Кіріспе
Үнді мұхитының солтүстік-шығыс шеткі теңізі.
Оңтүстік-батыста Суматрадағы "Одджонг Раджа" ["Уджонг Раджа" немесе "Пуинт Раджа"]-дан Пуэлое Брас (Брей) аралына және Никобар тобының Батыс аралдары арқылы Кіші Андаман аралындағы Сэнди Пойнтқа дейін жүретін сызық, барлық тар сулар Бірма теңізіне жататындай. Солтүстік-батыста Бенгал шығанағының шығыс шегі [Бирмадағы (Мьянма) Неграйс мысынан (16°03'N) Андаман тобының ірі аралдары арқылы, аралдар арасындағы барлық тар сулар сызықтың шығысында орналасып, Бенгал шығанағынан тысқары шығады, Кіші Андаман аралының 10°48'N ендігі, 92°24'E бойлықтағы нүктесіне дейін]. Оңтүстік-шығыста Сиамдағы (Таиланд) Лем Воалан (7°47'N) және Суматрадағы Педропунт (5°40'N) арасын қосатын сызық. "Одджонг" сөзі "қап", ал "Лем" сөзі голланд тілінде Голландияның Шығыс Индиясы (Индонезия) карталарындағы "нүкте" деген мағынаны білдіреді. Лем Воалан [Пхромтеп түбегі] – Го Пхукет (Пхукет аралы) ең оңтүстік нүктесі.
Геология
Бассейннің солтүстік және шығыс жағында тереңдік аз, себебі Мьянма мен Таиланд жағалауындағы континенттік шельф (изобатпен белгіленеді) созылып жатыр. Бассейн аумағының шамамен 45 пайызы тереңдігі аз (кем), бұл кең шельфтің тікелей салдары. Шығыс шельфтен кейінгі континенттік беткей 9°N мен 14°N аралығында өте тік. Мұнда 95°E бойымен қиылып алынған су асты топографиясының көрінісі, теңіздің тереңдігінің бір градусқа жуық қашықтықта күрт өзгеретінін көрсетеді. Көлбеудің тіктігін көрсету үшін суретте сәйкес изобаттар да көрсетілген. Сонымен қатар, терең мұхиттың да теңіз тауларынан толыққанды құтылмағанын атап өткен жөн; сондықтан жалпы аумақтың шамамен 15 пайызы ғана терең.
[[File:The Bathymetry (in metres) of A SEA in 2D and 3D (sectioned along 95E). png|thumb|The bathymetry (in metres) of the Andaman Sea in 2D and 3D (sectioned along 95°E)
The boundary between two major tectonic plates results in high seismic activity in the region (see List of earthquakes in Indonesia). Numerous earthquakes have been recorded, and at least six, in 1797, 1833, 1861, 2004, 2005, and 2007, had a magnitude of 8.4 or higher. On 26 December 2004, a large portion of the boundary between the Burma plate and the Indo Australian plate slipped, causing the 2004 Indian Ocean earthquake. This megathrust earthquake had a magnitude of 9.3. Between of the boundary underwent thrust faulting and shifted by about , with the sea floor being uplifted several meters. This rise in the sea floor generated a massive tsunami with an estimated height of that killed approximately 280,000 people along the coast of the Indian Ocean. The initial quake was followed by a series of aftershocks along the arc of the Andaman and Nicobar Islands. The entire event severely damaged the fishing infrastructure.
[[File:The Bathymetry (in metres) of A SEA in 2D and 3D (sectioned along 95E). png|thumb|Андаман теңізінің батиметриясы (метрмен) 2D және 3D форматында (95°E бойымен қималанған)]]
[[File:The Bathymetry (in metres) of A SEA in 2D and 3D (sectioned along 95E). png|thumb|The bathymetry (in metres) of the Andaman Sea in 2D and 3D (sectioned along 95°E)
The boundary between two major tectonic plates results in high seismic activity in the region (see List of earthquakes in Indonesia). Numerous earthquakes have been recorded, and at least six, in 1797, 1833, 1861, 2004, 2005, and 2007, had a magnitude of 8.4 or higher. On 26 December 2004, a large portion of the boundary between the Burma plate and the Indo Australian plate slipped, causing the 2004 Indian Ocean earthquake. This megathrust earthquake had a magnitude of 9.3. Between of the boundary underwent thrust faulting and shifted by about , with the sea floor being uplifted several meters. This rise in the sea floor generated a massive tsunami with an estimated height of that killed approximately 280,000 people along the coast of the Indian Ocean. The initial quake was followed by a series of aftershocks along the arc of the Andaman and Nicobar Islands. The entire event severely damaged the fishing infrastructure.
Екі ірі тектоникалық тақтаның шекарасы аймақта жоғары сейсмикалық белсенділікке әкеледі (Индонезиядағы жер сілкіністерінің тізімін қараңыз). Көптеген жер сілкіністері тіркелген, және кем дегенде алтысы – 1797, 1833, 1861, 2004, 2005 және 2007 жылдардағы – 8,4 балдан жоғары магнитудаға ие болған. 2004 жылдың 26 желтоқсанында Бирма және Үнді-Австралия тақталары арасындағы шекараның үлкен бөлігі сырғып, 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісіне себеп болды. Бұл мега-жер сілкінісінің магнитудасы 9,3 балға жетті. Шекараның аралығы шамамен жарылып, шамамен бір метрге ығысты, теңіз түбі бірнеше метрге көтерілді. Теңіз түбінің көтерілуі зор цунамиді тудырды, оның биіктігі шамамен Үнді мұхитының жағалауында 280 000-ға жуық адамның қаза болуына әкеп соқты. Бастапқы жер сілкінісінен кейін Андаман және Никобар аралдарының бойында бірқатар сілкіністер тіркелді. Бұл оқиға балық аулау инфрақұрылымына ауыр зиян келтірді.
[[File:The Bathymetry (in metres) of A SEA in 2D and 3D (sectioned along 95E). png|thumb|The bathymetry (in metres) of the Andaman Sea in 2D and 3D (sectioned along 95°E)
The boundary between two major tectonic plates results in high seismic activity in the region (see List of earthquakes in Indonesia). Numerous earthquakes have been recorded, and at least six, in 1797, 1833, 1861, 2004, 2005, and 2007, had a magnitude of 8.4 or higher. On 26 December 2004, a large portion of the boundary between the Burma plate and the Indo Australian plate slipped, causing the 2004 Indian Ocean earthquake. This megathrust earthquake had a magnitude of 9.3. Between of the boundary underwent thrust faulting and shifted by about , with the sea floor being uplifted several meters. This rise in the sea floor generated a massive tsunami with an estimated height of that killed approximately 280,000 people along the coast of the Indian Ocean. The initial quake was followed by a series of aftershocks along the arc of the Andaman and Nicobar Islands. The entire event severely damaged the fishing infrastructure.
Жанартау қызметі
1995 жылы Баррен аралы жанартауының атқылауы. Андаман аралдары (жоғарыда) шамамен 90 км қашықтықта орналасқан. Теңізде, Ұлы Андаман аралдар тобының шығысында, Үнді субконтинентімен байланысты жалғыз қазіргі уақытта белсенді жанартау Баррен аралы жатыр. Бұл аралдық жанартау диаметріне ие және теңіз деңгейінен жоғары көтеріледі. Оның соңғы белсенділігі 200 жылға жуық үнсіздіктен кейін 1991 жылы қайта басталды. Бұл Үндістан плитасының Андаман аралдары доғасының астындағы үздірілісінің нәтижесінде болады, ол магманы Бирма плитасының осы аймағында көтерілуге мәжбүр етеді. Соңғы атқылау 2008 жылдың 13 мамырында басталды және жалғасуда. Солтүстікке қарай орналасқан Наркодам жанартау аралы да осы процестің нәтижесінде пайда болған. Оның белсенділігі туралы жазбалар жоқ.
Within the sea, to the east of the main Great Andaman island group, lies Barren Island, the only currently active volcano associated with the Indian subcontinent. This island volcano is in diameter and rises above sea level. Its recent activity resumed in 1991 after a quiet period of almost 200 years. It is caused by the ongoing subduction of the India plate beneath the Andaman island arc, which forces magma to rise in this location of the Burma plate. The last eruption started on 13 May 2008 and continues. The volcanic island of Narcondam, which lies further north, was also formed by this process. No records exist of its activity.
Теңізге шығарылатын шөгінділер
Қазіргі Айярвади (Иравади) және Танлуин (Салвин) өзендері жылына 600 млн тоннадан астам шөгінді теңізге жеткізеді. Соңғы зерттеулер мыналарды көрсетеді: 1) Айярвади өзенінің сағаларына жақын жердегі шельфте қазіргі шөгіндінің аз мөлшері жиналған. Керісінше, Мартабан шығанағында, қалыңдығы шамамен дейін жететін, алыс депоцентрі бар ірі саз кені теңізге қарай орналасқан, және Мартабан депрессиясына дейін, шамамен су тереңдігіне дейін созылады. Бұдан басқа, 2) қазіргі шөгіндінің Мартабан каньонына жиналғанына немесе тасылғанына ешқандай дәлел жоқ; 3) Бенгал шығанағының шығысындағы батыс Мьянма шельфінің айналасында саз қабықшасы / жамылғысы оралып жатыр. Саздықтың қалыңдығы жағалауға жақын жерде дейін жетеді және су тереңдігімен бірге еңіске қарай біртіндеп азаяды, содан кейін терең Андаман шұңқырына құйылуы мүмкін; 4) Жағалауда шөлген Голоцен шөгінділерінің жалпы мөлшері шамамен есептелді. Егер бұл шөгінділер негізінен Голоценнің орта тұсындағы максималды деңгейден бері (~6000 жыл бұрын) жиналған болса, онда шельфтегі тарихи жылдық орташа шөгінді ағыны жылына тең болар еді, бұл қазіргі Айярвади және Танлуин өзендерінен келген шөгінділердің шамамен 35% құрайды; 5) Азиядағы Янцзы және Меконг сияқты басқа да ірі өзен жүйелерінен айырмашылығы, бұл зерттеу жергілікті ағындармен басқарылатын екі бағытты тасымалдау және шөгіндінің орналасу үлгісін көрсетеді, бұл ағындар толқындар мен маусымдық желдердің әсеріне түседі. [[Файл:Бассейннің уақыт аралығындағы өзгерісі Жауын-шашын, өзен ағыны және теңіз бетінің биіктігі аномалиясы, су көлемімен көрсетілген.png|thumb|Бассейннің жауын-шашынының, өзен ағынының және теңіз бетінің биіктігі аномалиясының уақыт аралығындағы өзгерістері, су көлемімен көрсетілген. Андаман теңізінің жылдық орташа тұщы судың артуы (жауын-шашын мен буланудың айырмасы) жылына тең. Бассейннің ЖББ-сы (Жер беті биіктігі) негізінен сағалар арқылы судың тасымалдануымен анықталады. Жаңбыр мен өзендер тек жаз айларында ғана маңызды үлес қосады. Сондықтан, сәуір мен қараша аралығында сағалар арқылы таза ішкі ағым пайда болады, содан кейін наурыз айына дейін таза сыртқы тасымалдау жүзеге асырылады.
Адамның қызметі
Теңіз бұрыннан-ақ балық аулау және жағалау елдері арасында тауар тасымалдау үшін қолданылып келеді.
Балық аулау
Тек Таиланд 2005 жылы шамамен және 2000 жылы шамамен балық өндірді. Олардың ішінде тралмен аулау (1017 кеме) құрайды, ал тормен аулау (415 кеме) және жалымен аулау шамамен бөлігін құрайды. Таиландтың жалпы теңізден ауланған балығының 41% Таиланд шығанағында, ал 19% Андаман теңізінде ауланады. 40% Таиландтың эксклюзивті экономикалық аймағынан тыс суларда ауланады. Малайзияда өндіріс көлемі айтарлықтай аз, ал Мьянмада салыстырмалы немесе одан да көп. Балық үшін бәсекелестік Мьянма мен Таиланд арасында көптеген қақтығыстарға әкелді. 1998 және 1999 жылдары екі тараптан да қаза болды және жағдай әскери қақтығысқа ұласуға жақын болды. Екі жағдайда да Таиландтың теңіз күштері бірмалық кемелер даулы теңіз аймақтарында тайлық балық аулау кемелерін тоқтатуға тырысқанда араласты, сондай-ақ Ұлттық қауіпсіздік кеңесі тайлық әскери ұшақтарды жөнелткені хабарланды. Таиланд балық аулау кемелері Малайзия теңіз күштерімен жиі кездесіп, Тайланд үкіметі өзінің балықшыларын шетел суларында лицензиясыз балық аулаудан сақтандыруға мәжбүр болды. 2004 жылы Таиландтағы теңіз өнімдерінің құрамы: пелагикалық балықтар 33 пайыз, демерсальді балықтар 18 пайыз, жұмсақ денелілер 7,5 пайыз, шаяндар 4,5 пайыз, қоқыс балықтар 30 пайыз және басқалары 7 пайызды құрады. Жақын жағалауда көптеген теңіз ұлттық парктері бар – тек Таиландта 16, олардың төртеуі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енуге үміткер.