Кіріспе
Тасман теңізі – Оңтүстік Тынық мұхитының Австралия мен Жаңа Зеландия арасындағы шеткі теңізі. Ол шамамен енінен және солтүстіктен оңтүстікке қарай шамамен өлшенген. Теңіз голланд зерттеушісі Абель Янссон Тасманның құрметіне аталған, ол 1642 жылы оны кесіп өткен бірінші адам болды. Британ зерттеушісі лейтенант Джеймс Кук 1770 жылдары үш саяхаты барысында Тасман теңізін жан-жақты зерттеді. Австралия және Жаңа Зеландия ағылшын тілінде Тасман теңізін бейресми түрде "Желе" деп атайды; мысалы, "Желеден өту" дегеніңіз – Жаңа Зеландиядан Австралияға немесе керісінше саяхаттау. Тасман теңізін "Дич" деп атау Солтүстік Атлант мұхитын "Көл" деп атаумен салыстыруға болады.
The Tasman Sea is a marginal sea of the South Pacific Ocean, situated between Australia and New Zealand. It measures about across and about from north to south. The sea was named after the Dutch explorer Abel Janszoon Tasman, who in 1642 was the first known person to cross it. British explorer Lieutenant James Cook later extensively navigated the Tasman Sea in the 1770s during his three voyages of exploration. The Tasman Sea is informally referred to in both Australian and New Zealand English as the Ditch; for example, "crossing the Ditch" means travelling to Australia from New Zealand, or vice versa. The diminutive term "the Ditch" used for the Tasman Sea is comparable to referring to the North Atlantic Ocean as "the Pond".
Климат
Теңіздің оңтүстігінен батыстан шығысқа қарай төмен қысым аймақтары өтеді. Бұл батыс желдерінің солтүстік шегі шамамен 40° оңтүстік ендігіне жуық. Оңтүстік қысында, сәуірден қазанға дейін, батыстан соққан желдердің солтүстік тармағы бағытын солтүстікке бұрып, пассат желдерімен қақтығысады. Сондықтан осы кезеңде теңіз оңтүстік-батыстан жиі жел алады. Австралия жазында (қарашадан наурызға дейін) пассат желдерінің оңтүстік тармағы батыс желдерімен қақтығысып, аймақта қосымша желдік белсенділікке себеп болады.
География
Тасман теңізі кең және оның ауданы бар. Теңіздің түбі глобигерина тұнбасынан құралған. Жаңа Каледонияның оңтүстігінде птеропод тұнбасының шағын аймағы табылады, ал 30° оңтүстік ендігінің оңтүстік жағында кремнийлі тұнба кездеседі.
The base of the sea is made up of globigerina ooze. A small zone of pteropod ooze is found to the south of New Caledonia and to the southern extent of 30°S, siliceous ooze can be found.
Қалқа
Тасман теңізінің орта мұхит қырқасы 85-55 миллион жыл бұрын Австралия мен Зеландия Гондвана суперконтинентінің бөлінуі кезінде қалыптасты. Ол Австралия мен Зеландия құрлықтарының шеттерінің шамамен ортасында жатыр. Зеландияның көп бөлігі су астында болғандықтан, қырқа Австралия жағалауына Жаңа Зеландия жағалауына қарағанда әлдеқайда жақын орналасқан.
Ағымдар
Австралияның шығыс жағалауындағы Коралл теңізінің тропиктерінде оңтүстікке қарай ағысын бастайтын Шығыс Австралия ағысы Тынық мұхитының оңтүстік-батыс бөлігіндегі ең күшті айналымдық құбылыс болып табылады және Австралия мен Жаңа Зеландия арасындағы тропиктерден орта ендіктерге жылу тасымалдаудың басты жолы есептеледі. Шығыс Австралия ағысы – батысқа қарай ағып жатқан Тынық мұхитының экваторлық ағысының (Тынық мұхитының оңтүстік экваторлық ағысының) кері ағысы. Тасман және Коралл теңіздерінің қосылған жерінде, Шығыс Австралия ағысы оңтүстікке қарай Батыс Тасман теңізімен ағып бара жатқанда, бір тармағы шығысқа қарай Жаңа Зеландияның солтүстігіне қарай ағып, көбісі Жаңа Зеландиядан шығысқа қарай Оңтүстік Тынық мұхитына қарай жалғасады.
Тарих
1876 жылы Тасман теңізінде Австралия мен Жаңа Зеландияны байланыстыратын алғашқы телеграф кабелі төселді. 1963 жылы Жаңа Зеландияның алғашқы халықаралық телефон кабелі – Комонвелл Тынық мұхит кабелі аяқталғаннан кейін телеграф кабелі қолданудан шықты. Монкрифф пен Худ 1928 жылғы қаңтарда Тасман теңізін ұшақпен кесіп өтуге алғашқы әрекет жасады. Олар енді ешқашан көрінбеді не естілмеді. Осы жылдың соңында Чарльз Кингсфорд Смит пен Чарльз Ульм теңіз үстінен алғашқы сәтті ұшуды орындады. 1977 жылы Колин Квинси теңізді жалғыз өзі ескекпен кесіп өтіп, бұл іске алғашқы адам болды. Оның ұлы Шон Квинси 2010 жылы тағы да сәтті жалғыз өзі теңізді кесіп өтті.