Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қызғалдақ суы – қызғалдақ гүлдерін суға салып дайындалған дәмді су. Әлемдегі қызғалдақ суының 90% Иранда өндіріледі.
Rose flavored water
Rose water is a flavoured water made by steeping rose petals in water. Iran accounts for 90% of world production of rose water.
Тарих
Көне заманнан бері, раушан гүлдері емдік мақсатта, тағамдық тұрғыдан және парфюмерия үшін қолданылып келген. Раушан суын айту әдісі ойда келгенге дейін, раушан гүлдерінің жапырақтары парсы асханасында тағамдарға хош иіс және дәм беру үшін пайдаланылған. Раушан суы, болжам бойынша, Парсыда пайда болған, онда ол гулаб (گلاب) деп аталады, «гул» (گل – раушан) және «аб» (آب – су) сөздерінен құралған. Бұл термин орта ғасырлық грек тілінде зулапин (zoulápin) деп қабылданды. Бу арқылы айту процесін парсы химиктері орта ғасырлық ислам әлемінде жетілдірді, бұл парфюмерия индустриясы үшін тиімдірек және экономикалық жағдай жасады.
Since ancient times, roses have been used medicinally, nutritionally, and as a source of perfume. Before the development of the technique of distilling rose water, rose petals were already used in Persian cuisine to perfume and flavor dishes. Rose water likely originated in Persia, where it is known as gulāb (گلاب), from gul (گل rose) and ab (آب water). The term was adopted into Medieval Greek as zoulápin. The process of creating rose water through steam distillation was refined by Persian chemists in the medieval Islamic world which led to more efficient and economic uses for perfumery industries.
Тағам
Лимонадқа кейде гүл суы қосылады. Ол көбінесе суға қосылып, жағымсыз иіс пен дәмді жасырады. Оңтүстік Азия тағамдарында гүл суы ладду, гулаб жамун және педа сияқты тәттілердің құрамына кіреді. Сондай-ақ, сүт, ласси, күріш пудингі және басқа да сүт тағамдарына хоштандырады. Малайзия мен Сингапурда қызыл түсті гүл суын сүтке араластырып, бандюнг деп аталатын тәтті қызыл сусын дайындайды. Америка және Еуропа нан пісірушілері 19 ғасырға дейін гүл суын қолданған, кейін ваниль танымал болды. Йоркширде гүл суы ұзақ жылдар бойы аймақтық ерекшелік – Йоркширлік құртым тәттісіне дәм беру үшін пайдаланылып келді. Иранда оны шайға, мұздаққа, печеньеге және басқа да тәттілерге қосады. Гүл суы кейбір дәмді тағамдарда да қолданылады, мысалы, Хореш Гейме, Ширин Полоу (шерешпен күріш), Тахчин немесе парсы күрішін бумен пісіргенде. Таяу Шығыс тағамдарында гүл суы түрлі тағамдарда, әсіресе түрік тәттісі, ногат және баклава сияқты тәттілерде қолданылады. Марципанға ұзақ жылдар бойы гүл суы қосылып, дәмі жақсартылған. Кипрде гүл суын түрлі тәттілерге, соның ішінде кипрлік мухалебиге дәмдеуіш ретінде пайдаланады. Гүл суы көбінесе халал талаптарына сәйкес, қызыл шарап пен басқа да спирттік ішімдіктердің орнына қолданылады. Премьер-лига мұсылман футболшыларын марапаттау кезінде шампанның орнына гүл суынан жасалған сусын ұсынады. Ислам елдерінде алкогольге тыйым салуға байланысты, Бахрейн және Абу-Даби Гран-прилерінің салтанатты тұғырында шампанның орнына гүл суы қолданылады.
Rose water is sometimes added to lemonade. It is often added to water to mask unpleasant odours and flavours. In South Asian cuisine, rose water is a common ingredient in sweets such as laddu, gulab jamun, and peda. It is also used to flavour milk, lassi, rice pudding, and other dairy dishes. In Malaysia and Singapore, sweet red tinted rose water is mixed with milk, making a sweet pink drink called bandung. American and European bakers often used rose water until the 19th century, when vanilla became popular. In Yorkshire, rose water has long been used as a flavouring for the regional specialty, Yorkshire curd tart. In Iran, it is added to tea, ice cream, cookies, and other sweets. Rosewater is also used in some savoury dishes, such as Khoresh Gheymé, Shirin Polow (cherry rice), Tahchin or during steaming of Persian rice. In Middle Eastern cuisines, rosewater is used in various dishes, especially in sweets such as Turkish delight, nougat, and baklava. Marzipan has long been flavoured with rose water. In Cyprus, rose water is used to flavor a number of different desserts, including the Cypriot version of muhallebi. Rose water is frequently used as a halal substitute for red wine and other alcohols in cooking. The Premier League offer a rose water based beverage as an alternative for champagne when awarding Muslim players. In accordance with the ban on alcohol consumption in Islamic countries, rose water is used instead of champagne on the podium of the Bahrain Grand Prix and Abu Dhabi Grand Prix.
Косметика
Орта ғасырлық Еуропада тойларда ас дастарқанында қол жуу үшін гүл суы қолданылған. Гүл суы - парфюмерияның қалыпты құрамының бір бөлігі. Кейбір адамдар гүл суын, әсіресе қыс мезгілінде, бетке тікелей шашып, оны парфюм және ылғалдандырғыш ретінде пайдаланады. Сонымен қатар, Үндістан үйлену тойларында қонақтарды қарсы алу үшін осы суды жиі шашырады.
In medieval Europe, rose water was used to wash hands at a meal table during feasts. Rose water is a usual component of perfume. Some people use rose water as a spray applied directly to the face as a perfume and moisturiser, especially during the winter. It is also often sprinkled in Indian weddings to welcome guests.
Дін
Гүл суы христиан дінінің қасиетті обрядтарында (Католик шіркеуінің Византиялық дәстүрінде және Шығыс православие шіркеуінде), зороастризмде және Бахаи дінінде (Китаб-и Ақдас 1:76) қолданылады.
Rose water is used in the religious ceremonies of Christianity (in the Byzantine Rite of the Catholic Church and in Eastern Orthodox Church), Zoroastrianism, and Baháʼí Faith (in Kitab i Aqdas 1:76).
Құрамы
Шығу тегіне және өндіріс әдісіне байланысты, роза суы Rosa × damascena гүлінің күлді жапырақтары мен гүл жапырақтарынан бу арқылы дистилляциялау арқылы алынады. Газдық хроматография арқылы келесі монотерпеноидтар мен алкандарды анықтауға болады: көбінесе цитронеллол, нонадекан, гераниол және фенилэтил спирті, сондай-ақ геникозан, 9-нонадецен, эйкозан, линалоол, цитронеллил ацетаты, метилюгенол, гептадекан, пентадекан, докозан, нерол, дизилоксан, октадекан және пентакозан. Әдетте, фенилэтил спирті роза суының ерекше хош иісін қамтамасыз етеді, бірақ роза су өнімдерінің құрамында әрдайым кездеспейді.
Depending on the origin and manufacturing method, rose water is obtained from the sepals and petals of Rosa × damascena through steam distillation. The following monoterpenoid and alkane components can be identified with gas chromatography: mostly citronellol, nonadecane, geraniol and phenyl ethyl alcohol, and also henicosane, 9 nonadecen, eicosane, linalool, citronellyl acetate, methyleugenol, heptadecane, pentadecane, docosane, nerol, disiloxane, octadecane, and pentacosane. Usually, phenylethyl alcohol is responsible for the typical odour of rose water but is not always present in rose water products.