Кіріспе

Американдық теледидар жазушысы және продюсері (1929 жылы туған)

Джоан Ганц Куни (30 қараша 1929 жылы туған) – американдық теледидар жазушысы және продюсері. Ол Sesame Workshop (бұрынғы Балалар теледидар шеберханасы немесе CTW) ұйымының негізін қалаушылардың бірі, ол балалар телешоуы «Сезам көшесін» (Sesame Street) құрумен танымал, және оның соавторы болды. Куни Финиксте өсіп, 1951 жылы Аризона университетінен білім беру саласында бакалавр дәрежесін алды. Вашингтондағы Мемлекеттік департаментте және Финиксте журналист болып жұмыс істегеннен кейін, Нью-Йоркте теледидар және өндіріс компанияларында жарнамашы болып жұмыс істеді. 1961 жылы ол білім беру теледидарында жұмыс істеуге қызығушылық танытып, Нью-Йорктің алғашқы білім беру телеарнасы WNET (13 арна) үшін деректі фильмдер продюсері болды. Оның көптеген бағдарламалары жергілікті «Эмми» сыйлығын жеңіп алды. 1966 жылы Куни Граммерси паркі маңындағы пәтерінде «шағын кешкі жиын» өткізді. Іс-шараға оның сол кездегі күйеуі Тим Куни, оның басшысы Льюис Фридман және Карнеги корпорациясының атқарушы директоры Ллойд Моррисетт қатысты, онда кішкентай балаларды оқыту үшін теледидардың мүмкіндіктері талқыланды. Куни 1969 жылы көрсетілім алған «Сезам көшесі» балалар телебағдарламасын және оның өндірісін бақылайтын CTW ұйымын басқаруға таңдалды. Куни CTW-нің бірінші атқарушы директоры болып тағайындалды. Америка теледидарындағы алғашқы әйел басшылардың бірі ретінде оның тағайындалуы «онжылдықтың ең маңызды теледидарлық жетістіктерінің бірі» деп аталды. Куни 1990 жылға дейін CTW атқарушы директоры қызметін атқарды, содан кейін CTW атқарушы кеңесінің төрағасы болды. Ол түрлі кеңестерде жұмыс істеді, көптеген ұйымдардың мүшесі болды және көптеген сыйлықтар мен құрметті атақтар алды. 2007 жылы Sesame Workshop оның құрметіне Джоан Ганц Куни орталығын құрды.

Ерте өмір және білім

Джоан Ганц 1929 жылғы 30 қарашада Аризона штатының Финикс қаласында банкир Сильван Ганц пен үй шаруасындағы Паулин (Реддон) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Финикстен шыққан. Әкесі яһуди, ал анасы католик болған. Оның әкесінің әкесі Эмиль Ганц Германияның Тюрингия аймағындағы Валльдорф қаласында тігінші болған, ол 1858 жылы АҚШ-қа көшіп келіп, Аризонаның Бірінші Ұлттық банкінің президенті және үш мерзімге Финикс қаласының мэрі болған. Джоан Ганц үш баладағы ең кішісі еді. Ол балалық шағын "жақсы өмір сүретін орта тап, клуб атмосферасы" деп сипаттап, "Мен ең дәстүрлі жолмен тәрбиелендім, үй шаруасындағы әйел және ана болуға, колледжді бітіргеннен кейін қызықты жұмыс істеуге және жиырма бес жасқа келгенде үйленуге тәрбиелендім" деді. Ол Финикстегі Солтүстік орта мектебінде оқыды, онда мектептік қойылымдарға белсенді қатысты. Оның жасөспірім шағындағы ең үлкен ықпалы оның мұғалімі Бад Браун болды, оның азаматтық құқықтар қозғалысы, кедейлік, еркін баспасөз және Еуропадағы антисемитизм туралы лекциялары оны "қатты қоздырды". 1948 жылы Аризона университетіне ауысудан бұрын ол Калифорния штатының Сан-Рафаэль қаласындағы Доминикан колледжінде, таза қыздарға арналған католиктік оқу орнында бір жыл оқыды. Ол колледжде актерліктен бас тартты, себебі әкесі оны осы мансапта қолдаудан бас тартқан. Ол мұғалім болғысы келмесе де, анасының кеңесімен білім беруді таңдады.

Ерте мансап

1951 жылы бітірген соң Ганц Вашингтон қаласына көшіп, Мемлекеттік департаментте клерк және машинистка болып жұмыс істеді. Ол Джеймс Келлердің «Кристофер» қозғалысымен танысты, бұл оны теледидар мен БАҚ саласына қатысуға шабыстандырды. Куни кейін былай деді: «Келлер отец идеалистер БАҚ-қа кірмесе, идеалдары жоқ адамдар кіреді деді». Ол «Аризона Республикасы» газетінде тілші болып жұмыс істеді. 18 айдан кейін, 1953 жылы, 23 жасында Нью-Йорк қаласына көшіп, келесі он жыл бойы публицист болып жұмыс істеді, бастапқыда RCA-дағы Дэвид Сарнофф үшін, содан кейін NBC-де баспасөз хабарламалары мен телесериалдардың синопсистерін жазып.

Куни АҚШ-тың «Steel Hour» бағдарламасында жұмыс істеген кезде, әріптесі Бостон қаласындағы WGBH TV білім беру телеарнасында жұмыс істеуге кетті; оның реакциясы өмірін өзгертіп жіберді: «Не?! Білім беру теледидары бар екен?!». 1961 жылы ол Нью-Йорк қаласындағы коммерциялық емес ұйымның Ньюарк, Нью-Джерсидегі тәуелсіз WNTA TV (13-арна) станциясын сатып алуға тырысқан сот ісін қадағалай бастады, ол PBS станциясы WNET-тің алға құрылтайы болады, бұл Нью-Йорк аймағындағы алғашқы қоғамдық телеарна. Екі жылдан кейін 13-арна коммерциялық емес болып, WNDT болып өзгерген кезде, Куни станцияның публицисті лауазымына өтініш берді, бірақ бас менеджер оларға продюсерлер қажет екенін айтты. «Мен өндіруші бола аламын», - деді ол, тіпті теледидар бағдарламаларын өндіру тәжірибесі болмаса да. Кейін ол: «Мен ешқашан жұмысқа орналасқанға лайық болған емеспін», - деді. Куни және оның басшысы Льюис Фридман автор Майкл Дэвис «негізгі мәселелер бойынша оқыту сериясы» деп атаған бағдарламалар жасады. Оның алғашқы бағдарламаларының бірі «Court of Reason» деп аталды, апта сайынғы тікелей эфирдегі дебаттар көрсетілді; белгілі қонақтардың ішінде Малкольм Х және Кальвин Баттс болды. Ол Кубадағы зымыран дағдарысынан бір апта бұрын эфирге шыққан Американың Куба саясаты туралы дебат шоуын өндірді. Ол сондай-ақ «Кедейлік, кедейлікке қарсы күрес және әлем» деп аталатын тағы бір дебат шоуын жасады, онда кедей адамдар студияға шақырылып, кедейлікке қарсы бағдарламаларды әзірлеуге жауапты мемлекеттік шенеуніктермен кездесті. Кейіннен ол WNDT бір жылда Нью-Йорктегі 13 Эмми сыйлығының сегізін жеңіп алғанын хабарлады. Куни оны Дэвис «радикалды феминист» деп атаған оның өзін феминистке айналдырғаны үшін мақтады, кейіннен ол оны қатты қолдап, жігерлендіргенін айтты.

Сезам көшесі және балалар теледидар шеберханасы

1966 жылдың қысында Куни «кішкентай кешкі той» деп атаған шараны өткізді. Ллойд Моррисетт Карнеги корпорациясының орта буынғы атқарушы директоры (кейін бас директор болды) және білім беру зерттеулерін қаржыландыруға жауапты болды. Әңгіме балаларды оқыту үшін теледидарды пайдалану мүмкіндігіне қатысты; Моррисетт: «Теледидарды кішкентай балаларды оқыту үшін қолдануға бола ма?» – деп сұрады. Куни: «Білемін жоқ, бірақ бұл туралы сөйлескім келеді», – деп жауап берді. Дэвистің айтуынша, бұл кеш Куни мен Моррисеттің арасындағы бес онжылдық кәсіби қарым-қатынастың бастауы болды. Фридман Кунидің қатысуына қарсы болды, өйткені ол балаларға бағытталған жобаға қызығушылық танытпайды деп ойлады және оны WNDT-де жоғалтқысы келмеді, бірақ ол зерттеуді жүргізуге таңдалды. Гиков бұл есепті «Сейзам көшесі» шоуының жоспары» деп атады, онда жаңа шоу қалай болады және оның өндірісін бақылайтын компания құру ұсынылды, ол ақырында Балалар теледидар шеберханасы (CTW) деп аталды. Куни кейіннен білім берудегі бакалаврлық білімінің зерттеу жұмысына және оны жазуға көмектескенін, сондай-ақ оның Эмми жүлдесі сарапшылармен және жаңа шоудың қаржыландыру көздерімен сенімді қарым-қатынас орнатуға көмектескенін айтты. Кейін ол сұхбат берушіге: «Мен кедейлік туралы мыңдаған деректі фильмдер түсіре аламын, оларды тек көздері жеткендер ғана көреді, бірақ мен өз заманыма ықпал ете алмаймын» деді. Бастапқыда Куни жобаны WNDT өндіретінін болжады, бірақ станция иесі ұсынысты қабылдамағанда және Кунидің біліктілігіне күмән келтіргенде, ол станцияны тастап, 1967 жылдың мамырында Карнеги корпорациясына толық уақытты консультант ретінде жұмысқа орналасты. Келесі екі жыл бойы Куни мен Моррисетт жаңа шоуды зерттеу және дамыту, «Сейзам көшесіне» 8 миллион доллар жинау және CTW құрумен айналысты. Дэвистің айтуынша, жобаның бастапқы зерттеулері мен дамуындағы жетекшілік роліне қарамастан, Кунидің CTW атқарушы директоры лауазымына тағайындалуы оның жоғары деңгейдегі басқару тәжірибесінің және көшбасшылық қабілетінің болмауына, сынақтан өтпеген қаржылық басқару дағдыларына және балалар теледидары мен білім берудегі тәжірибесінің жетіспеуіне байланысты күмәндік тудырды. Дэвис сондай-ақ сексизмнің де әсер еткенін болжады, «Күмәнданғандар әйелдің федералды үкімет пен екі элиталық қайырымдылық ұйымынан ер адамдардың кворумының толық сенімін ала алатынына күмән келтірді, бұл институттардың байлығы бүкіл елдердің жалпы ұлттық өнімінен асып түседі» деді. Бастапқыда Куни бұл лауазым үшін күреспеді, бірақ күйеуі мен Моррисетттің қолдауымен және жоба инвесторлары онысыз алға жылжуға болмайтынын түсінгеннен кейін, ол оны іздеді және 1968 жылдың ақпанында CTW атқарушы директоры болып тағайындалды. Америка теледидарындағы алғашқы әйел басшылардың бірі ретінде оның тағайындалуы «онжылдықтың ең маңызды теледидарлық оқиғаларының бірі» деп аталды. Бірінші маусымда шоу үш «Эмми» жүлдесін жеңіп алды, «Пибоди» сыйлығын алды және «Тайм» журналының мұқабасында болды. Newsday басылымы хабарлағандай, «Көптеген газет және журналдардағы жарқын мақалалар Куни ханым мен оның жұмыс орнына жаулап алған батырлардың басына конфети сияқты құлап түсті». Variety журналының Лес Брауны Куниді «Иерусалимнің қасиетті қызы» деп атады. Кейін Куни: «Қабылдау өте керемет болды. Баспасөз бізді жақсы көрді, ата-аналар бізді жақсы көрді» деді. «Сейзам көшесі» эфирге шыққан алғашқы жылы, Дэвис айтқандай, Куни «көңілге толы» болды. Куни баспасөзден сұхбат беру туралы өтініштер «шексіз» болғанын хабарлады, ол Харлемде азаматтық құқықтар ұйымында жұмыс істеген кезде кездескен қалалық қара балаға «де-факто асыраушы ата-ана» болды. Ақырында бала анасымен бірге тұрды және 30 жасқа толмай тұрып Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Дэвис «бұзылған» деп сипаттаған Кунилердің некесі, Тимнің ұзақ жылдар бойы алкоголизмге шалдыққандығына байланысты, ол өзін-өзі асырай алмады, сондықтан Куни 1999 жылы қайтыс болғанға дейін оған алимент төледі. 1975 жылдың тамызында, күйеуінен ажырасқаннан кейін тоғыз ай өткен соң, Куниде сүт безі қатерлі ісігі бар екені анықталды және радикалды мастэктомия жасалды. 1980 жылы Куни президент Ричард Никсонның кезінде АҚШ-тың бұрынғы сауда министрі болған бизнесмен Питер Г. «Пит» Петерсонға тұрмысқа шықты. Олар Петерсон Ұлттық білім беру теледидарының кеңесінде болған кезде, оларға «Сейзам көшесін» таныстырған кезде танысты. Олар 37 жыл бойы, 2018 жылы қайтыс болғанға дейін некеде болды. Петерсонмен некесінен оның бес баласы және тоғыз немересі болды.

Кейінгі жылдар

Куни 1990 жылға дейін CTW төрағасы және бас атқарушы директоры қызметін атқарды, содан кейін ол қызметтен бас тартып, Дэвид Бритт оның орнына келді, оны Куни "көп жылдар бойы сенімді серігім" деп атады. Куни бірнеше комитеттер мен корпоративтік кеңестерде жұмыс істеді, оның ішінде Мейо қоры, Чейз Манхэттен банкі, Джонсон және Джонсон, және Метрополитен өмірді сақтандыру компаниясы. 2014 жылы Public Prep South Bronx NYC Housing Authority тұрғын үй кешендерінде тұратын аз қамтылған төрт жасар балаларға арналған күндізгі балабақшаға дейінгі білім беру бағдарламасын іске қосты, ол Joan Ganz Cooney Early Learning Program деп аталды.