Кіріспе

1980 ж. АҚШ темір жол саласын либерализациялау туралы заң

1980 жылғы Стаггерс темір жолы заңы – АҚШ-тың федералды заңы болып табылады, ол американдық темір жол индустриясын айтарлықтай дәрежеде либерализациялады және 1887 жылғы Мемлекетаралық сауда туралы заңнан бері қалыптасқан реттеу жүйесін алмастырды.

Өмірбаян

Ұлы депрессия мен Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген темір жолдар мемлекетаралық тас жолдар мен әуе тасымалының бәсекесінен туындаған қиындықтарға тап болып, қызметін тоқтатты. Автомобильдің таралуы көптеген темір жолдарда жолаушылар пойыздарының жойылуына әкелді. 1930 жылдарға қарай жүк тасымалдау бизнесі жақсартылған, асфальтталған жолдардың пайда болуымен ірі бәсекелестерге айналды. Соғыстан кейін олар тас жол желісінің өсуімен бірге қызметін кеңейтіп, жүк тасымалы нарығында үлесін арттырды. Темір жолдар мемлекетаралық сауда комиссиясы (ICC) және тасымалдау тарифтерін белгілеудің күрделі жүйесімен реттеліп отырды. Стаггерлер заңы 1976 жылғы Темір жолдарды жаңғырту және реттеу реформасы заңынан (жиі "4R заңы" деп аталады) кейін қабылданды, ол темір жолдарға қатысты федералдық реттеуді азайтты және Conrail жаңа солтүстік-шығыс темір жол жүйесін іске асырудың егжей-тегжейін бекітті. 4R реформаларына қатаң реттеулерсіз темір жол бағаларын белгілеудегі кең мүмкіндіктер, темір жол бағаларын белгілеу және қызмет көрсету ұсыныстарындағы ұжымдық тарифтерден тәуелсіздік, келісімшарттық тарифтер және, шамалы дәрежеде, темір жол нарықтарына кіру және шығу еркіндігі кірді. 4R заңы негізгі бағыттарды белгілесе де, ICC бастапқыда оның заңнамалық талаптарына толыққанды әсер етпеді. 1976 жылдан 1979 жылға дейін реттеулердегі өзгерістер, соның ішінде ұжымдық тарифтерді белгілеу өкілеттігінің кезең-кезеңімен алынуы, көптеген ірі темір жолдар тарихи реттеу жүйесін сақтауға бағытталған күш-жігерін тоқтатып, темір жол бағаларын еркін белгілеуді, сондай-ақ тарифтерді жоғарылату немесе төмендетуді қолдауға көшті. Ірі темір жол жүк жөнелтушілері де, оларға белгілі бір жүк жөнелтушіге және оған қызмет көрсететін тасымалдаушыға өзара тиімді келісімдерге келу үшін көбірек икемділік қажет екенін сендірді. Бұл шешімдер заң шығарудың екінші кезеңін қажет етті.

Демеуші

Заң Харли Стаггерс (D WV) есімімен аталды, ол Энергетика және сауда жөніндегі палата комитетінің төрағасы болған.

Әсері

Темір жол саласын зерттеулер реттеу жүйесіндегі өзгерістердің темір жолдар мен олардың пайдаланушылары үшін зор пайда әкелгенін көрсетті. 2007 жылы Үкіметтік есеп беру кеңсесі Конгреске хабарлаған: "Темір жол саласы күшейіп келеді және 1985 жылдан бері темір жол тариштері көбінесе төмендеген, соңғы кездегі тарифтердің өсуіне қарамастан. Жүк тасымалы саласы "Стаггерс темір жол заңынан" үлкен пайда көргендігі туралы жалпы пікір қалыптасқан". Америка темір жолдары қауымдастығы, темір жол саласының басты сауда ұйымы, Стаггерс заңы орташа тасымалдау бағасын 51 пайызға төмендеткенін, ал индустрия өз темір жол жүйелеріне 480 миллиард доллар қайта инвестициялағанын мәлімдеді.