Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Огродзениц – Польшаның Силезия воеводалығы, Заверце ауданындағы қала. 2019 жылы халық саны 4 282 адамды құрайды. Ортағасырлық қамалдың кең ауқымды қираған қалдықтарымен белгілі. Огродзениц Кіші Польшаның бір бөлігі. Қала Кіші Польша жоталарының арасында, Дабрауское аймағының шетінде орналасқан. Огродзеництің ауданы 28 км², теңіз деңгейінен шамамен 400 метр биіктікте жатыр. Оңтүстік және батыс жағынан Огродзеницті ормандар қоршап тұр.
Ogrodzieniec is a town in Zawiercie County, Silesian Voivodeship, Poland, with 4,282 inhabitants (2019). It is noted for the extensive ruins of a medieval castle. Ogrodzieniec is a part of Lesser Poland. Ogrodzieniec lies among the hills of Lesser Poland Upland, on the outskirts of Zagłębie Dąbrowskie. The town has an area of 28 km2, and is located approximately 400 meters above sea level. In the south and west, Ogrodzieniec is surrounded by forests.
Тарих
Қаланың тарихы 11 ғасырға дейін жетеді. Бұл – Кіші Польша және Силезия шекарасында орналасқан, ағаштан салынған қамалы бар орманды елді мекен болған. 1241 жылы Польшаға жасалған алғашқы моңғол шапқындығы кезінде ауыл мен қамал өртеліп, одан кейін жаңа тас қамал салынды. Огродзенице 1386 жылы Магдебург құқықтарымен қала мәртебесі берілді. Бұл жергілікті сауда орталығы болды, онда көптеген саудагерлер мен шеберлер, соның ішінде еврейлер де жұмыс істеді. Үлкен ормандық аумақтар ақсүйектерді, тіпті Польша патшаларын да қызықтырды. 1346 жылы Огродзеницедегі католик шіркеуі алғаш рет тарихта айтылды. 16 ғасырдың ортасында ол кальвинистердің құдайға сыйынған үйіне айналдырылып, шамамен 1630 жылға дейін солай болды, содан кейін католиктерге қайтарылды. 18 ғасырдың бірінші жартысында жаңа тас шіркеу салынды, бірақ ол 1787 жылға дейін толыққан толық аяқталмады. Огродзенице – Пилецки, Фирлей, Варшицкий және Яклински сияқты поляк ақсүйектерінің жеке қаласы болды және әкімшілік жағынан Польша Корольдігінің Кіші Польша провинциясындағы Краков воеводствосының Лелу округіне қарасты. Польшаның үшінші бөлінісінен кейін, 1795 жылы, ол Пруссия Корольдігіне қосылып, жаңа құрылған Жаңа Силезия провинциясының құрамына кірді. 1807 жылы поляктар оны қайтарып алып, қысқа ғұмырлы Польшаның Варшава Герцогтығына қосты. Ол 1815 жылдан бастап Ресей бақылауындағы Польша Конгресіне қарасты. Польшаның сәтсіз қаңтар көтерілісінен кейін Огродзенице, Кіші Польшаның көптеген басқа да аймақтары сияқты, қала мәртебесінен айырылды (1870). 1888 жылы Огродзеницеде 162 үй (көпшілігі ағаштан салынған) және шамамен 1000 тұрғын болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1918 жылы Польша тәуелсіздігін қалпына келтіріп, Огродзеницеге қайта бақылау орнатты. Екінші Польша Республикасында Огродзенице Кильце воеводствосына қарады. 1939 жылдың қыркүйегінде, Екінші дүниежүзілік соғысты бастарған Германияның Польшаға шабуылы кезінде, неміс әскерлері Тучнавада Огродзеницеден шыққан поляк скауттарын өлтірді, сондай-ақ Огродзеницеде поляктарды атып тастады (поляк ұлтына қарсы нацистік қылмыстарға қараңыз). Содан кейін қала Германия тарапынан басылып алынып, 1945 жылға дейін үшінші рейхке тікелей қосылды. Немец оккупанттары оның атын Бонербургке өзгертуді жоспарлады. Соғыстан кейін, 1956 жылға дейін Огродзенице Краков воеводствосының Олкуш округіне қарады, содан кейін ол Заверце округіне көшірілді. 1973 жылы қала құқықтары қайта жаңартылды.
The origins of the town date back to the 11th century. It was a forest settlement, with a wooden castle built along the border of Lesser Poland and Silesia. In 1241, during the first Mongol invasion of Poland, the village and the castle were burned, and afterwards, a new, stone castle was built. Ogrodzieniec received its Magdeburg rights town charter in 1386. It was a local trade center, with merchants and artisans, many of them Jewish. Furthermore, enormous forests attracted noble hunters, including Polish kings. In 1346, Ogrodzieniec Roman Catholic parish church was first mentioned. In the mid 16th century, it was turned into a Calvinist prayer house, and remained so until circa 1630, when it was returned to the Catholics. In the first half of the 18th century, a new, stone church was built, but it was not completed until 1787. Ogrodzieniec was a private town of Polish nobility, including the Pilecki, Firlej, Warszycki and Jakliński families, and was administratively located in the Lelów County in the Kraków Voivodeship in the Lesser Poland Province of the Polish Crown. After the Third Partition of Poland, in 1795, it was annexed by the Kingdom of Prussia, and included within the newly formed province of New Silesia. In 1807 it was regained by Poles and included within the short lived Polish Duchy of Warsaw. After its dissolution, since 1815, it belonged to Russian controlled Congress Poland. After the unsuccessful Polish January Uprising, Ogrodzieniec, like many other locations of Lesser Poland, lost its town charter (1870). In 1888, Ogrodzieniec had 162 houses (most of them wooden), with app. 1,000 inhabitants. After World War I, in 1918, Poland regained independence and control of Ogrodzieniec. In the Second Polish Republic, Ogrodzieniec belonged to the Kielce Voivodeship. In September 1939, during the German invasion of Poland, which started World War II, German troops massacred a group of Polish boy scouts from Ogrodzieniec in Tucznawa, and also carried out executions of Poles in Ogrodzieniec (see Nazi crimes against the Polish nation). The town was afterwards occupied by Germany and annexed directly into the Third Reich until 1945. German occupiers planned to change its name into Bonerburg. After the war, until 1956, Ogrodzieniec belonged to Olkusz County of Kraków Voivodeship, then it was moved to Zawiercie County. Town rights were restored in 1973.
Огродзениц қамалы
Огродзениец қамалының болуына байланысты қала танымал туристік орталыққа айналды, ол Бүркіттер ұясы жолында орналасқан (ескерту: қамал әкімшілік жағынан қалаға қарастырылмайды, ол Подзамче ауылында, Огродзениецтен шығысқа қарай 2 шақырым қашықтықта орналасқан). Қамал 14 ғасырда Сулимчиктер әулетімен салынған. Ол Польшаның Юра тауларының ең жоғары нүктесінде (теңіз деңгейінен 515 метр биіктікте) орналасқан. Алғашқы бекініс мұнда 12 ғасырдың басында, Болеслав III Вримут патшалық кезінде тұрғызылған. 1241 жылы Польшаға жасалған моңғол шапқыны кезінде қамал өртеніп, қиратылған, ал 14 ғасырдың ортасында оның орнына мықты готикалық қамалдың жаңа тас кешені салынған. Қамал Кіші Польшаның батыс шекарасын қорғады және 1470 жылы Краковтан келген саудагерлер Соломон әулеті оны сатып алды. Кейін қамал бірнеше рет қожайынын ауыстырды, ол Ржешовскилерге, Пилецкилерге, Чельминскилерге және, ақырында, Бонерлер әулетіне (1523 жылдан бастап) тиесілі болды. 1530-1545 жылдары Северин Бонер готикалық бекіністі Ренессанс стиліндегі резиденцияға айналдырды. 1562 жылы Бонердің қызы Зофия Ян Фирлейге тұрмысқа шықты, соның нәтижесінде қамал қайтадан иесін ауыстырды. 1587 жылы Польша мұрагерлік соғысы кезінде қамалды Максимилиан III басып алды. 1655 жылы швед әскері қамалды жаулап алды (Deluge дерегін қараңыз). Швед гарнизоны екі жыл бойы қамалда тұрды, бұл оның көптеген зақымдарға ұшуына себеп болды. 1669 жылы қамалдың жаңа иесі, Краков кастеляны Станислав Варшицкий, оны ішінара қалпына келтірді. 1695 жылы қамалды Меньчинскилер әулеті сатып алды, ал 1702 жылы Ұлы Солтүстік соғысы кезінде швед әскері оны тағы да қиратты. Қиратылғаннан кейін қамал қираған күйінде қалды және оның келесі иелері кешенді қайта құруға қаржылай мүмкіндік таппады. Онда 1810 жылға дейін адамдар тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қамал мемлекеттік меншікке алынып, оның қабырғалары 1949-1973 жылдары нығайтылды, бұл кешеннің толық құлауына жол бермеді. Қазір ол мәңгілік қираған қамал мәртебесіне ие және келушілерге ашық. Қамал кино өндірушілер арасында танымал; 1973 жылы мұнда "Яношик" телесериалының бірнеше эпизодтары түсірілді, ал 2001 жылы Анджей Вайда "Кек алу" фильмін түсірді. Сонымен қатар, 1984 жылы қамал Iron Maiden тобының "Behind the Iron Curtain" видеосында "Hallowed Be Thy Name" әнінде көрсетілді. Сондай-ақ, Австралияның "Spellbinder" телесериалында қамал ескі Spellbinder қамалының қираған орындары ретінде пайдаланылды.
Due to the existence of the Ogrodzieniec Castle, the town is a popular tourist center, located on the Trail of the Eagles' Nests (note: the castle itself does not administratively belong to the town, it lies in the village of Podzamcze, 2 kilometers east of Ogrodzieniec). The castle was built in the 14th century by the Sulimczyk family. It is located on Góra Zamkowa, the highest hill of the Polish Jura (515 meters above sea level). First stronghold was built here in the early 12th century, during the reign of Bolesław III Wrymouth. In 1241, during the Mongol invasion of Poland, it was burned and destroyed, and in the mid 14th century, new, stone complex of a mighty Gothic castle was built here. The castle guarded western border of Lesser Poland, and in 1470 it was purchased by the Salomon family, merchants from Kraków. It then changed hands several times, belonging to the Rzeszowskis, Pileckis, Chełmińskis and finally, the Boner family (since 1523). In 1530 1545, Seweryn Boner turned the Gothic stronghold into a Renaissance residence. In 1562, Boner's daughter Zofia married Jan Firlej, and the castle, as a dowry, changed hands once more. In 1587, it was captured by Maximilian III, during the War of the Polish Succession. In 1655, it was seized by Swedes (see Deluge). Swedish garrison stayed at the castle for two years, which resulted in its extensive damage. In 1669, the castle was partially restored by its new owner, castellan of Kraków Stanisław Warszycki. In 1695 it was purchased by the Męciński family, and in 1702, once again it was destroyed by Swedish soldiers, during the Great Northern War. After the destruction, the castle remained a ruin, and its subsequent owners could not afford to rebuild the complex. It remained inhabited until circa 1810. After World War II, the castle was nationalized, and its walls were strengthened in 1949 1973, which prevented total collapse of the complex. It now has a status of permanent ruin, and is open to visitors. The castle is popular among film makers; in 1973, some episodes of the TV series Janosik were made here, and in 2001, Andrzej Wajda shot The Revenge here. Furthermore, in 1984 the castle was presented in Iron Maiden’s video Behind the Iron Curtain, in the song "Hallowed Be Thy Name". Also, in the Australia television series Spellbinder, the castle was used as the ruins of the castle of the old Spellbinders.