Кіріспе

Огродзениц – Польшаның Силезия воеводалығы, Заверце ауданындағы қала. 2019 жылы халық саны 4 282 адамды құрайды. Ортағасырлық қамалдың кең ауқымды қираған қалдықтарымен белгілі. Огродзениц Кіші Польшаның бір бөлігі. Қала Кіші Польша жоталарының арасында, Дабрауское аймағының шетінде орналасқан. Огродзеництің ауданы 28 км², теңіз деңгейінен шамамен 400 метр биіктікте жатыр. Оңтүстік және батыс жағынан Огродзеницті ормандар қоршап тұр.

Тарих

Қаланың тарихы 11 ғасырға дейін жетеді. Бұл – Кіші Польша және Силезия шекарасында орналасқан, ағаштан салынған қамалы бар орманды елді мекен болған. 1241 жылы Польшаға жасалған алғашқы моңғол шапқындығы кезінде ауыл мен қамал өртеліп, одан кейін жаңа тас қамал салынды. Огродзенице 1386 жылы Магдебург құқықтарымен қала мәртебесі берілді. Бұл жергілікті сауда орталығы болды, онда көптеген саудагерлер мен шеберлер, соның ішінде еврейлер де жұмыс істеді. Үлкен ормандық аумақтар ақсүйектерді, тіпті Польша патшаларын да қызықтырды. 1346 жылы Огродзеницедегі католик шіркеуі алғаш рет тарихта айтылды. 16 ғасырдың ортасында ол кальвинистердің құдайға сыйынған үйіне айналдырылып, шамамен 1630 жылға дейін солай болды, содан кейін католиктерге қайтарылды. 18 ғасырдың бірінші жартысында жаңа тас шіркеу салынды, бірақ ол 1787 жылға дейін толыққан толық аяқталмады. Огродзенице – Пилецки, Фирлей, Варшицкий және Яклински сияқты поляк ақсүйектерінің жеке қаласы болды және әкімшілік жағынан Польша Корольдігінің Кіші Польша провинциясындағы Краков воеводствосының Лелу округіне қарасты. Польшаның үшінші бөлінісінен кейін, 1795 жылы, ол Пруссия Корольдігіне қосылып, жаңа құрылған Жаңа Силезия провинциясының құрамына кірді. 1807 жылы поляктар оны қайтарып алып, қысқа ғұмырлы Польшаның Варшава Герцогтығына қосты. Ол 1815 жылдан бастап Ресей бақылауындағы Польша Конгресіне қарасты. Польшаның сәтсіз қаңтар көтерілісінен кейін Огродзенице, Кіші Польшаның көптеген басқа да аймақтары сияқты, қала мәртебесінен айырылды (1870). 1888 жылы Огродзеницеде 162 үй (көпшілігі ағаштан салынған) және шамамен 1000 тұрғын болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1918 жылы Польша тәуелсіздігін қалпына келтіріп, Огродзеницеге қайта бақылау орнатты. Екінші Польша Республикасында Огродзенице Кильце воеводствосына қарады. 1939 жылдың қыркүйегінде, Екінші дүниежүзілік соғысты бастарған Германияның Польшаға шабуылы кезінде, неміс әскерлері Тучнавада Огродзеницеден шыққан поляк скауттарын өлтірді, сондай-ақ Огродзеницеде поляктарды атып тастады (поляк ұлтына қарсы нацистік қылмыстарға қараңыз). Содан кейін қала Германия тарапынан басылып алынып, 1945 жылға дейін үшінші рейхке тікелей қосылды. Немец оккупанттары оның атын Бонербургке өзгертуді жоспарлады. Соғыстан кейін, 1956 жылға дейін Огродзенице Краков воеводствосының Олкуш округіне қарады, содан кейін ол Заверце округіне көшірілді. 1973 жылы қала құқықтары қайта жаңартылды.

Огродзениц қамалы

Огродзениец қамалының болуына байланысты қала танымал туристік орталыққа айналды, ол Бүркіттер ұясы жолында орналасқан (ескерту: қамал әкімшілік жағынан қалаға қарастырылмайды, ол Подзамче ауылында, Огродзениецтен шығысқа қарай 2 шақырым қашықтықта орналасқан). Қамал 14 ғасырда Сулимчиктер әулетімен салынған. Ол Польшаның Юра тауларының ең жоғары нүктесінде (теңіз деңгейінен 515 метр биіктікте) орналасқан. Алғашқы бекініс мұнда 12 ғасырдың басында, Болеслав III Вримут патшалық кезінде тұрғызылған. 1241 жылы Польшаға жасалған моңғол шапқыны кезінде қамал өртеніп, қиратылған, ал 14 ғасырдың ортасында оның орнына мықты готикалық қамалдың жаңа тас кешені салынған. Қамал Кіші Польшаның батыс шекарасын қорғады және 1470 жылы Краковтан келген саудагерлер Соломон әулеті оны сатып алды. Кейін қамал бірнеше рет қожайынын ауыстырды, ол Ржешовскилерге, Пилецкилерге, Чельминскилерге және, ақырында, Бонерлер әулетіне (1523 жылдан бастап) тиесілі болды. 1530-1545 жылдары Северин Бонер готикалық бекіністі Ренессанс стиліндегі резиденцияға айналдырды. 1562 жылы Бонердің қызы Зофия Ян Фирлейге тұрмысқа шықты, соның нәтижесінде қамал қайтадан иесін ауыстырды. 1587 жылы Польша мұрагерлік соғысы кезінде қамалды Максимилиан III басып алды. 1655 жылы швед әскері қамалды жаулап алды (Deluge дерегін қараңыз). Швед гарнизоны екі жыл бойы қамалда тұрды, бұл оның көптеген зақымдарға ұшуына себеп болды. 1669 жылы қамалдың жаңа иесі, Краков кастеляны Станислав Варшицкий, оны ішінара қалпына келтірді. 1695 жылы қамалды Меньчинскилер әулеті сатып алды, ал 1702 жылы Ұлы Солтүстік соғысы кезінде швед әскері оны тағы да қиратты. Қиратылғаннан кейін қамал қираған күйінде қалды және оның келесі иелері кешенді қайта құруға қаржылай мүмкіндік таппады. Онда 1810 жылға дейін адамдар тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қамал мемлекеттік меншікке алынып, оның қабырғалары 1949-1973 жылдары нығайтылды, бұл кешеннің толық құлауына жол бермеді. Қазір ол мәңгілік қираған қамал мәртебесіне ие және келушілерге ашық. Қамал кино өндірушілер арасында танымал; 1973 жылы мұнда "Яношик" телесериалының бірнеше эпизодтары түсірілді, ал 2001 жылы Анджей Вайда "Кек алу" фильмін түсірді. Сонымен қатар, 1984 жылы қамал Iron Maiden тобының "Behind the Iron Curtain" видеосында "Hallowed Be Thy Name" әнінде көрсетілді. Сондай-ақ, Австралияның "Spellbinder" телесериалында қамал ескі Spellbinder қамалының қираған орындары ретінде пайдаланылды.

Туған қалалар бауырлас қалалар

Огродзениец коммунасының туысқан қалаларына қараңыз.