Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының «Қырық жылдық соғыс» кезеңіндегі қорғаныс жоспары

600 кемелік Әскери-теңіз флоты – Вьетнам соғысы аяқталғаннан кейін қысқартуларға ұшыраған АҚШ Әскери-теңіз флотын қайта құруға бағытталған 1980-ші жылдардағы стратегиялық жоспар. Республикашыл көшбасшылардан бастау алған бұл жоспар 1980 жылғы президенттік сайлауда Рональд Рейганның маңызды сайлау шарты болды, ол үлкен әскери күштерді және Кеңес Одағымен стратегиялық қақтығысты жақтады. Кемелердің саны 1987 жылы 594-ке жетті, ал «Қырық жылдық соғыс» 1989–1991 жылдары аяқталғаннан кейін күрт төмендеді. Бағдарламаға мыналар кірді:
Кемелерді қайта қолдану
Ескі кемелерді қызметте ұзақ уақыт сақтау
Ірі жаңа құрылыс бағдарламасы
Кемелерді өндіруді арттыру

Бұл идеяны Рейганның Әскери-теңіз министрі Джон Ф. Леман және Рейганның қорғаныс министрі Каспар Вайнбергер қолдады.

Өмірбаян

600 кемелік флот идеясының тамыры Вьетнам соғысына дейін жетеді. Соғыс барысында қарулы күштерге қойылған талаптарды орындау үшін олар қарқынды түрде кеңейтілді. Солтүстік Вьетнамды қолдаған Кеңес Одағы, өз теңіз кемелерін Оңтүстік Вьетнамдағы бұрынғы АҚШ порттарынан орналастыра бастады. Осының нәтижесінде кеңес кемелері барлық жеті теңізде одан да белсенді жүзе бастады, тіпті Мексика шығанағына дейін жетті. Кеңес күштері сонымен қатар Шығыс Еуропадағы әскерлерді, бронетехниканы және әуе күштерін күшейтті.

Рейган жоспары

1980 жылы АҚШ-та сайлау жылы басталды. Президент Рейган 1984 жылы осы саясатты жалғастырып, «Аю» атты үгіт ролігін жариялады. Бұл ролик Ресейдің ұлттық символы ретінде аю бейнесін пайдаланып, Кеңес Одағына қарсы күшті күзеуді және қорғаныс шығындарын арттыруға бағытталған болатын. Теңізден стратегиялық қайтар шабуыл күшейтілді, сондай-ақ B-1B бомбалаушысы, «Брэдли» ұрыс машинасы және «Абрамс» танктері сияқты жаңа қару-жарақтар әзірленіп, өндіріске енгізілді. Lehman бағдарламаны «алдын ала жүктеуге» тырысты, Теңіз күштерін құрылыс бағдарламасына бекітіп, бірақ ақырында қаражат жетіспеді және жоспар толық орындалмады. Рейган әкімшілігі кезінде алғашқы баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемелері құрылысын аяқтады. Бұл класс АҚШ-та ең ірі су асты кемесі болып есептеледі. Кемеде 24 Trident I ядролық қабілеті бар зымыран орналасқан, олардың әрқайсысының ұшу қашықтығы 6437 шақырымды құрады. «Нимиц» классындағы супер авиатасымалдағыштар мен шабуылдаушы су асты кемелерін салу қарқыны күрт артты. Жаңа революциялық «Эгис» жауынгерлік жүйесі алдағы кемелерге орнатылды, оның өндірісі де артты. Бірнеше авиатасымалдағыштар қызмет мерзімін ұзарту бағдарламаларына (SLEP) енгізілді. 1940 жылдары салынған «Айова» классындағы линкорлардың барлығы қайта қызметке қосылып, RGM-84 Harpoon, BGM-109 Tomahawk және Phalanx CIWS жүйелерімен жабдықталды, сонымен қатар олардың бронясы кемеге қарсы зымырандарға қарсы жақсырақ қорғаныс беретін болды. «Харпун», «Томагаук» және AGM-88 HARM зымырандары алғаш рет Теңіз күштерінің кемелерінде пайда болды. Әскери-теңіз авиациясы F/A-18 Hornet, EA-6 Prowler электрондық қарсы шаралар ұшағының жақсартылған нұсқалары, A-6 Intruder және F-14 Tomcat ұшақтарымен күшейтілді. Сонымен қатар, елдің стратегиялық қайтар шабуыл қабілеті озық B-1B бомбалаушыларымен және Еуропаға Pershing II тактикалық зымырандарын орналастыру арқылы күшейтілді. Бұл бастамаға «Абрамс» негізгі ұрыс танктері мен «Брэдли» бронетранспортёрлерін енгізу де кірді. АҚШ Теңіз күштерінің жіктелмеген әртүрлі кемелері, қосымша кемелер және кемежай кемелері кемелер тізіміне кірмейді.

Жоспардың аяқталуы

Ақырында, ұлттық бюджет тапшылығын азайтуға байланысты саяси қысым Конгрестің өз шешімінен қайтуына және 1986 жылдан бастап қорғаныс бюджетін кезең-кезеңімен төмендетуге әкелді. Вайнбергер бұл кесімдерге қарсы Конгресспен келіспей, 1987 жылдың соңында отставкаға кетіп, оның орнын Франк Карлуччи басты. Сонымен қатар, Әскери-теңіз күштерін кеңейту Еуропа сияқты кеңестіктермен де күресуді қажет ететін басқа сценарийлерге қажетті назар мен ресурстарды азайтуы мүмкін деген алаңдаушылық туды. Леманның орнына Әскери-теңіз күштерінің хатшысы болған Джим Уэбб кеңейтілген флоттың жақтаушысы болды және Карлуччимен бірге Әскери-теңіз күштерінің бюджетін басқа әскер түрлерімен үйлестіре қысқарту жолдары туралы келіспеді. Уэбб Карлуччидің 16 фрегатты қысқарту ұсынысын қолдамай, отставкаға кетті. "Рейган күнделігінде" айтылғандай, Рейган 1988 жылдың 22 ақпанында Уэббтің отставкаға кетуі туралы былай ойлады: "Қазіргі хатшы Уэбб бюджет кесімдеріне байланысты отставкаға кетті. Менің ойымша, Әскери-теңіз күштері оның кеткеніне риза болды". 1990 жылдардың басында Кеңес Одағының тарауынан және АҚШ-қа қауіп-қатердің болмауынан кейін Рейган әкімшілігінің "600 кемелік Әскери-теңіз күштері" сияқты бірнеше саясаты мен жоспарлары қысқартылды немесе тоқтатылды. Еуропа мен Солтүстік Америкадағы АҚШ базалары біртіндеп жабылды, ал басқалары Базаны қайта құру және жабу (BRAC) бағдарламасы арқылы уақытша тоқтатылды. Әскери-теңіз күштерінде бұл бірнеше ескі әскери кемелердің қызметтен шығарылуына, Айова класындағы төрт кеменің демиссияға жіберілуіне және қалған кемелердің жойылуына әкелді.