Ақпарат сауаттылығы: анықтамалар мен даму тарихы

Кіріспе

Академиялық пән

Колледждер мен зерттеу кітапханаларының қауымдастығы ақпараттық сауаттылықты "ақпаратты іздеуді, оның қалай жасалғанын және бағаланғанын түсінуді, сондай-ақ жаңа білім құруда және білім беру қауымдастықтарына этикалық қағидалармен қатысуда ақпаратты пайдалануды қамтитын біріктірілген қабілеттер жиынтығы" деп анықтайды. Ұлыбританияда Кітапхана және ақпарат саласының мамандары институтының анықтамасында да ақпаратның "қашан" және "неге" қажет екенін білуге назар аударылады. 1989 жылы Америка кітапханалар қауымдастығының (АҚК) ақпараттық сауаттылық жөніндегі Президенттік комитеті ақпараттық сауаттылықты (АС) жеке тұлғаның қасиеттері ретінде ресми түрде анықтады, яғни "ақпаратты сауатты болу үшін адам ақпарат қашан керек екенін тани білуі керек және қажетті ақпаратты табуға, бағалауға және тиімді пайдалануға қабілетті болуы тиіс". 1990 жылы ғалым Лори Арп "Ақпараттық білім беру мен кітаптану нұсқаулары бірдей ме?" деген сұрақпен мақала жариялады. Арп бұл екі терминнің де теориялық тұрғыдан немесе тәжірибелі мамандар тарапынан жақсы анықталмағанын айтты. Шатасуды азайту және мәселенің шеңберін нақтылау үшін қосымша зерттеулер қажет болды. АҚШ-тың ақпараттық сауаттылық жөніндегі Ұлттық форумы ақпараттық сауаттылықты "ақпаратқа қашан мұқтаж екенін білу, оны анықтап, табу, бағалау және қолдағы мәселе немесе қиындық үшін тиімді пайдалану қабілеті" деп түсіндірді. Бұл ұғымды және оның басқа да дағдылар мен сауаттылық түрлерімен байланысын жақсырақ анықтау үшін көптеген күш-жігер жұмсалды. Ақпараттық сауаттылыққа байланысты басқа педагогикалық нәтижелерге дәстүрлі сауаттылық, компьютерлік сауаттылық, зерттеу дағдылары және сындық ойлау дағдылары жатады. Ақпараттық сауаттылық – бұл педагогтар мен кітапханашылардың дезинформация, жалған жаңалықтар мен бұрмалаушылықтың кең таралғандығына байланысты қызығушылық танытып, қарсы шара ретінде қарастыратын маңызды сала. Ғалымдар демократиялық және көп түрлі қоғамға адамдардың үлесін арттыру үшін педагогтардың үкімет пен бизнес секторларын ақпараттық сауаттылық саласындағы білім беру бастамаларын қолдауға және қаржыландыруға шақыруы керек екенін айтады.

The Association of College and Research Libraries defines information literacy as a "set of integrated abilities encompassing the reflective discovery of information, the understanding of how information is produced and valued and the use of information in creating new knowledge and participating ethically in communities of learning". In the United Kingdom, the Chartered Institute of Library and Information Professionals' definition also makes reference to knowing both "when" and "why" information is needed. The 1989 American Library Association (ALA) Presidential Committee on Information Literacy formally defined information literacy (IL) as attributes of an individual, stating that "to be information literate, a person must be able to recognize when information is needed and have the ability to locate, evaluate and use effectively the needed information". In 1990, academic Lori Arp published a paper asking, "Are information literacy instruction and bibliographic instruction the same?" Arp argued that neither term was particularly well defined by theoreticians or practitioners in the field. Further studies were needed to lessen the confusion and continue to articulate the parameters of the question. The United States National Forum on Information Literacy defined information literacy as "the ability to know when there is a need for information, to be able to identify, locate, evaluate, and effectively use that information for the issue or problem at hand." A number of other efforts have been made to better define the concept and its relationship to other skills and forms of literacy. Other pedagogical outcomes related to information literacy include traditional literacy, computer literacy, research skills and critical thinking skills. Information literacy as a sub discipline is an emerging topic of interest and counter measure among educators and librarians with the prevalence of misinformation, fake news, and disinformation. Scholars have argued that in order to maximize people's contributions to a democratic and pluralistic society, educators should be challenging governments and the business sector to support and fund educational initiatives in information literacy.

Тұжырымдаманың тарихы

"Мағлұмат сауаттылығы" термині алғаш рет 1974 жылы Ұлттық кітапханалар және ақпараттық ғылымдар жөніндегі комиссия тапсырмасы бойынша, Ақпараттық индустрия қауымдастығының (қазіргі Бағдарламалық қамтамасыз ету және ақпараттық индустрия қауымдастығы) президенті болған Пол Г. Зурковский жазған есепте қолданылды. Зурковский бұл терминді "ақпаратты сауатты" адамдардың "техникалық және дағдыларын" сипаттау үшін пайдаланды, олар "өзінің проблемаларын шешу үшін кең ауқымды ақпараттық құралдарды және бастапқы көздерді қолдану арқылы ақпараттық шешімдерді қалыптастырады". Ол "сауаттылар" мен "ақпараттық сауаттылығы жоқтар" арасында айқын шекара салды. Ақпараттық сауаттылық тұжырымдамасы 1976 жылы Ли Бурчинаның Техас A&M университеті кітапханасының симпозиумында жасаған баяндамасында қайта пайда болды. Бурчина проблемаларды шешу және шешім қабылдау үшін ақпаратты табу және пайдалануға қажетті дағдыларды анықтады. 1976 жылы "Кітапхана журналында" жарияланған тағы бір мақаласында М. Р. Оуэнс бұл тұжырымдаманы саяси ақпараттық сауаттылық және азаматтық жауапкершілікке қатысты қолданып, былай деді: "Барлық [адамдар] тең құқықпен туған, бірақ ақпараттық ресурстарға ие сайлаушылар ақпараттық сауаттылығы жоқ азаматтарға қарағанда дұрыс шешімдер қабылдауға мүмкіндік алады. Азаматтық міндеттерді орындау үшін шешім қабылдау процесінде ақпараттық ресурстарды қолдану өте қажет". 2020 жылы жарияланған академиялық мақаладағы әдебиеттер шолуында Орал Робертс университетінің профессоры Анжела Сэмпл ақпараттық сауаттылық анықтамаларының бірнеше тұжырымдамалық толқындарын келтірді, онда ақпарат – ойлау тәсілі, дағдылар жиынтығы және әлеуметтік практика ретінде қарастырылады. Бұл тұжырымдамалардың енгізілуі металiteracy деп аталатын механизмді қабылдауға және ALA ақпараттық сауаттылық шеңберін құруға әкелді. Мақалада ақпараттық сауаттылықтың маңыздылығы, оны дамыту мүмкіндіктері және Ақпараттық дәуір мектебінің идеясы жарияланды. Комитет ұсыныстары 90-нан астам ұлттық және халықаралық ұйымдардың коалициясы болып табылатын Ақпараттық сауаттылық жөніндегі ұлттық форум құрылуына себеп болды. 1998 жылы Президент жанындағы ақпараттық сауаттылық жөніндегі комитет өзінің соңғы есебін жаңартты. Есеп бастапқы есептегі алты ұсынысты баяндап, қиындықтар мен прогресске қол жеткізген салаларды қарастырды. 1999 жылы Ұлыбританиядағы колледж, ұлттық және университет кітапханалары қоғамы (SCONUL) ақпараттық сауаттылықтың жеті тірегін жариялады, бұл ақпараттық дағдылар мен АТ дағдылары арасындағы қатынасты көрсетеді, сондай-ақ жоғары білім беруде ақпараттық сауаттылықтың даму идеясын ұсынады. 2003 жылы Ақпараттық сауаттылық жөніндегі ұлттық форум ЮНЕСКО және Ұлттық кітапханалар және ақпараттық ғылымдар жөніндегі комиссиямен бірлесіп Прагада халықаралық конференция өткізді. Жиырма үш елдің өкілдері ақпараттық сауаттылықтың маңыздылығын жаһандық контексте талқылау үшін жиналды. Нәтижесінде Прага декларациясы қабылданды.

The phrase "information literacy" first appeared in print in a 1974 report written on behalf of the National Commission on Libraries and Information Science by Paul G. Zurkowski, who was at the time president of the Information Industry Association (now the Software and Information Industry Association). Zurkowski used the phrase to describe the "techniques and skills" learned by the information literate "for utilizing the wide range of information tools as well as primary sources in molding information solutions to their problems" and drew a relatively firm line between the "literates" and "information illiterates." The concept of information literacy appeared again in a 1976 paper by Lee Burchina presented at the Texas A&M University library's symposium. Burchina identified a set of skills needed to locate and use information for problem solving and decision making. In another 1976 article in Library Journal, M. R. Owens applied the concept to political information literacy and civic responsibility, stating, "All [people] are created equal but voters with information resources are in a position to make more intelligent decisions than citizens who are information illiterates. The application of information resources to the process of decision making to fulfill civic responsibilities is a vital necessity." In a literature review published in an academic journal in 2020, Oral Roberts University professor Angela Sample cites several conceptual waves of information literacy definitions as defining information as a way of thinking, a set of skills, and a social practice. The introduction of these concepts led to the adoption of a mechanism called metaliteracy and the creation of threshold concepts and knowledge dispositions, which led to the creation of the ALA's Information Literacy Framework. the article outlines the importance of information literacy, opportunities to develop it, and the idea of an Information Age School. The recommendations of the Committee led to establishment of the National Forum on Information Literacy, a coalition of more than 90 national and international organizations. Also in 1998, the Presidential Committee on Information Literacy updated its final report. The report outlined six recommendations from the original report, and examined areas of challenge and progress. In 1999, the Society of College, National and University Libraries (SCONUL) in the UK published The Seven Pillars of Information Literacy to model the relationship between information skills and IT skills, and the idea of the progression of information literacy into the curriculum of higher education. In 2003, the National Forum on Information Literacy, along with UNESCO and the National Commission on Libraries and Information Science, sponsored an international conference in Prague. Representatives from twenty three countries gathered to discuss the importance of information literacy in a global context. The resulting Prague Declaration

АҚШ-та ақпараттық сауаттылық 2009 жылы президент Барак Обаманың бірінші мерзімінде басымдыққа ие болды. Ақпараттық сауаттылықтың күнделікті қарым-қатынастағы маңыздылығын атап өту үшін ол қазан айын Ұлттық ақпараттық сауаттылық айы деп жариялады.

Ақпараттық сауаттылық жөніндегі президенттік комитет

Америка кітапханалар қауымдастығының ақпараттық сауаттылық жөніндегі президенттік комитеті ақпараттық сауаттылықты "қажетті ақпаратды қашан іздеу керектігін білу және оны табу, бағалау және тиімді пайдалану қабілеті" деп анықтады. Сондай-ақ, ақпараттық сауаттылықты өмір бойы білім алу үшін және хабардар әрі өркендеген азаматтық қоғамды құру үшін маңызды дағды ретінде атап көрсетті. Жаңартылған есепте комитет Ұлттық форум мен жалпы азаматтарды "осы бірлескен күш-жігердің нәтижесі – қолдағы мәселе немесе шешім үшін қажетті ақпаратты әрқашан таба алатын, өмір бойы біліммен қаруланған тиімді азаматтардан тұратын қоғам болады. Осы жаңа буын ақпараттық сауатты азаматтар Американың ең бағалы байлығына айналады" дегенді мойындауға шақырды және ақпараттық сауатты әлемді құру жолындағы жұмысты жалғастыруға үндеді. Ақпараттық сауаттылық жөніндегі президенттік комитетінің жұмысы Ақпараттық сауаттылық жөніндегі Ұлттық форумның құрылуына себеп болды.

Ақпараттық сауаттылық жөніндегі ұлттық форум

1983 жылы АҚШ "Қауіпті ұлт: Білім беру реформасының қажеттілігі" атты есеп жариялады, онда "орташалықтың көтерілуі" американдық білім беру жүйесінің негізін шайқап жатқаны айтылды. Бұл есеп АҚШ-тағы қазіргі білім беру реформасы қозғалысының бастауы деп есептеледі. Бұл есеп, ақпараттық қоғамның жылдам дамуымен бірге, 1987 жылы Америка кітапханалар қауымдастығын (ALA) педагогтар мен кітапханашылардан тұратын комиссия құруға итермеледі. Форум, ЮНЕСКО және Халықаралық кітапханалар қауымдастықтары мен мекемелері федерациясы (IFLA) бірлесіп Прага декларациясын (2003) және Александрия манифестін (2005) қабылдауға әкелген бірнеше "сарапшылар кездесуін" ұйымдастырды. Екі құжатта да ақпараттық сауаттылықтың маңыздылығы негізгі адам құқығы ретінде баса көрсетіледі және ол – өмір бойы білім алу дағдысы деп қарастырылады.

Халықаралық кітапхана қауымдастықтары мен мекемелері федерациясы (IFLA)

IFLA ақпараттық сауаттылық бөлімін құрды. Бөлім өз кезегінде InfoLit Global деп аталатын ақпараттық сауаттылық ресурстары тізімін жасап, жариялады. Кітапханашылар, педагогтар және ақпарат саласының мамандары өздерін тіркеп, ақпараттық сауаттылыққа қатысты материалдарды жүктей алады. (IFLA, Ақпараттық сауаттылық бөлімі, н.д.) IFLA веб-сайтында айтылғандай, "Ақпараттық сауаттылық бөлімінің басты мақсаты – барлық типтегі кітапханалар мен ақпараттық ұйымдарда ақпараттық сауаттылық білімін дамытудағы халықаралық ынтымақтастықты ынталандыру".

ЮНЕСКО-ның медиа және ақпараттық сауаттылығы

ЮНЕСКО сайтында айтылғандай, олардың мақсаты – адамдарға кәсіби және жеке өмірінде ақпаратты және медиані сыни түрде қабылдау, бағалау және пайдалану дағдылары мен қабілеттерін ұсыну. Олардың міндеті – ақпараттық сауаттылықты дамыту үшін білім беру саясатын жасау және қолдау арқылы ақпараттық сауатты қоғамдар құру. Олар әлемнің түкпір-түкпіріндегі мұғалімдермен жұмыс істеп, оларға ақпараттық сауаттылықтың маңыздылығын үйретеді және сыныптарда қолдануға болатын ресурстармен қамтамасыз етеді. ЮНЕСКО түрлі елдерде ақпараттық сауаттылық қазіргі таңда қалай оқытылып жатқанын, түрлі демографиялық топтарда оның қандай ерекшеліктері бар екенін және оның хабардарлығын қалай арттыруға болатынын зерттейтін зерттеулер жариялайды. Сондай-ақ, олар мектеп басшылары мен мұғалімдерге енгізуге болатын оқу құралдарын және оқу бағдарламаларын ұсынады.

Білім берудегі әсерлері

Ақпараттық кеңістіктің қарқынды дамуы білім беру әдістері мен тәжірибесінің де сол деңгейде өзгеруіне және бейімделуіне қажеттілік тудырды. Ақпараттық сауаттылық – білім беру мекемелерінің барлық деңгейіндегі басты назардағы мәселе. Осы стандартты сақтау мақсатында мекемелер өмір бойы білім алуға ұмтылысты, сондай-ақ өзгерістермен бірқадамда немесе олардан озастыруға қажетті жаңалықтарды іздеу және анықтау қабілетін қолдайды. Біздің ақпаратқа негізделген қоғамда білім беру әдістері мен тәжірибесі студенттің ақпаратты пайдалану мүмкіндігін арттыруға және дамытуға бағытталуы керек. Ақпараттың күшін пайдаланудың кілті – ақпаратты бағалау, оның маңыздылығын, дұрыстығын және қазіргі заманға сай екенін анықтау. Ақпаратты бағалау процесі – өмірлік маңызды дағды және өмір бойы білім алудың негізі. Ланкшир мен Нобельдің пікірінше, қазіргі білім беру жүйесіне сауаттылық, ақпараттық сауаттылық және оқыту сауаттылығын жаңа түсінікпен қарау қажет. Педагогтар мәдени және тілдік тұрғыдан алуан түрлі, сондай-ақ жаһандану үдерісіне ұшыраған қоғамның ерекшеліктерін ескеруді үйренуі керек. Сондай-ақ, ақпараттық және мультимедиалық технологиялармен байланысты мәтіндік формалардың көбейіп келе жатқан түрлерін де назарға алу қажет. Бағалау процесіне метатаным, мақсаттар, жеке көзқарас, танымдық даму, ойластыру және шешім қабылдау сияқты бірнеше құрамдас бөліктер кіреді. Бұл қиын және күрделі міндет, сондықтан да сын тұрғысынан ойлау қабілетін дамытудың маңыздылығы арта түседі. Сындық ойлау – студенттер үшін білім берудің маңызды нәтижесі. Ақпаратты талдап, сын тұрғысынан бағалау үшін дебаттар мен ресми баяндамаларға ынталандыру қажет. Білім беру мамандары жоғары сапалы ақпараттың маңыздылығын үнемі атап көрсетуі керек. Студенттер фактіні пікірден ажыратуға үйретілуі керек. Оларды "Менің ойымша" және "Мен сезінемін" сияқты сөздерді қолдануға шақыру керек, бұл оларға фактілік ақпарат пен пікірлерді ажыратуға көмектеседі. Күрделі немесе түсінуге қиын ақпаратты кішігірім бөліктерге бөлуге болады. Тағы бір тәсіл – студенттерді таныс жағдайларда оқыту. Білім беру мамандары студенттерді мінез-құлықтың, іс-әрекеттердің және оқиғалардың "себептерін" қарастыруға ынталандыруы керек. Зерттеулер көрсеткендей, себептері белгілі болған жағдайда адамдар ақпаратты тиімдірек бағалайды.

The rapidly evolving information landscape has demonstrated a need for education methods and practices to evolve and adapt accordingly. Information literacy is a key focus of educational institutions at all levels and in order to uphold this standard, institutions are promoting a commitment to lifelong learning and an ability to seek out and identify innovations that will be needed to keep pace with or outpace changes. Educational methods and practices, within our increasingly information centric society, must facilitate and enhance a student's ability to harness the power of information. Key to harnessing the power of information is the ability to evaluate information, to ascertain among other things its relevance, authenticity and modernity. The information evaluation process is crucial life skill and a basis for lifelong learning. According to Lankshear and Knobel, what is needed in our education system is a new understanding of literacy, information literacy and on literacy teaching. Educators need to learn to account for the context of our culturally and linguistically diverse and increasingly globalized societies. We also need to take account of the burgeoning variety of text forms associated with information and multimedia technologies. Evaluation consists of several component processes including metacognition, goals, personal disposition, cognitive development, deliberation, and decision making. This is both a difficult and complex challenge and underscores the importance of being able to think critically. Critical thinking is an important educational outcome for students. Debates and formal presentations must also be encouraged to analyze and critically evaluate information. Education professionals must underscore the importance of high information quality. Students must be trained to distinguish between fact and opinion. They must be encouraged to use cue words such as "I think" and "I feel" to help distinguish between factual information and opinions. Information related skills that are complex or difficult to comprehend must be broken down into smaller parts. Another approach would be to train students in familiar contexts. Education professionals should encourage students to examine "causes" of behaviors, actions and events. Research shows that people evaluate more effectively if causes are revealed, where available.

K12 білім беруді қайта құру

Бүгінгі таңда оқыту әдістері бір бағытты ұстаз-оқушы үлгісінен, оқушылардың өздерін күшті сезінетін, көбірек бірлесіп жұмыс істейтін әдіске қатты өзгерді. Бұл мәселенің көп бөлігі 2007 жылы оқушылардың білім алуы үшін жаңа стандарттар жариялаған Американың мектеп кітапханашылары қауымдастығы тарапынан ескерілуде. K–12 ортасында оқушыларға ақпараттық сауаттылық дағдыларын беру үшін тиімді оқу бағдарламасын әзірлеу өте маңызды. Оқушылардың жүктемесі тым ауыр болғандықтан, оқу бағдарламасының артық жүктемесін болдырмауға тырысу керек. Айзенберг сынып мұғалімдері, кітапханашылар, технология мұғалімдері және басқа да педагогтар арасында оқу бағдарламаларын әзірлеуге бірлескен тәсіл қабылдауды қатты ұсынады. Қызметкерлерді оқушылардың оқу бағдарламасының қажеттіліктерін талдау, кең ауқымды оқу жоспарын әзірлеу, ақпараттық сауаттылық мақсаттарын белгілеу және ақпараттық дағдылар мен сынып мазмұнын біріктіретін нақты бірлік пен сабақ жоспарларын әзірлеу үшін бірлесіп жұмыс істеуге шақыру керек. Бұл педагогтар оқыту мен бағалау міндеттері бойынша да ынтымақтаса алады. Оқушылар ресурсқа негізделген оқытудың әртүрлі түрлерін таңдайды (нақты оқыту, проблемаға негізделген оқыту және жұмыс негізінде оқыту) студенттерге процеске назар аударуға және мазмұндан үйренуге көмектесу үшін. Ақпараттық сауаттылық әрқайсысының қажетті компоненттері болып табылады. Мектепте білім берудің интеграцияланған тақырыптарын таңдағанда оқушылардың ерекше қажеттіліктері мен жағдайлық мән-жайларды ескеру өте маңызды. Басты мақсат - оқушыларға ақпараттық проблемаларды шешуді үйрену және тәжірибеге үйрету үшін жиі мүмкіндіктер беру. Оқу бағдарламаларын әзірлеуде және ақпараттық сауаттылық мақсаттарын белгілеуде осы нұсқауларға көбірек сүйенеді. Вирджиния, керісінше, барлық мүдделі тараптарды қамтитын жан-жақты тексеруді және ақпараттық сауаттылық бойынша өз нұсқаулары мен стандарттарын әзірлеуді таңдады. Халықаралық деңгейде ЮНЕСКО мен IFLA (Халықаралық кітапхана қауымдастықтары мен мекемелерінің федерациясы) бірлесіп шығарған екі негіздемелік құжат мектеп кітапханаларының білім берудегі рөлін айқындауға көмектесетін негіз қалады: Мектеп кітапханасы манифесті (1999). Ақпараттық сауаттылықты қалыптастырудың тағы бір өте танымал әдісі - Big6 дағдылары. Кітапханашылар әдетте "бір реттік" сыныптық дәрістерде ақпараттық сауаттылық туралы түсініктерді үйретуі керек. Сондай-ақ, академиялық кітапханашылар студенттерге ақпарат сауаттылығын арттыруға нұсқау беру үшін несиелік курстар ұсынады. Сонымен қатар, ақпараттық сауаттылық бойынша оқыту әдетте белгілі бір пәндерге бейімделеді. Физика саласындағы осындай бір әрекет 2009 жылы жарияланды, бірақ жарияланғаны тағы да көп. 2016 жылы Колледж және ғылыми-зерттеу кітапханаларының қауымдастығы (Америкалық кітапханалар қауымдастығының бөлігі) 2000 жылы бекітілген ACRL-дің "Жоғары білім берудің ақпараттық сауаттылық стандарттарын" алмастыратын жаңа "Жоғары білім берудің ақпараттық сауаттылық аясы" қабылдады. Стандарттарды сын педагогикасынан алынған сын ақпарат сауаттылығын жақтаушылар тым талапшыл деп сынға алды. Ол "ая" деп аталады, өйткені ол аудиторияның мән-жайы мен қажеттіліктеріне байланысты жергілікті тұрғыда түсіндіруге және іске асыруға арналған өзара байланысты негізгі тұжырымдамалардан тұрады. Бұл ая соңғы зерттеулерге негізделген, олар белгілі бір пән бойынша кеңінен түсінік пен дағдыға жетудің қақпасы болып табылады. Ол сондай-ақ металитератураға қатысты жаңа зерттеулерге сүйенеді және тұтынумен қатар құру мен ынтымақтастықты қамтитын ақпараттық сауаттылықтың толығырақ көзқарасын қабылдайды, сондықтан әлеуметтік медиа мен Web 2.0 айналасындағы қазіргі тәжірибелерге сәйкес келеді. ол ақпараттық сауаттылықтың жаңартылған көрінісін ұсынады: студенттер – бірлескен кеңістіктерге сәтті қатыса алатын тұтынушылар және ақпарат жасаушылар (Колледж қауымдастығы, 2 б.). Жақында жасалған әдебиет шолуында докторанттардың, әсіресе денсаулық сақтау ғылымдары сияқты пәндердегі бірегей ақпараттық сауаттылық практикасына қатысты әлі де дәлелдердің жетіспеушілігі бар екендігі көрсетілген. Жоғары білім беруде де ақпарат сауаттылығына қатысты деректердің құпиялылығы мәселелерін атап көрсетуге тырысулар болды. Мысалы, Солтүстік Флорида университетінде 2021 жылы кітапхана және ақпараттық зерттеулер бағдарламасына деректердің құпиялылығы қосылды. Бұл өзгеріске деректердің құпиялылығының тарихы, сондай-ақ "деректерді жинау, деректерді брокерлер, браузер із тарту, cookie-лер, деректерді қорғау, IP диапазондары, SSO, http vs https, анонимдеу, шифрлау, бас тарту vs қатысу" сияқты тақырыптар енгізілді. Бұл ақпарат мамандары ақпараттық сауаттылықты жақсартуға көмектесетін барлық салалар, деректердің құпиялылығын түсіну, деректердің құпиялылығын сақтаудың жақсы техникаларын орындау және клиенттерге деректердің құпиялылығының маңыздылығы/техникалары туралы үйрету арқылы. Сонымен қатар, жалған жаңалықтарға назар аудара отырып, ақпараттық сауаттылық бойынша оқыту ұсынылды.

Today instruction methods have changed drastically from the mostly one directional teacher student model, to a more collaborative approach where the students themselves feel empowered. Much of this challenge is now being informed by the American Association of School Librarians that published new standards for student learning in 2007. Within the K–12 environment, effective curriculum development is vital to imparting Information Literacy skills to students. Given the already heavy load on students, efforts must be made to avoid curriculum overload. Eisenberg strongly recommends adopting a collaborative approach to curriculum development among classroom teachers, librarians, technology teachers, and other educators. Staff must be encouraged to work together to analyze student curriculum needs, develop a broad instruction plan, set information literacy goals, and design specific unit and lesson plans that integrate the information skills and classroom content. These educators can also collaborate on teaching and assessment duties

Educators are selecting various forms of resource based learning (authentic learning, problem based learning and work based learning) to help students focus on the process and to help students learn from the content. Information literacy skills are necessary components of each. Within a school setting, it is very important that a students' specific needs as well as the situational context be kept in mind when selecting topics for integrated information literacy skills instruction. The primary goal should be to provide frequent opportunities for students to learn and practice information problem solving. increasing rely on these guidelines for curriculum development and setting information literacy goals. Virginia, on the other hand, chose to undertake a comprehensive review, involving all relevant stakeholders and formulate its own guidelines and standards for information literacy. At an international level, two framework documents jointly produced by UNESCO and the IFLA (International Federation of Library Associations and Institutions) developed two framework documents that laid the foundations in helping define the educational role to be played by school libraries: the School library manifesto (1999). Another immensely popular approach to imparting information literacy is the Big6 set of skills. Librarians often are required to teach the concepts of information literacy during "one shot" classroom lectures. There are also credit courses offered by academic librarians to instruct college students in becoming more information literate. Additionally, information literacy instruction is usually tailored to a specific disciplines. One such attempt in the area of physics was published in 2009 but there are many many more published. In 2016, the Association of College and Research Libraries (ACRL, part of the American Library Association) adopted a new "Framework for Information Literacy for Higher Education," replacing the ACRL's "Information Literacy Standards for Higher Education" that had been approved in 2000. The standards were largely criticized by proponents of critical information literacy, a concept deriving from critical pedagogy, for being too prescriptive. It's termed a "framework" because it consists of interconnected core concepts designed to be interpreted and implemented locally depending on the context and needs of the audience. The framework draws on recent research around threshold concepts, or the ideas that are gateways to broader understanding or skills in a given discipline. It also draws on newer research around metaliteracy, and assumes a more holistic view of information literacy that includes creation and collaboration in addition to consumption, so is appropriate for current practices around social media and Web 2.0. which offers a renewed vision of information literacy as an overarching set of abilities in which students are consumers and creators of information who can participate successfully in collaborative spaces (Association of College, p. 2)
There is a growing body of scholarly research describing faculty librarian collaboration to bring information literacy skills practice into higher education curriculum, moving beyond "one shot" lectures to an integrated model in which librarians help design assignments, create guides to useful course resources, and provide direct support to students throughout courses. A recent literature review indicates that there is still a lack of evidence concerning the unique information literacy practices of doctoral students, especially within disciplines such as the health sciences. There have also been efforts in higher education to highlight issues of data privacy, as they relate to information literacy. For example, at the University of North Florida, in 2021, data privacy was added to their Library and Information Studies curriculum. The history of data privacy was included in this change, as well as topics such as, "data collection, data brokers, browser fingerprinting, cookies, data security, IP ranges, SSO, http vs https, anonymization, encryption, opt out vs opt in. These are all areas in which information professionals can improve information literacy, through understanding data privacy, practicing good techniques for data privacy, and teaching patrons about the importance/techniques for data privacy. Additionally, information literacy instruction has been offered focusing on fake news.

Қашықтан оқыту

Қазір ақпараттық сауаттылық көптеген жоғары білім беру мекемелерінің негізгі оқу жоспарының бір бөлігіне айналғандықтан, кітапхана қоғамдастығы ақпараттық сауаттылықты оқытуды түрлі форматтарда, соның ішінде онлайн оқыту және қашықтықтан білім беру арқылы қамтамасыз етуге міндетті. Колледждер мен зерттеу кітапханаларының қауымдастығы (ACRL) осы қажеттілікті Қашықтықтан білім беру қызметтері жөніндегі нұсқаулықтарында (2000) қарастырады:

Жоғары білім беру мекемелеріндегі кітапхана ресурстары мен қызметтері барлық профессор-оқытушылардың, студенттердің және академиялық қолдау қызметкерлерінің қажеттіліктерін қанағаттандыруы тиіс, бұл адамдар негізгі кампуста, кампустан тыс жерде, қашықтықтан білім беру немесе филиалдарда, немесе кампус болмаған жағдайда, академиялық сағаттар үшін немесе одан тыс курстарда; үздіксіз білім беру бағдарламаларында; жеке қатысу немесе электрондық жеткізу арқылы оқылатын курстарда; немесе кез келген басқа қашықтықтан білім беру түрінде болсын. Электрондық оқыту және қашықтықтан білім беру саласында тиімді ақпараттық сауаттылық бағдарламаларын ұсыну қашықтықтан кітапханалық қызмет пен оқытудың қиындықтарын біріктіреді. WebCT және Blackboard сияқты оқу процесін басқару жүйелерінің кең таралғандығына байланысты кітапхана қызметкерлері ақпараттық сауаттылықты оқытуды академиялық бағдарламаларға және жеке сыныптарға енгізеді.

Мемлекеттік білім беру

2013 жылдың қазан айында Сингапур Ұлттық кітапханасы (NLB) S.U.R.E. (Source, Understand, Research, Evaluate) науқанын жасады. S.U.R.E. науқанының мақсаттары мен стратегиялары алғаш рет 2014 жылғы IFLA WLIC-те ұсынылды. NLB бұл науқанды «ақпараттық сауаттылық пен ақпарат іздеудегі сараптаманы дамытудың маңыздылығын насихаттау және білім беру» үшін ақпараттық сауаттылықты төрт негізгі құрылымдық элементке жеңілдету ретінде түйіндеді. 2015 жылы S.U.R.E. науқанын одан әрі ілгерілету үшін қоғамдық шаралар ұйымдастырылды. Бұл шара «Супер S.U.R.E. Шоу» деп аталды, онда спикерлер өздерінің оқиғаларымен және басқа да пайдалы ақпараттарымен, мысалы, фактіні пікірден ажырату қабілетімен жұртшылық назарын аударды.

Жоғары білім

Ақпараттық сауаттылық жоғары білім беру институттарында кітапханашылармен оқытылады. Ақпараттық сауаттылықтың кейбір элементтері Сингапур Ұлттық университетінің бакалавриат бағдарламасына кіріктірілген.

Бағалау

Көптеген академиялық кітапханалар бағалау мәдениетіне қатысып, студенттеріне ақпараттық сауаттылық бойынша жасалған жұмыстарының маңыздылығын көрсетуге тырысады. Кітапханашылар осы бағалау үшін түрлі техникаларды пайдаланады, олардың кейбіреулері студенттер мен кітапханашыларды күшейтуге және сұрақсыз қабылданған нормаларға мойынсұнбауға бағытталған. Ақпараттық сауаттылықты оқыту жоғары білімде студенттердің үлгерімін жақсартатыны дәлелденген. Oakleaf әртүрлі бағалау әдістерінің артықшылықтары мен кемшіліктерін сипаттайды: таңдаулы жауаптармен тестілеу, практикалық тапсырмалар арқылы бағалау және өлшемдер.

Қоғамдық кітапханалар

Мемлекеттік кітапханаларда ақпараттық сауаттылық өмір бойы білім алуға, жұмысқа орналасу дағдыларын жетілдіруге, жеке денсаулықты сақтауға және бейресми оқытуға байланысты.