөмірін тағайындайды (бұл нөмір "OCLC басқару нөмірі" үшін "OCN" деп аталады). Нөмірлер тізбектеп беріледі, ал 2013 жылдың ортасында миллиардтан астам OCN жасалған. 2013 жылдың қыркүйегінде OCLC осы нөмірлерді жалпыға қолжетімді деп жариялады, бұл OCN-ді OCLC-ден тыс кеңінен пайдалануға кедергі келтіретін факторды жойды. Басқару нөмірлері WorldCat жазбаларын жергілікті кітапхана жүйесі жазбаларымен байланыстырады, кітапханалардағы жазба үшін ортақ анықтама кілтін қамтамасыз етеді. OCN-дер, әсіресе ISBN-ы жоқ кітаптар мен басқа библиографиялық материалдарды анықтау үшін пайдалы (мысалы, 1970 жылға дейін жарияланған кітаптар). OCN-дер көбінесе Уикипедия және Уикидеректер үшін идентификатор ретінде қолданылады. 2013 жылдың қазан айында Уикипедиядағы 29 673 кітап туралы ақпараттық блоктың ішінде "23 304 ISBN және 15 226 OCN болды" деп хабарланды, ал Уикидеректерге қатысты: "шамамен 14 миллион Уикидеректер элементтерінің 28 741-і кітаптар болды. 5403 Уикидеректер элементтерінің ISBN-ы бар, ал 12 262-сі OCN-ге ие". OCLC сонымен қатар VIAF-қа деректерді үлесетін мекемелердің өкілдерінен құралған VIAF кеңесінің бақылауымен Халықаралық атаулар туралы деректер жинағын (VIAF) басқарады. VIAF нөмірлері стандартты идентификаторлар ретінде кеңінен қолданылады, соның ішінде Уикипедияда.

Компанияларды сатып алу

OCLC 2002 жылы электрондық кітаптар мен оқулықтарды ұсынатын NetLibrary компаниясын сатып алды және 2010 жылы оны EBSCO Industries компаниясына сатты. OCLC PICA компаниясының барлық акциялары OCLC-ге тиесілі, ол Нидерландыдағы Лейден қаласында орналасқан кітапханаларды автоматтандыру жүйелері мен қызметтерін ұсынатын компания. 2007 жылдың соңында компанияның атауы "OCLC" деп өзгертілді. 2006 жылдың шілдесінде Ғылыми кітапханалар тобы (RLG) OCLC-мен бірікті. 2008 жылдың 11 қаңтарында OCLC EZproxy сатып алғанын хабарлады. Сондай-ақ, OAIster компаниясын да сатып алды. Бұл процесс 2009 жылдың қаңтарында басталды және 2009 жылдың 31 қазанынан бастап OAIster деректері WorldCat.org арқылы тегін қолжетімді болды. 2013 жылы OCLC голландиялық кітапханаларды автоматтандыру компаниясы HKA-ны және оның Wise интеграцияланған кітапхана жүйесін сатып алды. OCLC бұл жүйені "клиенттік қатынастарды басқару, маркетинг және талдау мүмкіндіктерін ILS функцияларымен біріктіретін" "қауымдастықпен байланыс жүйесі" деп сипаттайды. OCLC 2019 жылы Wise жүйесін АҚШ кітапханаларына ұсына бастады. 2017 жылы OCLC Канаданың Оттава қаласында орналасқан кітапханалар аралық несие беру қызметін ұсынатын Relais International компаниясын сатып алды. Бірігулер мен сатып алулардың толық тізімі OCLC веб-сайтында қолжетімді.

Сын

2008 жылдың мамыр айында OCLC Джеффри Билл тарапынан монополистік тәжірибелер жасағаны және басқа да кемшіліктері үшін сынға ұшырады. Кітапхана блогері Рик Мейсон Биллдің OCLC-ге қатысты "негізді сын-ескертпелері" бар екенін мойындаса да, оның кейбір мәлімдемелеріне келіспеді және оқырмандарды "әсірелеуден және оның жеке бағытталған сынынан сақтаныңыз, себебі олар айтуға тұрарлық мәні бар нәрсені басып тастайды" деп ескертті. 2008 жылдың қараша айында OCLC директорлар кеңесі бір жақты түрде WorldCat Records пайдалану және беру ережелерінің жаңа нұсқасын жариялады, ол мүше кітапханалардан өздерінің библиографиялық жазбаларына OCLC ережелері туралы ескерту қосуды талап ететін еді; бұл ереже кітапхана блогерлері арасында қызу пікірталас тудырды. Бұл ережеге қарсы шыққандардың арасында кітапханашы емес белсенді Аарон Шварц болды, ол бұл ереженің Ашық кітапхана, Zotero және Уикипедия сияқты жобаларға қауіп келтіретініне сенді және "OCLC-тің билікті басып алуын тоқтату" үшін петиция бастады. Шварцтың петициясына 858 адам қол қойды, бірақ оның ұсынған шараларының толық мәліметтері көбінесе назардан тыс қалды.