Кіріспе

Исландиялық саясаткер (1928–2010)

Стейнгримур Германссон (айтылуы ; 22 маусым 1928 – 1 ақпан 2010) – 1983 жылдан 1987 жылға дейін және 1988 жылдан 1991 жылға дейін Исландияның премьер-министрі қызметін атқарған исландиялық саясаткер.

Ерте балалық шағы

Штейнгримурдың әкесі Герман Йонассон болды, ол да бұрынғы премьер-министрлердің бірі. Әйгілі мемлекеттік қайраткердің ұлы болғандықтан, Ұлы депрессияны бастан өткерген елде ол салыстырмалы түрде жеңілдікпен өсті. Кішкентай шағында ол Исландияның Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі саясатына тым жақын болды, әкесінің тұрғын бөлмесінде мемлекеттік мәселелер талқыланып жатқанда оларды естіп отырды.

Білім

Әкесінің саяси жолымен жүргісі келмеген Стейнгримур 1948 жылы АҚШ-қа кетті. Ол 1951 жылы Иллинойс технология институтында электр инженериясы бойынша бакалавр, ал 1952 жылы Калтехте магистр дәрежесін алды. Туған еліне оралғаннан кейін жеке өмірінде де, кәсіби өмірінде де қиындықтарға ұшырағаннан соң, ол 1960 жылдары саясатқа қатысты. 1971 жылы Прогрессивті партиядан Альтингке (Исландия Парламенті) сайланды. 1979 жылы партия төрағасы болды.

Саясат

Штейнгримур 1983 жылдан 1987 жылға дейін және 1988 жылдан 1991 жылға дейін премьер-министр қызметін атқарды. Ол сонымен қатар әділет, діни істер және ауыл шаруашылығы министрі (1978–79), балық шаруашылығы және байланыс министрі (1980–83) және сыртқы істер министрі (1987–88) болып қызмет етті. Ол 1979 жылдан 1994 жылға дейін Прогрессивті партия төрағасы болды. Одан кейін ол 1998 жылы зейнетке шыққанға дейін Исландия Орталық банкінің басшысы қызметін атқарды.

Халықаралық істер

Халықаралық аренада оның премьер-министр ретіндегі ең үлкен жетістігі 1986 жылы болды, ол Рекьявик саммитіне кеңес Бас хатшысы Михаил Горбачев пен АҚШ президенті Рональд Рейганды шақырды. Сол кезде толыққанды табыс деп есептелмесе де, бұл саммит суық соғыстың аяқталуына жол ашты, ал Исландия үкіметінің іс-шараны ұйымдастыруы жоғары бағаланды. 1991 жылы Литвадағы қаңтар оқиғалары кезінде Штейнгримур Литва Парламентінің төрағасы Витаутас Ландсбергиске зор қолдау көрсетті. Ұзақ өтпей Исландия Кеңес Одағынан Литваның тәуелсіздігін алғаш мойындаған ел болды. Штейнгримур зейнетке шыққаннан кейін, ағымдағы оқиғалар туралы пікірін сирек білдірді. Дегенмен, ол Исландияның Еуропалық Одаққа қосылуына қарсы тұратын Heimssýn ұйымының негісқалаушы мүшесі болды және Прогрессивтік партияның саясатын сынауын күшейтті. Ол 2007 жылғы Альтинг сайлауында сәтсіз аяқталған "Исландия қозғалысына" жария түрде қолдау көрсетті және телеарнадағы сайлау науқанында пайда болды. Осы әрекеттерінің нәтижесінде ол Прогрессивтік партияның "үлкен ақсақалы" деген бейресми мәртебесінен айырылды. Өмірінің соңғы жылдары Штейнгримур құрметті және беделді мемлекет қайраткері болды, сондай-ақ 1996 жылғы президенттік сайлауда мүмкін кандидат ретінде қарастырылды. Бірақ ол бұл құрметтен бас тартып, 70 жасқа келгенде зейнетке шығу ниетін білдірді. 1998-2000 жылдары жарық көрген үш томдық естеліктері бестселлерге айналды.

Отбасы

Штейнгримур екі рет үйленген және алты баласы болған. Оның кіші ұлы Гудмундр Стейнгримссон 2007-2016 жылдар аралығында Исландия саясатында белсенді қатысқан. Ол алғаш рет 2007 жылғы сайлауда Әлеуметтік-демократиялық одақтан Алтингке үміткер ретінде қатысты. Алайда, 2009 жылдың басында ол жақын ауыстырып, әкесі мен атасының болған Прогрессивті партиясына қосылып, сайланды. Кейін тағы да жақын ауыстырып, 2013 жылы «Жарқын болашақ» партиясынан сайланды. Оның үлкен балалары – Джон, Эллен және Нил Херманнссон өз балаларымен бірге АҚШ-та тұрады, олардың бәрі Исландияда болып қайтқан.